Các động thái quân sự của Mỹ ở vùng Vịnh trong căng thẳng với Iran

Theo đài phát thanh châu Âu RFE/RL ngày 12/2, Mỹ đang thực hiện một trong những kế hoạch tăng cường quân sự lớn nhất từ trước đến nay tại vùng Vịnh Ba Tư. Dù các kênh ngoại giao vẫn mở, việc tập trung hỏa lực khổng lồ cho thấy Washington đang gửi tín hiệu mạnh mẽ đến Iran nếu các cuộc đàm phán hạt nhân thất bại.

Chiến lược “ngoại giao cưỡng chế” và áp lực quân sự

Các chuyên gia nhận định việc triển khai lực lượng quy mô lớn này nhằm cung cấp cho Tổng thống Mỹ Donald Trump các lựa chọn quân sự tối ưu nếu ông quyết định thực hiện lời cảnh báo tấn công Tehran. 

Tiến sĩ Amin Tarzi, Giám đốc chương trình nghiên cứu Trung Đông tại Đại học Thủy quân lục chiến Mỹ, nhận định: “Việc tập hợp lực lượng là một biện pháp gây áp lực mà Mỹ áp dụng lên Iran để đạt được một thỏa thuận thông qua đàm phán”. Theo ông, dù quy mô quân số có thể nhỏ hơn so với các cuộc chiến năm 1991 hay 2003, nhưng bản chất đã thay đổi với các khí tài có khả năng tác chiến cao và hiện đại hơn.

Cuối tháng 1 vừa qua, Tổng thống Trump tuyên bố một “hạm đội khổng lồ” có khả năng “hoàn thành nhiệm vụ nhanh chóng và quyết liệt” đang tiến về Iran. Trọng tâm của lực lượng này là nhóm tác chiến tàu sân bay USS Abraham Lincoln, cùng các tàu khu trục đa năng như USS Delbert D. Black, USS Mitscher và USS McFaul. Các tàu này đều sở hữu năng lực phòng không hải quân tiên tiến và hệ thống tên lửa dẫn đường tầm xa.

Bên cạnh đó, Mỹ có khả năng tái sử dụng máy bay ném bom chiến lược B-2 Spirit, máy bay chiến đấu tàng hình F-35 Lightning và F-22 Raptor để tấn công sâu vào nội địa Iran. Các máy bay này có thể xuất phát trực tiếp từ Mỹ hoặc căn cứ quân sự Diego Garcia trên Ấn Độ Dương.

Mạng lưới căn cứ và hệ thống phòng thủ dày đặc

Theo đánh giá của Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel (INSS.org.il), hiện nay, ước tính có khoảng 40.000 binh sĩ Mỹ đang đồn trú trong khu vực thuộc Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM). Các căn cứ quan trọng bao gồm Al-Udeid ở Qatar (nơi đặt sở chỉ huy tiền phương của CENTCOM), Hạm đội 5 ở Bahrain (bảo vệ các tuyến đường vận chuyển tại Vịnh Ba Tư và Biển Đỏ), và Jordan (nơi đồn trú của ít nhất 36 chiếc F-15E Strike Eagle).

Để đối phó với tên lửa Iran, Mỹ đã tăng cường các hệ thống phòng thủ tên lửa THAAD (đánh chặn tầm xa) và Patriot (đánh chặn tầm ngắn) tại các quốc gia Arab vùng Vịnh và Jordan. Brian Carter, quản lý nghiên cứu tại Viện Doanh nghiệp Mỹ, cho rằng năng lực phòng thủ mạnh mẽ của Mỹ tạo ra một sự bất đối xứng quan trọng so với khả năng phòng vệ yếu hơn của Iran.

Khả năng triển khai tàu sân bay thứ hai

Theo Wall Street Journal ngày 11/2, Tổng thống Trump cho biết ông đang cân nhắc điều động thêm một nhóm tàu sân bay tấn công thứ hai (có khả năng là tàu USS George HW Bush) đến khu vực. Nếu được thực thi, đây sẽ là lần đầu tiên sau gần một năm Mỹ duy trì hai tàu sân bay tại vùng Vịnh. Lầu Năm Góc đang chuẩn bị các phương án triển khai trong vòng 2 tuần tới từ bờ biển phía Đông nước Mỹ.

Phát biểu trong cuộc trả lời phỏng vấn Axios, Tổng thống Trump cho biết ông kỳ vọng vòng đàm phán thứ hai với Iran sẽ diễn ra vào tuần tới, đồng thời bày tỏ lạc quan về khả năng đạt được thỏa thuận thông qua con đường ngoại giao, cho rằng Tehran “rất muốn đạt được một thỏa thuận”. 

Viện Nghiên cứu An ninh Quốc gia Israel lưu ý, về mặt nội tại, Iran đang chịu áp lực lớn do đồng nội tệ sụp đổ và các cuộc biểu tình. Tuy nhiên, lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC) vẫn giữ được lòng trung thành. 

Môi trường hiện tại được các chuyên gia tại Viện trên đánh giá là giai đoạn tiền khủng hoảng. Hai hướng chuyển động song song đang diễn ra: Về Ngoại giao, Tehran tham gia đàm phán với mục tiêu kéo dài thời gian, trong khi Mỹ vẫn để ngỏ khả năng giải quyết bằng thỏa thuận.

Về quân sự: Các động thái điều quân, trinh sát và tín hiệu tâm lý cho thấy Washington đang chuẩn bị cho một cuộc tấn công tiềm tàng vào các mục tiêu chiến lược của Iran chứ không chỉ là hành động mang tính tượng trưng.

Hải quân Mỹ và đại diện Nhà Trắng hiện từ chối bình luận chi tiết về các biến động quân sự vì lý do an ninh. Tổng thống Trump khẳng định ông không vội vã nhưng nhấn mạnh: "Chúng ta phải vào vị trí thích hợp" nếu các nỗ lực ngoại giao không mang lại kết quả như mong đợi.