Với lao động nông thôn và người có hoàn cảnh khó khăn, sự đồng hành từ học nghề đến sử dụng nghề là cơ sở để phát triển sinh kế lâu dài.
Từ nhu cầu sinh kế đến lựa chọn nghề học
Phát triển nguồn nhân lực nông thôn đặt ra yêu cầu đào tạo sát với nhu cầu của người dân và thị trường lao động. Tại Tây Ninh, người lao động có nhiều hướng lựa chọn, từ làm việc trong doanh nghiệp đến tự tổ chức sản xuất, kinh doanh hoặc nhận việc tại nhà. Mỗi hướng đi đòi hỏi kỹ năng và điều kiện thực hiện khác nhau.
Với người có hoàn cảnh khó khăn, lựa chọn nghề còn phụ thuộc vào sức khỏe, nguồn vốn và trách nhiệm gia đình. Vì vậy, tư vấn hướng nghiệp cần giúp người học hiểu công việc có thể đảm nhiệm, kỹ năng cần chuẩn bị và khả năng duy trì nghề sau đào tạo.
Chị Trần Thị Thanh Hảo, ngụ ấp Suối Đá, xã Dương Minh Châu, tìm được hướng tạo thu nhập từ nghề may. Sau khi được tham gia một lớp học nghề may, chị được tiếp cận nguồn vốn vay thông qua Hội Bảo trợ Người khuyết tật tỉnh để mua máy may, đồng thời mở một tiệm tạp hóa nhỏ tại nhà.
Tay nghề tạo nền tảng để chị làm việc, còn nguồn vốn giúp trang bị phương tiện và bắt đầu kinh doanh. Công việc tại nhà phù hợp với điều kiện của chị, từng bước mang lại nguồn thu để chia sẻ chi phí sinh hoạt.
“Trước đây, khi chưa được nhận nguồn vốn của bên Tỉnh hội cho vay, thì tất cả đều phụ thuộc vào chồng và mẹ phải nuôi”, chị Hảo kể. Khi có điều kiện đầu tư, chị tự làm ra tiền, giảm bớt sự phụ thuộc và góp phần chăm lo cho gia đình.
Theo chị, thu nhập hiện đã khả quan hơn trước. Sự thay đổi này đến từ việc kết nối những hỗ trợ cụ thể, gồm học nghề, tiếp cận vốn và tổ chức công việc phù hợp.
Cũng mong muốn chủ động hơn về sinh kế, chị Nguyễn Thị Dương, ngụ phường Tân Ninh, quyết định đăng ký học pha chế sau nhiều năm làm công nhân với thu nhập chưa ổn định. Khóa học là bước chuẩn bị để chị tìm công việc mới hoặc phát triển kinh doanh khi có đủ điều kiện.
Hai lựa chọn khác nhau cho thấy giáo dục nghề nghiệp cần mở ra lộ trình phù hợp với từng người. Người có thể đi làm tại doanh nghiệp cần kỹ năng đáp ứng tuyển dụng. Người muốn làm việc tại nhà cần nghề phù hợp, phương tiện sản xuất và khả năng tìm khách hàng.
Kết nối đào tạo với công việc thực tế
Theo số liệu giai đoạn trước sáp nhập, các cơ sở giáo dục nghề nghiệp tại Tây Ninh đã phối hợp tổ chức 748 lớp cho 22.420 lao động nông thôn. Trong đó, có 276 lớp nghề phi nông nghiệp với 8.265 học viên.
Các nghề được đào tạo gồm may công nghiệp, may dân dụng, đan lục bình, nấu ăn, pha chế, điện, tin học và lắp ráp máy tính. Hoạt động hỗ trợ chú trọng người khuyết tật, người thuộc hộ nghèo, đồng bào dân tộc thiểu số nghèo tại địa bàn khó khăn.
Tuy nhiên, việc tổ chức lớp học cần đi cùng khả năng sử dụng nghề sau đó. Tại một số nơi, khảo sát nhu cầu học nghề và tuyển dụng chưa sâu sát, sự phối hợp giữa cơ sở đào tạo với doanh nghiệp còn hạn chế. Điều này ảnh hưởng đến mức độ phù hợp của chương trình và cơ hội việc làm của người học.
Để cải thiện, Tây Ninh định hướng rà soát ngành nghề, quy mô tuyển sinh theo nhu cầu nhân lực, tăng thực hành và nâng chất lượng điều kiện đào tạo. Sự tham gia của doanh nghiệp giúp cơ sở giáo dục nghề nghiệp xác định rõ những kỹ năng cần trang bị.
tổ chức Ngày hội việc làm năm 2026.
