Ngày 31/10, bốn máy bay chở công dân Ukraine được sơ tán khỏi thị trấn Oleshky, hiện do Nga kiểm soát, đã hạ cánh xuống thành phố Gomel của Belarus. Những người này dự kiến tiếp tục hành trình bằng xe buýt qua biên giới để trở về vùng lãnh thổ do Ukraine kiểm soát, theo thông báo của ông David Arakhamia, lãnh đạo một nhóm nghị sĩ tại Quốc hội Ukraine.
Đây là chặng trung chuyển trong chiến dịch sơ tán nhân đạo được triển khai theo thỏa thuận ngừng bắn cục bộ do Mỹ làm trung gian. Thỏa thuận cho phép những người dân lựa chọn trở về vùng do chính quyền Kiev kiểm soát tránh phải đi qua các khu vực giao tranh ác liệt dọc sông Dnipro.
“Chiếc máy bay thứ tư và cũng là chiếc cuối cùng đã hạ cánh xuống Gomel, Belarus. Chỉ trong vài giờ nữa, toàn bộ công dân Ukraine được sơ tán khỏi Oleshky cùng phái đoàn Ukraine sẽ có mặt trên lãnh thổ Ukraine”, ông Arakhamia viết trên mạng xã hội.
Theo kế hoạch, những người sơ tán cùng các quan chức tháp tùng đã di chuyển bằng xe buýt từ Oleshky qua bán đảo Crimea, hiện do Nga kiểm soát, đến thành phố cảng Anapa bên bờ Biển Đen của Nga. Tại đây, họ lên các chuyến bay thuê riêng đến Gomel, trước khi tiếp tục di chuyển bằng xe khách qua biên giới Ukraine.
Chiến dịch sơ tán được triển khai sau khi phái đoàn nhân đạo chính thức của Ukraine đến Oleshky ngày 30/10, do Ủy viên Quốc hội Ukraine về nhân quyền Dmytro Lubinets dẫn đầu, cùng sự tham gia của các nhà báo quốc tế.
Hoạt động này được thực hiện với sự phối hợp của Ủy viên Nhân quyền Nga Yana Lantratova, sau nhiều tuần chuẩn bị về kỹ thuật và rà phá bom mìn dọc các tuyến đường tiếp cận.
Một đoàn phương tiện nhân đạo gồm 25 xe buýt, có tổng sức chứa 750 người, cùng các xe cứu thương chuyên dụng dành cho người gặp khó khăn trong di chuyển, đã được điều đến Oleshky. Các điểm tập trung sơ tán được bố trí quanh bệnh viện trung tâm thị trấn, ưu tiên người cao tuổi, người khuyết tật và các gia đình có trẻ em. Người dân cũng được phép mang theo vật nuôi khi sơ tán.
Trong khi đó, các gói thực phẩm, dinh dưỡng dành cho trẻ nhỏ và thuốc men thiết yếu được phân phát cho những người lựa chọn tiếp tục ở lại địa phương.
Sau khi rời Oleshky, các đoàn sơ tán được chia thành những nhóm khác nhau tùy theo nguyện vọng của người dân. Một nhóm di chuyển về phía vùng lãnh thổ do Ukraine kiểm soát thông qua tuyến đường Anapa - Gomel, trong khi nhóm còn lại tiếp tục đi sâu vào lãnh thổ Nga.
Ngừng bắn cục bộ duy trì hơn 87 giờ
Hoạt động sơ tán diễn ra trong khuôn khổ thỏa thuận ngừng bắn cục bộ tại khu vực, được các bên thực hiện trong nhiều ngày mà chưa ghi nhận vi phạm liên quan đến hoạt động tác chiến.
Tối 30/10, ông Lubinets cho biết lệnh ngừng bắn đã được duy trì trong 87 giờ. Ông khẳng định chưa ghi nhận bất kỳ vi phạm nào trong khoảng thời gian này, khi đoàn xe sơ tán di chuyển qua Crimea.
Thỏa thuận ngừng các hoạt động giao tranh tại khu vực được chính thức triển khai từ 3 giờ sáng ngày 27/10 theo giờ Kiev, sớm hơn hai ngày so với dự kiến ban đầu, sau các nỗ lực trung gian ngoại giao do Đệ nhất phu nhân Mỹ Melania Trump điều phối. Theo các quan chức Ukraine, thỏa thuận dự kiến có hiệu lực đến 22 giờ 59 phút ngày 1/11.
Theo các điều khoản đã thống nhất, chỉ huy quân sự Nga và Ukraine cam kết tạm dừng hoạt động của máy bay chiến đấu, các hoạt động đánh chặn bằng thiết bị bay không người lái (UAV), pháo kích và các cuộc tiến công tại khu vực Oleshky cùng những tuyến giao thông xung quanh thuộc tỉnh Kherson.
Việc tạm dừng giao tranh nhằm tạo điều kiện cho các đội rà phá bom mìn xử lý những tuyến đường chính, bảo đảm an toàn cho các đoàn xe cứu trợ và phương tiện sơ tán dân thường.
Chiến dịch đưa người dân rời Oleshky được xem là một hoạt động nhân đạo đáng chú ý trong bối cảnh xung đột Nga - Ukraine vẫn tiếp diễn, cho thấy khả năng phối hợp giữa các bên trong những vấn đề dân sự thông qua các thỏa thuận ngừng bắn có phạm vi và thời hạn cụ thể.
