Phế thải nhập lậu, hiểm họa khôn lường

Hiện nay, có rất nhiều nước trên thế giới cho phép nhập khẩu phế liệu làm nguyên liệu sản xuất, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên, việc nhập khẩu phế liệu đang bị lợi dụng và biến tướng (từ phế liệu có thể tái chế thành rác thải độc hại), biến Việt Nam trở thành bãi rác lớn của thế giới.

Theo các nhà bảo vệ môi trường, việc "chuyển dịch phế thải" là một xu thế. Tuy nhiên, bất kỳ nước nào nếu mất "cảnh giác", kiểm soát thiếu chặt chẽ thì lập tức rác thải sẽ tràn vào.

Phải nhìn nhận, việc cho phép các doanh nghiệp nhập khẩu phế liệu làm nguyên liệu sản xuất là một chủ trương đúng, nhất là trong bối cảnh tài nguyên thiên nhiên trong nước đang dần cạn kiệt. Tuy nhiên, đây cũng là thách thức lớn đối với công tác quản lý nhà nước về bảo vệ môi trường.

Thực tế lâu nay, rác thải các loại nhập khẩu từ khắp nơi trên thế giới đã và đang len lỏi khắp đường làng, ngõ phố ở nước ta. Giấy vụn, đồ nhựa, sắt thép phế liệu… đổ về các làng nghề tái chế, rác điện tử - điện lạnh thì được “mông má” rồi tung ra thị trường. Số liệu thống kê của Bộ Khoa học và Công nghệ cho thấy, trung bình mỗi năm, lượng rác thải điện tử nhập khẩu bất hợp pháp vào Việt Nam khoảng 90.000 tấn (chủ yếu là đồ gia dụng).

Không phủ nhận, mặt tích cực của việc thu gom, tái chế phế liệu là góp phần làm sạch môi trường, tận dụng được các sản phẩm từ rác thải, tiết kiệm nguồn tài nguyên; đồng thời tạo việc làm cho người lao động. Tuy nhiên, với động cơ vụ lợi của một vài doanh nghiệp và cách làm manh mún của người dân và việc thiếu một quy hoạch tổng thể, khiến việc nhập khẩu phế liệu đang trở thành một nguy cơ.

Việc nhập khẩu những loại phế liệu không đúng quy định tiềm ẩn những nguy cơ về dịch bệnh, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường, thậm chí với những chất thải độc hại nhập khẩu, dẫn đến ảnh hưởng lâu dài đối với sức khỏe con người. Đơn cử, vụ 7.000 lít dầu biến thế ở cảng Cái Lân (Quảng Ninh) cách đây chưa lâu, mang danh là nhập dầu biến thế, nhưng thực chất là chất PCB, một loại hóa chất có độc tính rất cao, khó phân hủy trong môi trường tự nhiên, có khả năng di chuyển và phát tán rộng, đồng thời hấp thụ dễ dàng trong các cơ thể sống.

Thấy rõ sự nguy hại của rác thải phế liệu, các cơ quan chức năng, chính quyền địa phương đã triển khai nhiều biện pháp ngăn chặn, xử lý. Tuy nhiên, vì cái lợi trước mắt mà một số đơn vị, tổ chức, người dân đã bất hợp tác, đồng thời tìm mọi cách để lách luật (thậm chí cố tình phạm luật), hoặc dùng những thủ đoạn tinh vi nhằm qua mặt các lực lượng chức năng.

Đáng báo động, tình trạng nhập khẩu phế thải độc hại đang rất phổ biến, nhưng số vụ bị phát hiện và buộc phải tái xuất chỉ đếm trên đầu ngón tay. Rất dễ hiểu, khi các doanh nghiệp nước ngoài đẩy được phế thải độc hại ra khỏi đất nước họ, thì không dễ gì họ đồng ý tái nhập trở lại. Còn với các doanh nghiệp, tổ chức nhập khẩu trong nước, khi bị truy cứu, buộc phải tái xuất, khắc phục hậu quả, thì họ dùng nhiều chiêu bài tinh vi hòng trốn tránh trách nhiệm.

Nhìn lại các vụ việc nhập khẩu phế liệu được phát hiện thời gian gần đây, có thể thấy các loại phế liệu công nghiệp, phế liệu là đồ điện tử đa số đã lạc hậu về công nghệ nhưng vẫn còn khả năng tái chế sử dụng. Thực chất, đó là những chất thải mà lẽ ra các nhà sản xuất ở nước ngoài phải bỏ tiền ra xử lý, nhưng họ đã lợi dụng kẽ hở ở các nước đang phát triển, trong đó có Việt Nam để biến nơi này thành bãi chứa chất thải độc hại. Những hậu quả từ việc rác ngoại xâm nhập vào Việt Nam khó có thể thống kê được. Cái lợi thì hữu hạn, chỉ rơi vào một nhóm người, tổ chức, còn hiểm họa về ô nhiễm môi trường và sức khỏe con người thì vô hạn và việc giải quyết hậu quả cũng phải qua nhiều thế hệ.

Qua các vụ nhập lậu rác ngoại vừa bị phát hiện, có thể khẳng định, dù Luật Bảo vệ môi trường (sửa đổi) vừa được Quốc hội thông qua, trong đó có quy định phế liệu nhập khẩu để làm nguyên liệu sản xuất phải do Thủ tướng quy định, nhưng sau thời điểm Luật này có hiệu lực, một số doanh nghiệp lại tiếp tục tìm mọi cách lách luật để tuồn các phế liệu độc hại vào nước ta.

