Bài 1: Thay đổi cách tiếp cận thị trường
TP Hồ Chí Minh có 1.037 sản phẩm OCOP được công nhận, nhưng nhiều chủ thể vẫn gặp khó trong quảng bá, xây dựng thương hiệu và mở rộng đầu ra. Để nâng sức cạnh tranh, sản phẩm cần được giới thiệu bằng những câu chuyện bản địa thuyết phục, đi cùng phương thức tiếp cận khách hàng và liên kết tiêu thụ phù hợp.
Chất lượng cần đi cùng khả năng tiếp cận khách hàng
Yến sào Cần Giờ, mật dừa nước, tiêu, ca cao, thực phẩm chế biến, cùng các sản phẩm thủ công khác, đã tạo nên diện mạo đa dạng cho Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) tại TP Hồ Chí Minh. Mỗi sản phẩm gắn với điều kiện tự nhiên, kinh nghiệm sản xuất và đời sống của một cộng đồng. Tuy nhiên, những lợi thế này chưa bảo đảm sản phẩm có chỗ đứng tương xứng trên thị trường.
Ông Nguyễn Văn Đa, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Hồ Chí Minh, cho biết, thành phố sở hữu hệ sinh thái nông nghiệp đa dạng, từ vùng sản xuất nông nghiệp đến khu vực ven biển, sông nước và các làng nghề. Đây là nền tảng để phát triển những sản phẩm đặc trưng, gắn với tập quán sản xuất và văn hóa địa phương.
Dù vậy, theo ông Đa, tiềm năng chưa được chuyển hóa tương xứng thành giá trị gia tăng. Phần lớn chủ thể OCOP có quy mô nhỏ, còn hạn chế về năng lực quản trị, xây dựng thương hiệu và tiếp cận người tiêu dùng trên môi trường số. Khi mạng xã hội và thương mại điện tử phát triển, chất lượng và tiêu chuẩn sản xuất cần đi cùng cách giới thiệu phù hợp để tạo dựng niềm tin với người mua.
Khoảng cách giữa việc được công nhận với việc được khách hàng biết đến cho thấy, chủ thể OCOP vẫn cần được hỗ trợ trong quá trình đưa sản phẩm ra thị trường. Bên cạnh thông tin về chất lượng, người mua cần hiểu sản phẩm có gì khác biệt, nguồn gốc ra sao và gắn với vùng đất nào. Nếu những thông tin này chưa được truyền tải rõ ràng, lợi thế bản địa khó trở thành lý do để khách hàng lựa chọn.
Ông Nguyễn Ngọc Hồi, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh, đánh giá, Thành phố có nhiều điều kiện phát triển sản phẩm OCOP chất lượng, đậm bản sắc; một số sản phẩm đã được giới thiệu ra thế giới. Tuy nhiên, khâu thương mại hóa và nâng cao giá trị thực tế vẫn còn hạn chế.
Theo ông Hồi, trên các sàn thương mại điện tử tiêu thụ lượng lớn nông đặc sản, thực phẩm, mức độ hiện diện của sản phẩm OCOP còn khiêm tốn, nhiều sản phẩm chưa được người tiêu dùng biết đến. Vì vậy, việc quảng bá cần giúp sản phẩm xuất hiện rõ hơn tại những nơi khách hàng tìm kiếm, so sánh và mua sắm.
Từ thực tế sản xuất, bà Phan Ngọc Diệu, Giám đốc sản xuất Công ty Yến đảo Cần Giờ, cũng cho biết nhiều sản phẩm OCOP còn yếu về truyền thông, quảng bá. Theo bà Diệu, khi có người giới thiệu, truyền tải được giá trị, sản phẩm sẽ có thêm cơ hội được khách hàng biết đến và quan tâm, qua đó hỗ trợ hoạt động tiêu thụ.
