Vi phạm pháp luật đất đai và nợ nghĩa vụ tài chính
Theo kết luận thanh tra, tại Tây Nguyên, Tổng công ty Giấy Việt Nam có Công ty TNHH MTV Nguyên liệu Giấy Miền Nam do Tổng công ty nắm giữ 100% vốn; đồng thời Tổng công ty nắm giữ 22,73% vốn tại Công ty cổ phần Tập đoàn Tân Mai (Công ty Tân Mai).
Kết luận thanh tra nêu, Bộ Công nghiệp (nay là Bộ Công Thương) không ban hành văn bản chỉ đạo Tổng công ty Giấy Việt Nam lập phương án khai thác rừng đã trồng để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt theo ý kiến chỉ đạo của Thủ tướng. Hội đồng thành viên Tổng công ty Giấy Việt Nam chậm ban hành quyết định phê duyệt điều lệ hoạt động của Công ty nguyên liệu Giấy miền Nam và thiếu kiểm tra, giám sát công ty này trong việc lập phương án sử dụng đất, sử dụng đất vào mục đích trồng rừng khi chưa được giao, cho thuê đất.
Cũng theo kết luận, Hội đồng thành viên Tổng công ty Giấy Việt Nam không chỉ đạo Công ty nguyên liệu Giấy miền Nam xây dựng phương án sử dụng đúng mục đích diện tích rừng trồng trước đây đã được nghiệm thu và diện tích rừng thực tế trồng. Việc cho phép doanh nghiệp khai thác một số diện tích rừng keo, thông chưa đúng chỉ đạo của Thủ tướng.
Tại Công ty TNHH MTV Nguyên liệu Giấy miền Nam, Thanh tra Chính phủ xác định doanh nghiệp sử dụng 1.266,58 ha tại Kon Tum để trồng rừng nhưng không đăng ký với cơ quan Nhà nước có thẩm quyền và chậm bàn giao đất thu hồi về địa phương theo quy định của Luật Đất dai 2013; chưa rà soát đất làm cơ sở lập phương án sử dụng đất.
Công ty còn ký hợp đồng giao khoán đúng đối tượng, không có biên bản giao nhân, không thể hiện tiền lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế; không có phương án tổ chức sản xuất kinh doanh và định mức khoán; thiếu kiểm tra, giám sát để xảy ra việc trồng cây cao su không không đúng với mục đích, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất.
Đối với công tác quản lý Nhà nước, UBND tỉnh Kon Tum đã ban hành quyết định giao đất tạm thời và thỏa thuận giao quản lý đất để trồng rừng nguyên liệu giấy nhưng chưa bàn giao đất trên thực địa, nên không xác định được diện tích thực tế. Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Kon Tum ký hợp đồng thuê đất trước khi có quyết định cho thuê đất; thẩm định trình UBND tỉnh phê duyệt Phương án sử dụng đất không đúng diện tích thực tế Công ty nguyên liệu giấy Miền Nam đang sử dụng và diện tích đã thu hồi bàn giao cho địa phương quan lý, không đo đạc, lập bản đồ theo quy định. UBND huyện cũng chưa lập phương án sử dụng đất, kiểm tra, rà soát, theo dõi việc sử dụng đối với 3.000,17ha đất thu hồi từ Công ty và bàn giao cho địa phương.
Tại Công ty Tân Mai, kết luận xác định doanh nghiệp chưa rà soát hiện trạng sử dụng đất, chưa lập phương án sử dụng đất và chưa xác định rõ diện tích, ranh giới đất đang quản lý. Quản lý, sử dụng đất còn lỏng lẻo, đến này diện tích bị người dân xâm canh, lấn chiếm lớn: 2.476,595ha tại Đắk Lắk, 1.011,64ha tại Đắk Nông và 492,041ha tại Lâm Đồng, cần có biện pháp quản lý, bảo vệ của đơn vị và sự vào cuộc của chính quyền địa phương để ổn định tình hình an ninh trật tự trên địa bàn.
