Nhiều tác động tiêu cực
Nhận định về nguyên nhân dẫn đến tốc độ tăng trưởng kinh tế bị chững lại, chuyên gia kinh tế TS Bùi Quang Tín, Đại học Ngân hàng TP Hồ Chí Minh, cho biết có 4 nguyên nhân chính.
Theo đó, từ đầu năm đến nay, nền kinh tế Việt Nam gặp rất nhiều khó khăn, thách thức vì biến đổi khí hậu ngày nghiêm trọng như rét hại và băng giá ở các tỉnh miền núi phía Bắc; hạn hán kéo dài ở các tỉnh miền Nam Trung Bộ, Tây Nguyên; hạn hán, xâm nhập mặn nghiêm trọng ở các tỉnh đồng bằng sông Cửu Long gây khó khăn rất lớn cho sản xuất nông nghiệp. Chưa kể, sự cố ô nhiễm môi trường biển cũng đã ảnh hưởng xấu đến khai thác, nuôi trồng thủy, hải sản, dịch vụ du lịch và các ngành sản xuất khác.
 Chế biến thủy sản xuất khẩu tại Công ty TNHH Tấn Thành (tỉnh Quảng Ngãi). Ảnh: Vũ Sinh - TTXVN |
Nguyên nhân thứ hai đã dẫn đến nguyên nhân thứ ba là xuất khẩu Việt Nam tăng chậm. Tổng kim ngạch xuất khẩu 6 tháng đầu năm của cả nước ước đạt trên 82,24 tỷ USD, tăng 5,9% so với cùng kỳ (tăng 9,2%) nhưng thấp hơn so với mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu đề ra cho cả năm là 10%. Nguyên nhân chủ yếu do giá xuất khẩu giảm 6,3%, bao gồm cả giảm giá dầu thô và giá xuất khẩu hàng công nghiệp chế biến. Nếu loại trừ yếu tố giá, tốc độ tăng kim ngạch xuất khẩu 6 tháng đầu năm đạt 10,1%, vẫn thấp hơn mức tăng cùng kỳ năm trước (tăng 13,4%). Trong khi đó, theo TS Bùi Quang Tín, mặc dù hội nhập ngày càng sâu rộng với kinh tế thế giới, nhất là tham gia vào cộng đồng kinh tế ASEAN nhưng Việt Nam vẫn chưa phát huy được tiềm năng xuất khẩu. Điều này đã ảnh hưởng tiêu cực đến đầu tư phát triển và tăng trưởng kinh tế trong thời gian tới.
Chính phủ cũng đang dành nhiều thời gian củng cố bộ máy quản lý nhà nước các cấp, các ngành, nhất là cán bộ lãnh đạo và quản lý ở các bộ, ngành Trung ương và địa phương nhiệm kỳ mới... đã ảnh hưởng nhất định đến việc chỉ đạo điều hành phát triển kinh tế - xã hội của cả nước cũng như của từng ngành và địa phương.
Ưu tiên cải thiện môi trường, kinh doanh
Mặc dù nền kinh tế Việt Nam gặp nhiều khó khăn và thách thức nhưng Chính phủ vẫn quyết tâm giữ vững mục tiêu tăng trưởng. Quyết tâm này dựa trên nhiều cơ sở, đặc biệt là các chính sách, nghị quyết thúc đẩy việc tăng trưởng kinh tế được ban hành thời gian qua. Chẳng hạn, Chính phủ đã ban hành đúng thời hạn và có chất lượng 50 Nghị định về điều kiện kinh doanh (trước ngày 1/7/2016), qua đó loại bỏ nhiều điều kiện kinh doanh, giấy phép con bất hợp lý, tạo bước đột phá lớn trong xây dựng và ban hành hoàn thiện các văn bản pháp luật. Song song đó là đề án tổng thể tái cơ cấu nền kinh tế gắn với chuyển đổi mô hình tăng trưởng theo hướng nâng cao hiệu quả và năng lực cạnh tranh giai đoạn 2013 - 2020 theo đúng Nghị quyết của Quốc hội và Quyết định 339/QĐ-TTg ngày 19/2/2013, trong đó tập trung vào ba trọng tâm là tái cơ cấu đầu tư công, tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước, tái cơ cấu các ngân hàng thương mại cũng góp phần đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế.
Ngoài ra, TS Bùi Quang Tín cho rằng, huy động vốn đầu tư phát triển tăng cao hơn cùng kỳ năm trước cũng là điều kiện quan trọng thúc đẩy tăng trưởng GDP cao hơn trong 5 tháng cuối năm 2016 và các năm sau. Mặt khác, vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) 6 tháng đầu năm ước đạt 7,25 tỷ USD, tăng 15,1% so với cùng kì năm trước; tổng vốn FDI đăng kí ước đạt 11,28 tỷ USD, gấp 2 lần so với cùng kỳ. Điều này cho thấy, Luật Đầu tư và Luật Doanh nghiệp sau sửa đổi đã có hiệu ứng tích cực trong việc tạo niềm tin thu hút vốn đầu tư FDI vào Việt Nam.
Bên cạnh đó, sự hội nhập sâu rộng cũng mang lại nhiều kỳ vọng và động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế nước ta trong những tháng cuối năm. Cụ thể, việc ký kết và thực hiện các hiệp định tự do thương mại thế hệ mới sẽ mang lại những đột phá về đầu tư kinh doanh, mở rộng thị trường xuất khẩu. Hội nhập là động lực để các cấp, các ngành tập trung chỉ đạo thực hiện quyết liệt cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh. Theo dự báo của ADB, Việt Nam có thể đạt tốc độ tăng GDP 6,7% trong năm nay; đồng thời Ngân hàng Thế giới cũng cho rằng Việt Nam và Philippines sẽ là hai quốc gia có tốc độ tăng trưởng cao, góp phần bù đắp đà tăng trưởng chậm lại của các nước trong khu vực.
TS Bùi Quang Tín nhận định, nếu tất cả các ngành, các cấp phấn đấu nỗ lực và có sự chỉ đạo kiên quyết, sát sao; tập trung khắc phục các khó khăn trong lĩnh vực nông, lâm nghiệp và thủy sản, phấn đấu tăng trưởng trong 6 tháng cuối năm khoảng 1,8% - 2%; đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng nhóm công nghiệp chế biến, chế tạo; thúc đẩy tiêu dùng, phát triển mạnh thị trường trong nước, đồng thời tập trung đẩy nhanh tốc độ tăng trưởng các ngành, lĩnh vực còn có nhiều tiềm năng thì kinh tế Việt Nam vẫn có khả năng đạt được mục tiêu tăng trưởng GDP đã được Quốc hội đề ra.