Những ý kiến trên cùng chỉ ra một hạn chế, chủ thể có sản phẩm nhưng chưa khai thác tốt cách giới thiệu và kết nối với người mua. Để khắc phục, hoạt động truyền thông cần làm rõ giá trị riêng của từng sản phẩm, đồng thời phù hợp với khả năng tổ chức sản xuất, kinh doanh của mỗi cơ sở.
Kể đúng câu chuyện, kết nối được đầu ra
Nguồn nguyên liệu, quy trình sản xuất, kinh nghiệm của người làm nghề và văn hóa địa phương là chất liệu để xây dựng câu chuyện sản phẩm. Tuy nhiên, nhiều ý kiến cho rằng, chỉ khi được giới thiệu dễ hiểu, những thông tin này mới giúp khách hàng nhận biết sự khác biệt giữa nhiều mặt hàng tương tự.
Bà Nguyễn Thị Thu Hà, Phó Tổng Biên tập Báo điện tử Tuổi Trẻ, cho rằng hơn 1.000 sản phẩm OCOP của Thành phố chứa đựng công sức lao động, trí tuệ, tri thức dân gian và tình yêu quê hương của nông dân, nghệ nhân, chủ thể sản xuất. Những giá trị đó cần được truyền tải bằng phương thức phù hợp với người tiêu dùng trong kỷ nguyên số.
Dẫn câu chuyện quảng bá các sản phẩm tiêu không hạt và mật dừa nước Cần Giờ, bà Hà nhấn mạnh vai trò của công nghệ số và truyền thông trong việc đưa nông sản đến gần khách hàng. Thông tin hàng hóa có thể dễ dàng tìm kiếm trên Internet, nhưng để người tiêu dùng nhớ đến, sản phẩm cần có bản sắc rõ ràng và câu chuyện thuyết phục.
Theo bà Hà, truyền thông sản phẩm OCOP cần gắn với việc lan tỏa văn hóa bản địa, khơi dậy niềm tự hào và xây dựng niềm tin với khách hàng. Hoạt động này có thể huy động sự tham gia của các nhà sáng tạo nội dung, người có sức ảnh hưởng, sinh viên và chính chủ thể sản xuất, từ đó có thêm những cách giới thiệu phù hợp với từng nhóm người mua.
Sự tham gia của người trẻ cũng mở thêm cách khai thác những câu chuyện vốn quen thuộc với người làm nghề. Ông Vũ Ngọc Đăng, Chi cục trưởng Chi cục Phát triển nông thôn TP Hồ Chí Minh, cho biết việc kết nối trực tiếp thế hệ trẻ với các chủ thể sản xuất, kinh doanh OCOP có vai trò quan trọng. Qua quá trình tìm hiểu, những câu chuyện lịch sử, văn hóa truyền thống và quy trình sản xuất bản địa có thể được khai thác, tư liệu hóa bằng cách thể hiện mới.
Tuy nhiên, để sự quan tâm của khách hàng chuyển thành đơn hàng, hoạt động quảng bá cần gắn với khả năng cung ứng và hệ thống tiêu thụ. Sản phẩm được biết đến rộng rãi vẫn cần có kênh phân phối thuận tiện, đáp ứng nhu cầu mua và duy trì chất lượng khi mở rộng thị trường.
Về vấn đề này, ông Nguyễn Văn Đa cho rằng các đơn vị cần tăng cường liên kết giữa vùng nguyên liệu, cơ sở sản xuất, khâu vận chuyển, logistics và hệ thống phân phối. Các cơ quan chức năng cần phối hợp tháo gỡ vướng mắc về thủ tục, kênh phân phối, giúp chủ thể có đầu ra ổn định và mở rộng thị phần.
Theo ông Đa, khi câu chuyện thương hiệu gắn với chất lượng và khả năng cung ứng, hoạt động quảng bá mới có điều kiện chuyển thành kết quả tiêu thụ. Đây cũng là cơ sở để sản phẩm OCOP của TP Hồ Chí Minh từng bước xây dựng hình ảnh và duy trì thị trường.
Bài cuối: Hút khách bằng sản phẩm đặc trưng
