Iran không từ bỏ làm giàu urani, tình hình Yemen tiếp tục căng thẳng
Ngày 8/10, Iran khẳng định sẽ không từ bỏ hoạt động làm giàu urani hoặc bàn giao lượng urani dự trữ.
Người đứng đầu Tổ chức Năng lượng Nguyên tử Iran Mohammad Eslami nhấn mạnh làm giàu urani là phần không thể tách rời của quy trình hạt nhân và tuyên bố Tehran sẽ không từ bỏ hoạt động này “trong bất kỳ hoàn cảnh nào”. Iran đồng thời nhấn mạnh chương trình hạt nhân có vai trò thúc đẩy phát triển khoa học, công nghệ và nước này sẽ tiếp tục bảo vệ quyền phát triển công nghệ hạt nhân.
Lập trường trên cho thấy vấn đề làm giàu urani vẫn là trở ngại lớn trong đàm phán giữa Iran và Mỹ. Theo phân tích đăng trên trang Al Jazeera, yêu cầu của Washington về việc hạn chế năng lực làm giàu urani của Tehran phản ánh những bất đồng căn bản giữa hai bên vẫn chưa được giải quyết. Trong khi đó, Mỹ tiếp tục duy trì sức ép kinh tế và quân sự, khiến triển vọng đạt thỏa thuận còn nhiều thách thức.
Cùng ngày, Iran cho biết đã đạt thỏa thuận với Oman về tọa độ địa lý của các tuyến hàng hải an toàn qua eo biển Hormuz và cơ chế thông báo các tuyến đường này cho những cơ quan quốc tế liên quan.
Về phía Mỹ, Tổng thống Donald Trump thông báo Washington đang tiến hành các cuộc thảo luận mà ông mô tả là “hiệu quả” với Tehran, đồng thời tuyên bố sẽ không tiến hành hoạt động quân sự trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11. Tuy nhiên, Mỹ vẫn duy trì phong tỏa và sức ép kinh tế đối với Iran.
Washington cũng tiếp tục tăng cường lực lượng tại khu vực và chuẩn bị các phương án quân sự trong trường hợp chiến dịch nhằm vào Iran được nối lại. Những diễn biến này cho thấy sức ép quân sự vẫn được duy trì song song với các nỗ lực ngoại giao.
Tại Yemen, tình hình an ninh tiếp tục diễn biến phức tạp khi lực lượng Houthi gia tăng các cuộc tấn công bằng tên lửa và thiết bị bay không người lái (UAV) nhằm vào Saudi Arabia, trong khi liên quân do Riyadh dẫn đầu đẩy mạnh không kích các mục tiêu của Houthi.
Theo ông Maged al-Madhaji, Chủ tịch Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược Sana'a, sự phối hợp được cải thiện giữa không quân, lực lượng mặt đất và tình báo đang giúp các lực lượng chống Houthi nâng cao hiệu quả tác chiến. Trong khi đó, ông Elias Hanna, cựu tướng quân đội Liban, nhấn mạnh vai trò của cơ cấu chỉ huy thống nhất và khả năng phối hợp giữa các lực lượng trong việc giành và duy trì quyền kiểm soát lãnh thổ.
Tuy nhiên, năng lực tên lửa và UAV của Houthi vẫn là thách thức đáng kể, trong khi những hạn chế về tổ chức và phối hợp giữa các lực lượng đối lập có thể cản trở đà phản công. Những yếu tố này cho thấy nguy cơ xung đột kéo dài vẫn hiện hữu.
Tình hình an ninh xấu đi cũng làm gia tăng sức ép nhân đạo. Văn phòng Điều phối các vấn đề nhân đạo của Liên hợp quốc (OCHA) cho biết trên 184.000 người đã phải rời bỏ nhà cửa trên toàn Yemen kể từ ngày 1/8, trong đó khoảng 21.000 người phải di dời chỉ trong tuần qua.
Mỹ và Nga đạt thỏa thuận cung cấp dầu diesel nhằm giảm sức ép giá nhiên liệu
Ngày 9/10, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố Nga đã đồng ý cung cấp hàng triệu tấn dầu diesel cho thị trường Mỹ và quốc tế sau cuộc thảo luận với Tổng thống Nga Vladimir Putin, trong bối cảnh giá nhiên liệu tăng cao, gây sức ép lên chi phí vận tải và sinh hoạt.
Theo ông Trump, hai bên đã đạt thỏa thuận cung cấp hơn 300.000 tấn dầu diesel ngay lập tức, thêm 500.000 tấn trong tháng 11/2026 và 1 triệu tấn trong đợt tiếp theo. Nga cũng có thể cung cấp thêm 3 triệu tấn trong thời gian ngắn, tùy thuộc vào tình trạng hoạt động của các nhà máy lọc dầu nước này. Nếu toàn bộ các đợt giao hàng được thực hiện, tổng lượng dầu diesel được đề cập có thể vượt 4,8 triệu tấn.
Tuy nhiên, ông Trump chưa công bố chi tiết về lịch giao hàng sau tháng 11, cơ chế thanh toán, các doanh nghiệp tham gia và điều kiện thực hiện thỏa thuận. Vì vậy, khối lượng nêu trên hiện nên được hiểu là lượng hàng được công bố hoặc dự kiến cung cấp, chưa đồng nghĩa với lượng dầu đã được giao thực tế.
