Học để thay đổi cách sản xuất
Tại các xã miền núi Trà Vân, Trà Tập, thành phố Đà Nẵng, cuộc sống của nhiều gia đình gắn với nương rẫy. Đất sản xuất, cây trồng bản địa và kinh nghiệm lao động là những nguồn lực sẵn có. Tuy nhiên, để nâng hiệu quả kinh tế, người dân cần bổ sung kiến thức về kỹ thuật, cách tổ chức sản xuất và nhu cầu thị trường.
Giáo dục nghề nghiệp, tập huấn chuyển giao kỹ thuật vì thế được đặt trong quá trình hỗ trợ phát triển sinh kế. Từ lựa chọn cây trồng, chuẩn bị đất đến chăm sóc, phòng bệnh và thu hoạch, mỗi công đoạn đều cần kỹ năng để người dân sử dụng hiệu quả công sức, vật tư và nguồn vốn.
Ở Trà Vân, hơn 98% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số. Đời sống chủ yếu dựa vào nông nghiệp, trong đó có canh tác lúa rẫy một vụ. Việc đưa lớp học về xã tạo điều kiện để bà con tiếp cận kiến thức chuyên môn ngay tại địa phương.
Lớp kỹ thuật trồng, chăm sóc và thu hoạch cây nông nghiệp do UBND xã phối hợp với Trường Cao đẳng Đà Nẵng tổ chức có 60 học viên. Khóa học kéo dài từ ngày 20/10 đến ngày 20/12/2026, hiện đang trong thời gian đào tạo.
đang giúp người dân vùng cao Đà Nẵng có thêm kiến thức để phát triển sản xuất.
Trong hai tháng, học viên được trang bị kiến thức, kỹ năng về trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh và thu hoạch. Địa phương đề nghị nhà trường tăng cường thực hành, giúp người học hiểu thao tác và vận dụng vào điều kiện canh tác của gia đình.
Với người đã quen làm nông nghiệp, tham gia lớp nghề là cơ hội nhìn lại cách sản xuất của mình, bổ sung những kỹ thuật còn thiếu. Quá trình trao đổi, thực hành cũng giúp người học làm rõ các vấn đề gặp trên ruộng, vườn, từng bước chủ động hơn trong chăm sóc cây trồng.
Có kiến thức để mạnh dạn chọn sinh kế
Nhiều năm gắn bó với hơn 1 ha đất rẫy trồng sắn, anh Lê Văn Long, sinh năm 1993, người Ca Dong ở thôn 1, xã Trà Vân, hiểu sự bấp bênh của thu nhập nông nghiệp. Nếu thời tiết thuận lợi, cây sắn mang lại nguồn thu khoảng 20–30 triệu đồng mỗi năm. Khi mất mùa, kinh tế gia đình thêm khó khăn.
Tham gia mô hình trồng tre sinh khối, anh Long bắt đầu tiếp cận một hướng sản xuất mới. Cùng với việc chuyển cây trồng, gia đình phải thay đổi cách chăm sóc và bố trí công lao động.
Theo anh Long, trồng tre sinh khối cần nhiều công chăm sóc hơn cây sắn. Điều khiến anh yên tâm là có doanh nghiệp liên kết thu mua và chính quyền địa phương tổ chức, hướng dẫn.
“Bà con yên tâm vì có doanh nghiệp liên kết thu mua, có chính quyền xã đứng ra tổ chức, hướng dẫn nên không lo đầu ra như trước”, anh chia sẻ.
Theo phương án dự kiến, với giá thu mua 900 đồng/kg, một hecta tre sinh khối có thể mang lại nguồn thu trên 100 triệu đồng mỗi năm. Khả năng đạt mức này còn cần được đánh giá qua năng suất, chi phí và kết quả tiêu thụ thực tế.
Ông Nguyễn Tấn Thành, Chủ tịch UBND xã Trà Vân, cho biết địa phương lựa chọn cây trồng, vật nuôi phù hợp thổ nhưỡng, địa hình và tổ chức liên kết ngay từ đầu. Các mô hình tre sinh khối, sâm Ngọc Linh và quế bản địa được triển khai cùng với tăng cường khuyến nông, khuyến lâm, tập huấn sát thực tế.
