Theo tờ Kyiv Post, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky ngày 31/10 đã đến Istanbul (Thổ Nhĩ Kỳ) để hội đàm với Tổng thống nước chủ nhà Recep Tayyip Erdogan, trong bối cảnh các vụ tấn công nhằm vào tàu thương mại tại Biển Đen làm gia tăng lo ngại về an ninh hàng hải và triển vọng nối lại đàm phán Nga - Ukraine.
Theo thông báo trên Telegram, ông Zelensky cho biết phái đoàn Ukraine sẽ tiến hành các cuộc trao đổi với giới lãnh đạo Thổ Nhĩ Kỳ về việc tăng cường bảo vệ dân thường, thúc đẩy quan hệ hợp tác song phương và tìm kiếm những hướng đi ngoại giao khả thi nhằm chấm dứt xung đột.
“Đã đến Istanbul cùng đoàn công tác. Phía trước là các cuộc đàm phán quan trọng với Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ Recep Tayyip Erdogan”, ông Zelensky viết.
Chương trình chuyến thăm cũng bao gồm cuộc gặp giữa nhà lãnh đạo Ukraine với Thượng phụ Đại kết Bartholomew tại Phanar, trụ sở lịch sử của Tòa Thượng phụ Chính thống giáo Constantinople ở Istanbul.
Một trọng tâm khác của cuộc hội đàm là những rủi ro ngày càng gia tăng đối với hoạt động vận tải thương mại trên Biển Đen. Những tuần gần đây, nhiều tàu thương mại hoạt động tại khu vực này đã trở thành mục tiêu của các cuộc tấn công bằng thiết bị bay không người lái (UAV), làm dấy lên lo ngại về nguy cơ xung đột lan rộng và ảnh hưởng đến hoạt động hàng hải quốc tế.
Vụ việc mới nhất xảy ra ngày 28/10, khi tàu container Contship Jet treo cờ Liberia bị các thiết bị bay không người lái trên biển tấn công ngoài khơi Bulgaria và sau đó bị chìm. Theo hãng tin AP, toàn bộ 18 thành viên thủy thủ đoàn, gồm 14 người Philippines và 4 người Ukraine, đã được cứu và đưa đến thành phố Varna để kiểm tra y tế. Vụ việc xảy ra trong bối cảnh hàng loạt tàu thương mại khác cũng bị tấn công tại vùng biển gần Bulgaria và Romania.
Trước tình hình này, ngày 28/10, Bộ trưởng Quốc phòng Bulgaria, Romania và Thổ Nhĩ Kỳ đã có cuộc họp tại Sofia (Bulgaria), lên án các cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại và kêu gọi các bên chấm dứt những hành động đe dọa an toàn hàng hải. Ba nước thành viên NATO cũng nhất trí tăng cường chia sẻ thông tin tình báo, cảnh báo sớm và phối hợp ứng phó tại Biển Đen.
Thổ Nhĩ Kỳ thúc đẩy nối lại đối thoại Nga - Ukraine
Chuyến thăm của ông Zelensky diễn ra sau cuộc điện đàm ngày 28/10 giữa Tổng thống Erdogan và Tổng thống Mỹ Donald Trump. Theo thông báo từ phía Thổ Nhĩ Kỳ, nhà lãnh đạo nước này khẳng định Ankara sẵn sàng đóng góp trực tiếp vào các nỗ lực quốc tế nhằm khôi phục tiến trình đàm phán giữa Nga và Ukraine.
Động thái trên diễn ra khi các phái đoàn của Ukraine, Mỹ và Nga đang chuẩn bị cho khả năng tiến hành các cuộc tham vấn ba bên ở cấp chuyên viên trong tháng 11. Abu Dhabi (Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất) và Thụy Sĩ được đề cập là những địa điểm có thể đăng cai cuộc gặp.
Trước đó, ông Zelensky cho biết Kiev hy vọng các cuộc tham vấn có thể diễn ra trong khoảng thời gian từ ngày 6-10/11. Tuy nhiên, thời gian và địa điểm cụ thể vẫn cần được Washington xác nhận và có thể thay đổi tùy theo những diễn biến an ninh tại Trung Đông.
Trong khi đó, Trợ lý chính sách đối ngoại của Tổng thống Nga Vladimir Putin, ông Yuri Ushakov, từng cho biết Moskva sẵn sàng nối lại các cuộc tiếp xúc ba bên sau kỳ nghỉ Ngày Thống nhất dân tộc Nga 4/11. Ông mô tả cuộc gặp dự kiến là một bước thăm dò khả năng tiếp tục đối thoại.
Thổ Nhĩ Kỳ từ lâu duy trì vai trò trung gian trong các nỗ lực ngoại giao liên quan đến xung đột Nga - Ukraine. Là thành viên NATO, đồng thời duy trì quan hệ kinh tế và ngoại giao với Moskva, Ankara có khả năng tiếp xúc với cả hai bên. Nước này từng đăng cai các cuộc tiếp xúc giữa đại diện Nga và Ukraine trong năm 2022, đồng thời phối hợp với Liên hợp quốc thúc đẩy Sáng kiến Ngũ cốc Biển Đen.
Thỏa thuận được ký tháng 7/2022 đã tạo điều kiện cho Ukraine xuất khẩu gần 33 triệu tấn ngũ cốc và lương thực qua Biển Đen, góp phần giảm sức ép đối với nguồn cung lương thực toàn cầu. Tuy nhiên, Nga rút khỏi thỏa thuận vào tháng 7/2023, khiến cơ chế này phải dừng lại.