Thỏa thuận này được công bố trong bối cảnh chính quyền Mỹ đang điều chỉnh các biện pháp liên quan đến hoạt động mua bán năng lượng của Nga, đặt ra bài toán cân bằng giữa mục tiêu duy trì sức ép kinh tế đối với Moskva và yêu cầu bảo đảm nguồn cung, kiềm chế giá nhiên liệu trong nước.
Hiệu quả của thỏa thuận đối với thị trường năng lượng vẫn còn là dấu hỏi. Truyền thông Mỹ ngày 9/10 dẫn nhận định của ông Michael Lynch, chuyên gia tại Quỹ Nghiên cứu Chính sách Năng lượng, cho rằng việc Mỹ mua thêm dầu diesel từ Nga có thể khiến những khách hàng hiện tại của Moskva phải tìm nguồn cung thay thế. Khi đó, dòng chảy thương mại có thể thay đổi mà chưa chắc giúp giá nhiên liệu toàn cầu giảm đáng kể.
WTO nâng dự báo tăng trưởng thương mại toàn cầu năm 2026
Ngày 8/10, Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) đã nâng dự báo tăng trưởng thương mại hàng hóa toàn cầu năm 2026 lên 3,9%, từ mức 1,9% đưa ra hồi tháng 3. Theo tổ chức này, làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI) cùng khả năng thích ứng của các chuỗi cung ứng đã giúp thương mại duy trì đà tăng trưởng tốt hơn dự kiến, bất chấp những gián đoạn liên quan tới cuộc xung đột tại Trung Đông.
Tổng Giám đốc WTO Ngozi Okonjo-Iweala cho rằng diễn biến này phản ánh khả năng chống chịu của thương mại trước các cú sốc và sự gián đoạn chuỗi cung ứng. Theo bà, mức độ hội nhập của kinh tế thế giới cùng hệ thống thương mại dựa trên luật lệ góp phần duy trì dòng chảy hàng hóa thiết yếu. Tuy nhiên, tác động của các gián đoạn không đồng đều giữa các khu vực và lĩnh vực, trong khi không phải nền kinh tế nào cũng có đủ điều kiện để tận dụng cơ hội từ AI.
WTO cũng nâng dự báo tăng trưởng thương mại hàng hóa toàn cầu năm 2027 lên 4,1%, so với mức 2,9% đưa ra hồi tháng 3/2026. Tổ chức này dự báo kinh tế toàn cầu tăng trưởng lần lượt 2,6% và 2,9% trong năm 2026 và 2027, song cảnh báo xung đột tại Trung Đông tiếp tục gây sức ép lên hoạt động thương mại thông qua việc đẩy giá năng lượng lên cao và làm gián đoạn các tuyến vận tải.
Theo ông Robert Staiger, chuyên gia kinh tế trưởng WTO, thương mại toàn cầu đang chịu tác động từ hai xu hướng trái chiều: xung đột Trung Đông gây gián đoạn hoạt động thương mại, trong khi đầu tư vào hạ tầng AI tạo động lực tăng trưởng mới. Động lực từ AI đang giúp bù đắp những tác động tiêu cực của xung đột, song triển vọng giữa các lĩnh vực vẫn không đồng đều. Thương mại dịch vụ tiếp tục chịu sức ép từ chi phí nhiên liệu và gián đoạn vận tải, trong khi cơ hội từ AI chưa được phân bổ đồng đều giữa các nền kinh tế.
OPEC+ giữ nguyên sản lượng dầu mỏ trong tháng 11
Ngày 4/10, các quốc gia chủ chốt thuộc Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ và các đối tác (OPEC+) đã nhất trí giữ nguyên hạn ngạch sản lượng dầu thô trong tháng 11/2026, trong bối cảnh xung đột tại Trung Đông tiếp tục gây gián đoạn một phần nguồn cung của liên minh.
Trong tuyên bố sau cuộc họp trực tuyến định kỳ, nhóm 7 quốc gia nòng cốt do Saudi Arabia và Nga dẫn đầu đã xác nhận duy trì các mục tiêu sản lượng theo lộ trình hiện hành.
Quyết định trên được đưa ra khi giá dầu kỳ hạn tiến sát ngưỡng 100 USD/thùng, còn giá dầu diesel bán lẻ tăng lên mức cao kỷ lục do tác động của xung đột kéo dài tại Trung Đông. Trước sức ép nguồn cung và giá nhiên liệu, Nhóm các nước công nghiệp phát triển hàng đầu thế giới (G7) cũng cân nhắc phương án giải phóng dầu từ kho dự trữ khẩn cấp.
Trước đó, OPEC+ phát tín hiệu tạm ngừng tăng hạn ngạch sản lượng đến hết năm 2026, sau một loạt đợt tăng nhẹ trong sáu tháng tính đến hết tháng 8.
Theo ông Giovanni Staunovo, chuyên gia phân tích tại ngân hàng UBS, dù lượng dầu vận chuyển qua eo biển Hormuz đã tăng, sản lượng thực tế của các nước OPEC+ vẫn thấp hơn đáng kể so với hạn ngạch. Điều này khiến nguồn cung trên thị trường tiếp tục thắt chặt, cho thấy việc giữ nguyên sản lượng trong tháng 11 chưa đủ để giải tỏa sức ép đối với thị trường dầu mỏ khi xung đột Trung Đông vẫn tiếp diễn.
