Các robot hình người của Trung Quốc đang đạt được những thành tích thể thao siêu phàm. Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng vẫn còn phải chờ xem những tiến bộ này có thể chuyển hóa thành khả năng hữu ích trong thế giới thực đến đâu.

Năm 2009, Usain Bolt lập kỷ lục thế giới nội dung chạy 100m nam với thành tích 9,58 giây tại Giải vô địch điền kinh thế giới ở Berlin. Hôm 22/8, một robot hình người do công ty Trung Quốc X-Humanoid phát triển đã phá kỷ lục này 0,19 giây, theo truyền thông nhà nước Trung Quốc.

Tuy nhiên, robot đã kết thúc màn chạy theo một cách khá đặc biệt: lao thẳng với tốc độ tối đa vào một bức tường đệm, ngã xuống và được các nhân viên hỗ trợ khiêng đi bằng cáng.

Những màn trình diễn thể thao ấn tượng của robot ngày càng phổ biến tại Trung Quốc, nơi ngành công nghiệp robot hình người phát triển mạnh nhờ sự hỗ trợ lớn từ nhà nước và hàng tỷ USD vốn đầu tư. Robot đã nhảy múa, biểu diễn võ thuật tại các sự kiện lớn của Trung Quốc.

Tại Thế vận hội Robot hình người thế giới diễn ra ở Bắc Kinh cuối tuần qua, các robot thi đấu quyền Anh và bóng đá. Một robot còn đấu quần vợt với con người, di chuyển trên sân và điều chỉnh hướng để trả bóng. Đầu năm nay, một robot cũng hoàn thành marathon với tốc độ nhanh hơn bất kỳ con người nào từng đạt được.

Nhưng những thành tích “siêu phàm” này thực sự có ý nghĩa gì?

Michael Milford, giáo sư kiêm giám đốc trung tâm robot tại Đại học Công nghệ Queensland (Australia), cho rằng phần lớn các môn thể thao mà robot hình người tham gia không trực tiếp chuyển hóa thành khả năng hữu ích cho nhiều công việc đời thường mà con người kỳ vọng robot có thể đảm nhiệm, chẳng hạn như hỗ trợ việc nhà.

Theo ông, những robot này “có khả năng trong những sự kiện rất cụ thể và phần nào được sắp đặt”.

Truyền thông Trung Quốc cũng thừa nhận khoảng cách giữa khả năng thể thao và ứng dụng thực tế trong các bài viết về giải đấu.

Một bài bình luận của Tân Hoa Xã viết rằng robot nhà máy không cần phải thắng một cuộc chạy nước rút, cũng như robot dịch vụ không cần giành huy chương. Tuy nhiên, mỗi bước tiến về tốc độ, độ ổn định và độ chính xác trên sàn đấu có thể đưa robot tiến gần hơn tới khả năng thực sự hữu ích ngoài đời.

Ngay cả khi chưa có nhiều ứng dụng thực tế được chứng minh, những màn trình diễn đình đám này đã mang lại lợi ích nhất định về mặt thương mại và sự chú ý của công chúng.

Unitree Robotics, công ty robot hình người nổi tiếng với các video robot biểu diễn kungfu, kickboxing và nhào lộn thu hút hàng triệu lượt xem, đã lên sàn chứng khoán Thượng Hải vào tuần trước. Cổ phiếu công ty tăng hơn 460% trong ngày giao dịch đầu tiên.

Tiến bộ nhưng vẫn nhiều khiếm khuyết

Alan Fern, giáo sư robot học tại Đại học bang Oregon (Mỹ), từng tham gia nhóm nghiên cứu lập kỷ lục Guinness về robot hai chân chạy 100 m nhanh nhất vào năm 2022. Robot khi đó hoàn thành quãng đường trong 24,73 giây.

Việc rút ngắn thời gian từ 24,73 giây xuống còn 9,39 giây chỉ trong 4 năm là một “thành tựu khổng lồ”, ông Fern nhận định.

Tuy nhiên, ông lưu ý rằng các công ty robot hiện đã tương đối thành thạo trong việc chế tạo robot có thể chạy, nhảy và thực hiện các động tác nhào lộn trong môi trường được kiểm soát. Những cải thiện về thành tích thể thao chủ yếu liên quan đến việc nâng cấp phần cứng và tinh chỉnh hệ thống điều khiển, thay vì tạo ra một đột phá công nghệ mang tính bước ngoặt.

Ông Fern cho rằng robot chơi quần vợt với con người thậm chí còn ấn tượng hơn. Lý do là robot phải tương tác với một đối tượng không thể dự đoán hoàn toàn.

Hầu hết robot vẫn gặp khó khăn khi phải thích ứng với những tình huống thay đổi. Trong trận quần vợt, robot phải theo dõi quả bóng đang di chuyển nhanh, quyết định vị trí cần đến, phối hợp các bộ phận cơ thể và tính toán chính xác thời điểm đánh bóng.

Các robot tại giải đấu vẫn còn lâu mới hoàn thiện. Nhiều sự cố đã xảy ra: robot ngã, phát tia lửa gây cháy nhỏ và đâm vào các vật thể, theo những video ghi lại sự kiện.

Một robot có dáng chạy khác thường, luôn giơ hai tay gần mặt, được cư dân mạng Weibo đặt biệt danh là “robot nhút nhát”. Nhiều robot tham gia chạy đua dường như chưa thể tự giảm tốc. Thay vào đó, chúng dừng lại bằng cách lao vào hàng rào đệm.

Ông Fern nhận định viễn cảnh robot hình người có thể làm mọi việc mà con người có thể làm vẫn còn rất xa.

“Ngoài lĩnh vực giải trí và một số môi trường công nghiệp được kiểm soát chặt chẽ, những robot này vẫn chưa có trí thông minh đa dụng và độ tin cậy cần thiết để hoạt động trong những môi trường thực tế hỗn tạp”, ông nói.

Ông Milford cho rằng có thể phải mất nhiều năm nữa robot mới có thể thực hiện các công việc thường ngày một cách an toàn và đáng tin cậy.

Ông so sánh sự phát triển của robot với xe tự lái. Ba hoặc bốn thập kỷ trước, xe tự lái đã có thể chạy xuyên một lục địa trên đường cao tốc. Nhưng chỉ trong những năm gần đây, công nghệ này mới đủ tiên tiến và an toàn để được triển khai rộng rãi với rất ít sự cố.

Giáo sư Fern cho rằng đua xe cũng là một phép so sánh phù hợp. Công chúng vẫn kinh ngạc trước những thành tựu kỹ thuật của các đội đua Công thức 1, và một số tiến bộ cuối cùng được ứng dụng trong những lĩnh vực khác. Tuy nhiên, không ai coi mỗi lần một chiếc xe hoàn thành một vòng đua nhanh hơn là một cuộc cách mạng trong lĩnh vực giao thông.

“Tương tự, việc đánh bại Usain Bolt không có nghĩa robot đã vượt qua con người về khả năng vận động nói chung”, ông Fern nói.