Cần khẳng định rằng, việc ngăn chặn buôn bán, nhập khẩu phế liệu, phế thải nguy hại chỉ mang lại hiệu quả khi thực hiện nghiêm các quy định của luật pháp Việt Nam, trong đó phải được ngăn chặn ngay từ nơi xuất. Vẫn biết, việc triển khai thực hiện thật không đơn giản, nhưng nó sẽ góp phần quan trọng hạn chế những mối nguy khôn lường từ phế liệu nhập khẩu.

Yến Nhi

Tin cùng chuyên mục

Trung Sơn

Linh hoạt đổi mới trường chuyên

Đề xuất mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc tuyển sinh vào trường THPT chuyên theo ba khối thay vì theo từng môn học đang gây nhiều tranh luận. Mục đích thì hiển nhiên không có gì phải bàn cãi, nhưng cách thức và thời điểm đổi mới là những điều cần được cân nhắc kỹ lưỡng.

Hải Yên

Đừng để sự tự nguyện trở thành nghĩa vụ

Những khoản đóng góp mang danh nghĩa tự nguyện đôi khi trở thành áp lực đối với phụ huynh. Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT không chỉ siết chặt việc thu, quản lý tiền của Ban đại diện cha mẹ học sinh mà còn bảo vệ quyền lựa chọn của phụ huynh và sự công bằng trong trường học.

Thùy Hương

Không được tạm bợ với tiêu chuẩn an toàn

Tổn thất đau xót của vụ cháy điểm học tạm của Trường THCS Kim Liên (Hà Nội) một lần nữa đặt ra yêu cầu phải nhìn nhận nghiêm túc trách nhiệm bảo đảm an toàn trường học và trang bị kỹ năng phòng ngừa, ứng phó sự cố.

Hoài Nam

Đánh thức nguồn lực từ tài nguyên dữ liệu

Trong kỷ nguyên số, một nguồn lực mới đang ngày càng khẳng định vị trí đặc biệt: Dữ liệu. Không chỉ là công cụ hỗ trợ quản lý, dữ liệu đang trở thành một loại tài nguyên chiến lược, tư liệu sản xuất mới, thậm chí là lợi thế cạnh tranh quyết định vị thế của quốc gia và doanh nghiệp trong nền kinh tế toàn cầu.

Hà Ngọc

Khi đột phá giáo dục thành nền tảng của đột phá công nghệ

Thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ngày 28/10 nhấn mạnh yêu cầu triển khai đồng bộ Nghị quyết 57 và Nghị quyết 71, đưa giáo dục đại học trở thành nền tảng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, làm chủ công nghệ và tạo ra những động lực tăng trưởng mới.

Thùy Dương

Hiện thực hóa chính sách trọng dụng nhân tài

Thước đo thành công của chính sách nhân tài không nằm ở những quan điểm, tư duy trong một kết luận hay một chương trình hành động trên giấy, mà nằm ở khả năng hiện thực hóa các chính sách đó.

Dành cho bạn

Thu Hằng

Đừng để hành trình dang dở

Hiệu quả của chính sách sẽ không chỉ được đo lường bằng số khoản vay hay lượt tư vấn, mà còn ở khả năng giúp người học ổn định tình hình, tiếp tục học tập hoặc tìm được một lộ trình phù hợp hơn.

Minh Thuyết

Trao cơ hội để phụ nữ dân tộc thiểu số vươn lên

Trong rất nhiều chính sách dành cho phụ nữ, cho bình đẳng giới, hỗ trợ phụ nữ vươn lên khẳng định vị trí của mình trong gia đình và xã hội… thì chính sách cho đồng bào dân tộc thiểu số và phụ nữ, trẻ em gái khu vực này luôn là ưu tiên hàng đầu của Đảng và Nhà nước.

Xuân Phong

Sứ mệnh hòa bình và 'mệnh lệnh' của tri ân

Dù mới được triển khai hơn sáu tháng, nhưng những ngày qua và chắc chắn cả những ngày tiếp theo, Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ sẽ là chiến dịch được chờ đợi nhất, có ý nghĩa nhân văn sâu sắc nhất trong lòng nhân dân.

Yến Nhi

Điểm tựa bảo vệ trẻ em trên môi trường số

Môi trường số tác động mạnh mẽ và toàn diện đến đời sống của học sinh, bao gồm cả mặt tích cực lẫn những hệ lụy lớn. Với trẻ em, đối tượng dễ bị tổn thương, môi trường số tiềm ẩn nhiều hiểm họa nếu thiếu sự đồng hành, định hướng từ gia đình, nhà trường và xã hội.

Tiến Hiếu

Không dung tha tội chống phá Nhà nước

Nhiều năm qua, tổ chức mang danh “Việt Tân” chưa bao giờ từ bỏ âm mưu lật đổ chính quyền nhân dân, phá hoại cuộc sống bình yên của đất nước. Dù luôn khoác lên mình "chiếc áo bọc đường" mang tên “đấu tranh dân chủ”, “nhân quyền” hay “diễn biến hòa bình”, bản chất độc hại và bạo lực của tổ chức này chưa bao giờ thay đổi.