Ngoài ra, còn có việc sử dụng đất được thuê chưa được sử dụng đúng quy định, chưa thực hiện trồng rừng, để đất trống với diện tích lớn: 1.553,4ha tại Đắk Lắk, 808,17ha tại Đắk Nông và 69,3ha tại Lâm Đồng.
Doanh nghiệp chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính đối với 97,5ha tại xa Bảo Lâm và 560,55ha tại xã Đam Rông 2 và Đam Rông 3, tỉnh Lâm Đồng.
Kiến nghị xử lý trách nhiệm, khắc phục vi phạm
Kết luận thanh tra xác định trách nhiệm đối với các hạn chế, thiếu sót, vi phạm thuộc nhiều cơ quan, tổ chức, cá nhân qua các thời kỳ, trong đó có Bộ Công nghiệp (nay là Bộ Công Thương), lãnh đạo Tổng công ty Giấy Việt Nam, Công ty Nguyên liệu Giấy Miền Nam, Tân Mai; UBND các tỉnh Kon Tum, Đắk Lắk, Đắk Nông, Lâm Đồng cùng các sở, ngành, địa phương và cá nhân liên quan.
Thanh tra Chính phủ kiến nghị Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Bộ Công Thương và UBND, Chủ tịch UBND các tỉnh: Quảng Ngãi, Đắk Lắk, Lâm Đồng nghiêm túc thực hiện kết luận thanh tra; rà soát tính chất, mức độ, hậu quả, nguyên nhân và trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân qua các thời kỳ. Trường hợp có đủ căn cứ thì xem xét trách nhiệm, xử lý theo quy định.
Đối với Tổng công ty Giấy Việt Nam, Thanh tra Chính phủ kiến nghị tổ chức kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm của lãnh đạo Công ty Nguyên liệu Giấy miền Nam và các tập thể, cá nhân liên quan qua các thời kỳ; đồng thời chỉ đạo công ty rà soát toàn bộ diện tích đất đang quản lý, sử dụng để trình UBND tỉnh Quảng Ngãi phê duyệt điều chỉnh phương án sử dụng đất theo Nghị định 118/2014/NĐ-CP và Nghị định 04/2024/NĐ-CP.
Đối với Công ty cổ phần Tập đoàn Tân Mai, Thanh tra Chính phủ yêu cầu khắc phục triệt để các hạn chế, thiếu sót, vi phạm; sử dụng đất thuê đúng quy định, trồng rừng trên diện tích chưa đưa vào sử dụng hoặc bàn giao địa phương nếu không có nhu cầu; rà soát, lập phương án sử dụng đất, xác định rõ ranh giới, diện tích và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính đối với 97,5ha tại huyện Bảo Lâm và 560,55ha tại huyện Đam Rông (trước sắp xếp). Đồng thời, doanh nghiệp phải tăng cường phối hợp với chính quyền địa phương, lực lượng chức năng để kịp thời phát hiện, ngăn chặn, xử lý tình trạng phá rừng, lấn chiếm đất trái phép.
Thanh tra Chính phủ kiến nghị Bộ Công Thương: Chỉ đạo xử lý, khắc phục những hạn chế, thiếu sót, vi phạm; kiểm điểm, làm rõ trách nhiệm để xử lý theo quy định đối với Hội đồng thành viên, Chủ tịch, Phó Chủ tịch Hội đồng thành viên; Tổng Giám đốc, Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Giấy Việt Nam và các tập thể, cá nhân theo từng thời kỳ có liên quan để xảy ra các hạn chế, thiếu sót, vi phạm nêu tại Kết luận thanh tra. Quá trình thực hiện, nếu phát hiện vi phạm pháp luật, gây thiệt hại tiền, tài sản của Nhà nước, thì chuyển cơ quan chức năng để xử lý theo quy định của pháp luật.