Tại Trường Cao đẳng Long An, liên kết doanh nghiệp được triển khai từ quá trình xây dựng chương trình đến thực tập và tuyển dụng. Ông Lê Minh Tâm, Phó Hiệu trưởng nhà trường, cho biết trường hiện liên kết với hơn 500 doanh nghiệp để tổ chức các hoạt động này.
Theo ông Tâm, việc đào tạo bám nhu cầu doanh nghiệp giúp người học chuẩn bị kỹ năng sát công việc. Khi tiếp nhận lao động, doanh nghiệp chủ yếu hướng dẫn thích nghi với quy trình sản xuất, công nghệ đặc thù của đơn vị, giảm nhu cầu đào tạo lại từ đầu.
Sự tham gia của doanh nghiệp cũng giúp nhà trường có căn cứ điều chỉnh nội dung, tăng thực hành và cập nhật yêu cầu nghề nghiệp. Người học nhờ đó có thêm cơ hội hiểu môi trường làm việc trước khi tốt nghiệp. Cách phối hợp này giúp rút ngắn khoảng cách từ học tập đến làm việc, đồng thời tạo điều kiện để nhà trường cập nhật chương trình theo thực tế.
Hướng nghiệp để người dân hiểu cơ hội việc làm
Cùng với đào tạo, hoạt động tư vấn và giao dịch việc làm giúp người lao động tiếp cận yêu cầu tuyển dụng trước khi quyết định lựa chọn.
Tại xã Mỹ Lộc, phiên giao dịch việc làm năm 2026 được tổ chức ở Trường THPT Nguyễn Đình Chiểu có sự tham gia của 2 doanh nghiệp đưa người lao động đi làm việc ở nước ngoài, 8 doanh nghiệp trong nước và gần 300 đoàn viên, hội viên, học sinh, người dân.
Ông Phạm Minh Tuấn, Phó Chủ tịch UBND xã Mỹ Lộc, cho biết doanh nghiệp trực tiếp giải đáp những vấn đề người lao động quan tâm, đồng thời tuyển chọn nhân sự đáp ứng yêu cầu sản xuất, kinh doanh.
Thông tin về vị trí, điều kiện tuyển dụng, tiền lương và môi trường làm việc giúp người dân đối chiếu với khả năng của bản thân. Với người còn thiếu kỹ năng, đây cũng là căn cứ để cân nhắc học nghề hoặc tiếp tục bồi dưỡng trước khi ứng tuyển.
Sự kết nối giữa tư vấn, đào tạo và tuyển dụng đặc biệt cần thiết với lao động vùng khó. Người học có thể xác định rõ hơn mục tiêu của khóa học, trong khi cơ sở đào tạo có thêm thông tin để lựa chọn nội dung phù hợp.
Lấy khả năng sử dụng nghề làm căn cứ đánh giá
Giai đoạn 2026–2030, Tây Ninh đặt mục tiêu đào tạo nghề cho 30.000 lao động nông thôn, tỷ lệ có việc làm sau học nghề đạt trên 80%. Định hướng này gắn phát triển giáo dục nghề nghiệp với chuyển dịch cơ cấu lao động, tạo thu nhập và bảo đảm an sinh xã hội.
Đối với vùng đồng bào dân tộc thiểu số, tỉnh hướng tới tăng tỷ lệ lao động tham gia công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, du lịch và dịch vụ. Để người dân tiếp cận được cơ hội mới, đào tạo cần phù hợp trình độ, điều kiện học tập và nhu cầu sử dụng lao động.
Từ trường hợp chị Hảo, có thể thấy hiệu quả hỗ trợ được hình thành khi người học sử dụng được kỹ năng và có phương tiện làm việc. Với người theo học tại trường nghề, liên kết doanh nghiệp giúp mở cơ hội thực hành, tuyển dụng. Với người đang tìm hướng đi, tư vấn cung cấp thông tin để lựa chọn nghề sát hoàn cảnh.
Những hình thức hỗ trợ ấy cùng hướng đến khả năng tự tạo thu nhập của người dân. Khi công việc được duy trì, thu nhập từng bước cải thiện, giáo dục nghề nghiệp sẽ góp phần củng cố sinh kế và hạn chế nguy cơ tái nghèo./.