Theo truyền thông Anh ngày 27/10, đợt bán tháo khiến chỉ số STAR50 (tập hợp các doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực AI và bán dẫn trên thị trường Trung Quốc đại lục) mất 40% giá trị trong chưa đầy 4 tháng, thổi bay khoảng 480 tỷ USD vốn hóa thị trường. Diễn biến này là tín hiệu không lành đối với các thị trường toàn cầu vốn đang chao đảo, đồng thời làm suy yếu nỗ lực của Trung Quốc nhằm khuyến khích người dân đưa tiền tiết kiệm vào thị trường chứng khoán để tạo lực cho làn sóng bùng nổ AI.
Đợt lao dốc này cũng chặn đứng đà tăng kéo dài 2 năm của thị trường chứng khoán Trung Quốc, bắt đầu từ thời điểm những cam kết kích thích kinh tế đẩy giá cổ phiếu tăng vọt. Diễn biến này đồng thời làm đình trệ nỗ lực của Bắc Kinh nhằm phá vỡ chu kỳ bùng nổ rồi suy thoái kéo dài, hướng tới xây dựng một thị trường tăng trưởng chậm nhưng ổn định, mang lại hiệu quả đầu tư đáng tin cậy. Chỉ số blue-chip CSI300 (đại diện cho các cổ phiếu vốn hóa lớn trên thị trường Trung Quốc đại lục) đã giảm khoảng 20% so với mức đỉnh hồi tháng 6.
Ông Dong Baozhen, nhà quản lý quỹ tại Bắc Kinh, nhận định: “Thị trường chứng khoán sau đó tăng mạnh và mang tính đầu cơ. Và giờ đây, chúng ta thấy bong bóng vỡ”.
Sự đảo chiều này phản ánh thực tế rằng đà tăng của thị trường Trung Quốc đã đưa giá cổ phiếu lên những mức cao hơn so với thị trường phương Tây và các thị trường khác ở châu Á. Trong khi đó, cổ phiếu AI của Mỹ mới chỉ chịu một đợt điều chỉnh nhẹ, góp phần khiến chỉ số Nasdaq giảm 6% so với mức cao kỷ lục thiết lập cách đây 3 tuần.
Tại Trung Quốc, chưa có yếu tố rõ ràng nào châm ngòi cho làn sóng bán tháo. Tuy nhiên, các nhà giao dịch cho biết giá cổ phiếu quá cao, nghĩa vụ thuế và nguy cơ Mỹ hoặc các quốc gia khác cấm sử dụng thiết bị Trung Quốc trong các trung tâm dữ liệu đều góp phần gây sức ép lên thị trường.
Theo ngân hàng Goldman Sachs, cổ phiếu AI hiện chiếm 42% tổng vốn hóa thị trường và 57% giá trị giao dịch trên thị trường cổ phiếu loại A niêm yết tại Trung Quốc đại lục và cổ phiếu loại H tại Hong Kong. Do đó, hầu như không có nhiều nhà đầu tư nhỏ lẻ nào có thể tránh khỏi những tổn thất.
Cổ phiếu của Unitree (nhà sản xuất robot có lượng đăng ký mua vượt cung tới 8.000 lần từ các nhà đầu tư cá nhân khi niêm yết) đã giảm một nửa kể từ khi bắt đầu giao dịch hồi tháng 8. Trong khi đó, cổ phiếu của nhà sản xuất chip CXMT mất hơn 1/4 giá trị trong tháng qua.
Cổ phiếu của hai nhà sản xuất chip MetaX Integrated Circuits và Moore Threads Technology từng tăng lần lượt 700% và 400% trong ngày giao dịch đầu tiên hồi năm 2025 cũng đã mất một nửa giá trị kể từ tháng 7.
Ông Chen Wensheng, chủ một doanh nghiệp nhỏ kiêm nhà đầu tư tại tỉnh Hải Nam, cho biết ông đã tham gia làn sóng tăng giá cổ phiếu vì tin tưởng vào chính sách ủng hộ của chính quyền đối với những doanh nghiệp như Unitree. Tuy nhiên, hiện ông Chen và bạn bè đang phải gánh chịu những khoản thua lỗ.