Gắn trách nhiệm cán bộ thôn với từng mô hình là cách để việc hướng dẫn tiếp tục đến với người dân trong quá trình sản xuất. Bà con có thêm điểm tựa khi gặp khó khăn, từng bước tích lũy kinh nghiệm với cây trồng mới.
Từ học hỏi kinh nghiệm đến cùng nhau thực hành
Tại nóc Tak Ri, thôn 6, xã Trà Tập, ông Hồ Văn Lai đã quen với việc tìm tòi cách làm kinh tế. Từng trồng sâm Ngọc Linh, đào ao nuôi cá, ông tiếp tục chủ động đăng ký khi địa phương triển khai mô hình nuôi hươu. Mô hình "Nuôi hươu lấy nhung" là một phần trong Dự án giảm nghèo bền vững năm 2025 của xã Trà Tập, mục tiêu đa dạng hóa sinh kế, giúp người dân từng bước thoát nghèo.
Để chuẩn bị, ông được xã cho tham gia đoàn công tác đến Hà Tĩnh học hỏi tại các trang trại. Việc tiếp cận mô hình thực tế giúp ông có thêm kiến thức trước khi bắt tay xây dựng khu nuôi của nhóm hộ.
của xã Trà Tập, thành phố Đà Nẵng.
Sau chuyến đi, ông cùng các thành viên làm chuồng trại. Một phần đất vườn của gia đình được dành làm khu nuôi chung. Các hộ phân công chăm sóc, chuẩn bị thức ăn và theo dõi tình trạng vật nuôi.
Mỗi tháng, nhóm họp trao đổi kinh nghiệm, thống nhất kế hoạch. Những điều được học tiếp tục được kiểm nghiệm trong công việc hằng ngày. Dù có hộ phải đi xa đến khu chuồng trại, các thành viên vẫn duy trì trách nhiệm chăm sóc đàn hươu.
Ông Lai cho biết, trong 12 con hươu được cấp cuối năm 2025, một con đã bắt đầu ra nhung. Đơn vị cung cấp giống cam kết hỗ trợ kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm.
Mô hình còn ở giai đoạn đầu, nhưng quá trình chuẩn bị cho thấy vai trò của việc học trước khi làm và tiếp tục học trong lúc sản xuất. Kiến thức từ trang trại, hướng dẫn của đơn vị liên kết và kinh nghiệm trao đổi trong nhóm giúp người dân từng bước nâng khả năng chăm sóc vật nuôi.
Đồng hành để người dân sử dụng được nghề
Theo ông Lê Trung Thực, Chủ tịch UBND xã Trà Tập, địa phương sử dụng nguồn lực từ các chương trình mục tiêu quốc gia để triển khai mô hình phù hợp với năng lực của bà con. Xã đồng thời huy động các đơn vị trường học tham gia hỗ trợ người dân xây dựng mô hình kinh tế.
Ở Trà Vân, việc phát triển nghề còn gắn với tổ chức sản xuất tại Hợp tác xã hàng thủ công mỹ nghệ Ngọc Trà Vinh. Với 45 hộ thành viên, hợp tác xã liên kết làm sản phẩm mây tre đan từ nguyên liệu địa phương, tạo thêm nguồn thu. Sản phẩm đã được đưa ra thị trường quốc tế, đặt ra yêu cầu người làm nghề tiếp tục nâng kỹ năng, đáp ứng chất lượng và mẫu mã.
Theo số liệu địa phương cung cấp, Trà Tập còn 725 hộ nghèo, chiếm 28,99%. Đến năm 2030, xã đặt mục tiêu thu nhập bình quân đạt 63 triệu đồng/người/năm, tỷ lệ hộ nghèo dưới 13%.
Trong hành trình ấy, lớp nghề và hoạt động tập huấn giúp người dân chuẩn bị năng lực để sử dụng hiệu quả nguồn hỗ trợ. Khi được thực hành, hướng dẫn thường xuyên và kết nối tiêu thụ, bà con có thêm điều kiện biến kiến thức thành công việc, tạo thu nhập và từng bước vươn lên.