Điện Kremlin ngày 5/2 bày tỏ lấy làm tiếc trước việc New START - thỏa thuận kiểm soát vũ khí hạt nhân cuối cùng giữa Nga và Mỹ - đã chính thức hết hiệu lực. Diễn biến này đồng nghĩa với việc lần đầu tiên trong hơn nửa thế kỷ qua sẽ không còn cơ chế ràng buộc nào đối với 2 kho vũ khí hạt nhân có quy mô lớn nhất thế giới.
Người phát ngôn Điện Kremlin, ông Dmitry Peskov, khẳng định Nga sẽ tiếp tục duy trì cách tiếp cận “có trách nhiệm và thận trọng” đối với vấn đề ổn định chiến lược liên quan đến vũ khí hạt nhân, đồng thời nhấn mạnh Moskva sẽ hành động trên cơ sở các lợi ích quốc gia. Cũng theo ông Peskov, Nga sẵn sàng tiến hành đối thoại nếu nhận được các phản hồi mang tính xây dựng.
Trước đó, Bộ Ngoại giao Nga cũng nêu rõ lập trường về việc “sẵn sàng triển khai các biện pháp quân sự - kỹ thuật cần thiết” để ứng phó với những nguy cơ tiềm tàng có thể ảnh hưởng tới an ninh quốc gia. Trong thông báo đưa ra cuối ngày 4/2, Bộ trên khẳng định Nga để ngỏ khả năng tìm kiếm các giải pháp chính trị - ngoại giao nhằm ổn định toàn diện tình hình chiến lược trên cơ sở đối thoại bình đẳng và cùng có lợi khi các điều kiện phù hợp được tạo lập.
Về phía Mỹ, Tổng thống Donald Trump ngày 5/2 cho biết Washington mong muốn cùng Nga xây dựng "một hiệp ước mới, cải tiến và hiện đại hơn” có hiệu lực lâu dài, thay vì gia hạn New START. Trên mạng xã hội Truth Social, ông Trump cũng cho rằng bất kỳ cuộc đàm phán cắt giảm vũ khí hạt nhân nào trong tương lai cũng cần có sự tham gia của Trung Quốc.
Trong khi đó, Trung Quốc phản đối việc áp đặt bất kỳ hạn chế nào đối với kho vũ khí hạt nhân của nước này và kêu gọi Mỹ nối lại đối thoại hạt nhân với Nga. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Lâm Kiếm ngày 5/2 khẳng định quy mô kho vũ khí hạt nhân của Trung Quốc “hoàn toàn khác biệt” so với Mỹ và Nga, do đó Bắc Kinh sẽ không tham gia đàm phán giải trừ hạt nhân ở giai đoạn hiện nay. Ông Lâm Kiếm bày tỏ lấy làm tiếc về việc New START hết hiệu lực, đồng thời khẳng định Bắc Kinh ủng hộ đề xuất của Moskva về việc Nga và Mỹ tạm thời tiếp tục tuân thủ các giới hạn cốt lõi của hiệp ước trong thời gian chờ đàm phán một văn kiện mới.
Trong bối cảnh New START hết hạn làm dấy lên lo ngại về một cuộc chạy đua vũ trang mới, một số nước trên thế giới cũng đã lên tiếng bày tỏ quan ngại. Ngoại trưởng Australia Penny Wong ngày 5/2 cho biết nước này quan ngại về nguy cơ phổ biến hạt nhân và Canberra vẫn sẽ duy trì cam kết lâu dài đối với cơ chế không phổ biến vũ khí hạt nhân toàn cầu.