Tình trạng này đã khiến nhiều nhà đầu tư chuyển sang các tài sản phòng thủ, đồng thời có nguy cơ làm chậm hoạt động huy động vốn thông qua phát hành cổ phiếu của các doanh nghiệp công nghệ.
Cổ phiếu của các nhà sản xuất linh kiện quang học Zhongji Innolight và Eoptolink Technology đã giảm khoảng 60% so với mức đỉnh hồi tháng 6 và tháng 7. Nguyên nhân một phần là Washington đang tiến tới cấm các doanh nghiệp này cung cấp sản phẩm cho các trung tâm dữ liệu của Mỹ.
Chỉ số STAR50 hiện vẫn giao dịch ở mức định giá tương đương khoảng 100 lần lợi nhuận trong 12 tháng gần nhất, dù đã giảm mạnh so với mức đỉnh gần 250 lần. Các nhà đầu tư so sánh con số này với mức định giá khoảng 30 lần của chỉ số Nasdaq 100 và lo ngại đợt bán tháo có thể còn nghiêm trọng hơn rồi thị trường mới phục hồi.
Theo các chuyên gia, những gì đang diễn ra sẽ khiến nhiều doanh nghiệp có ý định niêm yết phải dừng lại.
Cơn sốt cổ phiếu công nghệ và những hệ lụy sau đó trái ngược với nỗ lực của các cơ quan chức năng Trung Quốc nhằm cải thiện tỷ suất sinh lời và giảm biến động thị trường thông qua siết chặt hoạt động sử dụng đòn bẩy tài chính và giao dịch tần suất cao. Các nhà đầu tư được nhà nước hậu thuẫn cũng bán cổ phiếu khi giá tăng nhằm kiềm chế đà tăng quá nóng.
Theo thông tin đăng trên trang web của Ủy ban Điều tiết Chứng khoán Trung Quốc (CSRC), Chủ tịch CSRC Wu Qing đã gặp các thành viên thị trường hồi đầu tháng để lắng nghe đề xuất cải thiện thị trường vốn. Một số người trong giới đầu tư cho rằng đợt bùng nổ vừa qua đã gây tác động tiêu cực đến cơ cấu thị trường.
Các chuyên gia nhận định: Việc quá nhấn mạnh vào ‘hàm lượng công nghệ’, tức tỷ trọng của các doanh nghiệp công nghệ xét theo vốn hóa trong những chỉ số chủ chốt, dẫn đến sự lệch lạc, thậm chí bóp méo dòng vốn. Điều này tạo ra bong bóng nghiêm trọng ở một số lĩnh vực và khiến các lĩnh vực khác bị rút vốn đáng kể.
Một số ý kiến cho rằng đợt bán tháo cũng tạo ra cơ hội đầu tư khi cho rằng diễn biến này không bất ngờ và không gây tổn hại đến các cải cách thị trường hướng tới mục tiêu dài hạn. Những cải cách này đã phát huy hiệu quả trong việc nâng cao tỷ suất sinh lời, đặc biệt là thu nhập từ đầu tư, trong những năm gần đây.
Theo nghiên cứu của HSBC, dù đã bán ròng trong 3 tháng qua, nhìn chung các quỹ đầu tư châu Á vẫn duy trì tỷ trọng đầu tư vào Trung Quốc cao hơn mức chuẩn.
Goldman Sachs đã đưa Innolight và CXMT vào danh sách khuyến nghị đầu tư mới, gồm hàng chục cổ phiếu AI của Trung Quốc. Trong khi đó, một số nhà phân tích cho rằng thị trường đang mang lại cơ hội mua vào đối với những nhà đầu tư thận trọng.
Dù vậy, tại Trung Quốc đại lục, nhiều nhà đầu tư đang tìm kiếm cơ hội ở các lĩnh vực khác hoặc chờ định giá giảm sâu hơn nữa trước khi quay lại mua cổ phiếu. Một chuyên gia cho biết: “Giống như tất cả các nhà sản xuất khác của Trung Quốc, các doanh nghiệp sản xuất chip và cung cấp sản phẩm AI cuối cùng cũng sẽ phải bước vào cuộc chiến về giá. Không có ngoại lệ nào cả. Mọi bong bóng rồi cũng sẽ vỡ”.
