Theo truyền thông Nga, lúc 13 giờ 30 ngày 19/11 (giờ Việt Nam), Tổng thống Nga Vladimir Putin, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ lần đầu tiên hội đàm ba bên.
Nga xác định hội nghị ba bên là cơ hội để thảo luận về giải trừ vũ khí hạt nhân, ổn định chiến lược và an ninh quốc tế. Nga cũng muốn đẩy mạnh các cuộc đàm phán về xung đột Ukraine thông qua các kênh tiếp xúc với Mỹ. Sau cuộc gặp gần đây nhất giữa Tổng thống Putin và các đặc phái viên Mỹ hồi tuần trước, Nga kỳ vọng các cuộc thảo luận với ông Trump tại Thâm Quyến sẽ đề cập đến toàn bộ phạm vi vấn đề liên quan đến giải pháp cho cuộc xung đột này.
Trong khi đó, ông Trump nhấn mạnh đàm phán hạt nhân với Nga và Trung Quốc là ưu tiên hàng đầu, đồng thời cho biết các nhà lãnh đạo cũng sẽ thảo luận về nỗ lực chấm dứt cuộc chiến với Iran và chủ đề Ukraine.
Ngày 16/11, Bắc Kinh đã nêu rõ cách tiếp cận của mình, cho biết ba nhà lãnh đạo sẽ thảo luận về việc duy trì hòa bình toàn cầu, tăng cường ổn định chiến lược và xử lý những bất đồng trong các vấn đề khác.
Vũ khí hạt nhân - trọng tâm cuộc gặp ba bên
Sau khi Hiệp ước Cắt giảm vũ khí tấn công chiến lược mới (New START) hết hiệu lực vào tháng 2, hai nước không còn thỏa thuận thay thế. Moskva tuyên bố sẵn sàng tự nguyện tuân thủ các giới hạn về số lượng vũ khí trong thêm một năm, với điều kiện Washington cũng hành động tương tự.
Từ đó, ông Trump đã kêu gọi xây dựng hiệp ước mới có sự tham gia của cả Trung Quốc, cho rằng cần tính đến cả kho vũ khí đang mở rộng của Trung Quốc.
Trung Quốc phản đối đề xuất này, khẳng định lực lượng hạt nhân của nước này nhỏ hơn nhiều so với Nga và Mỹ, đồng thời cho rằng các quốc gia sở hữu kho vũ khí lớn nhất cần chịu trách nhiệm cắt giảm trước tiên.
Trong khi đó, Nga phát tín hiệu sẵn sàng thảo luận về ổn định chiến lược và giải trừ vũ khí hạt nhân, đồng thời ủng hộ cắt giảm dần thông qua đàm phán, trên cơ sở bảo đảm an ninh của mỗi nước. Nga nhấn mạnh rằng mọi nỗ lực kiểm soát vũ khí tiếp theo cũng cần tính đến cán cân quân sự rộng hơn, bao gồm năng lực hạt nhân của Anh, Pháp và việc triển khai vũ khí hạt nhân của NATO.
Các quan chức Mỹ cho biết cuộc gặp tại Thâm Quyến nhằm mở đầu các cuộc thảo luận về vấn đề này, song nhấn mạnh chưa thể kỳ vọng đạt được thỏa thuận ngay lập tức.
Thảo luận về bảo đảm an toàn AI
Việc duy trì quyền kiểm soát của con người đối với các quyết định liên quan đến vũ khí hạt nhân được xem là một trong những lĩnh vực có triển vọng đạt đồng thuận nhất tại Thâm Quyến, bất chấp những bất đồng về cắt giảm kho vũ khí. Mỹ và Trung Quốc đã nhất trí về nguyên tắc này vào năm 2024, trong khi Nga cũng duy trì quan điểm rằng các quyết định liên quan đến kho vũ khí hạt nhân của nước này phải do con người đưa ra.
Các quan chức chuẩn bị cho hội nghị đã thảo luận về những cam kết duy trì quyền kiểm soát đó, đồng thời cấm các cuộc tấn công mạng hoặc các cuộc tấn công có sự hỗ trợ của AI nhằm vào những hệ thống chỉ huy hạt nhân.
Tuy nhiên, những đề xuất cấm rộng hơn đối với vũ khí tự động vẫn gây tranh cãi. Washington ủng hộ các quy tắc mang tính tự nguyện, Bắc Kinh ủng hộ hiệp ước trong tương lai, còn Moskva phản đối áp đặt các giới hạn ngay lập tức khi chưa có những định nghĩa được thống nhất.
Bên cạnh các cuộc thảo luận về quân sự, Washington và Bắc Kinh đang thiết lập kênh trao đổi riêng nhằm cảnh báo lẫn nhau về những sự cố AI nghiêm trọng, đồng thời thảo luận về việc kiểm tra độ an toàn trước khi các mô hình tiên tiến được phát hành. Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết các cuộc thảo luận tại Thâm Quyến sẽ tăng cường hợp tác về những rủi ro liên quan đến AI, trong đó có việc kiểm tra các mô hình tiên tiến trước khi đưa vào sử dụng.
Chủ đề Ukraine
Ông Trump và ông Putin ủng hộ đánh giá lại và xác định cấu trúc an ninh toàn diện mới ở châu Âu, nhằm bảo đảm mọi giải pháp đạt được đối với vấn đề Ukraine đều nằm trong khuôn khổ toàn cầu vững chắc và có trách nhiệm.
Trung Quốc ủng hộ giải pháp thông qua đàm phán, trong đó giải quyết những quan ngại chính đáng về an ninh của mỗi bên cũng như các nguyên nhân gốc rễ của cuộc xung đột.
Tuy nhiên, Ukraine và Tây Âu phản đối đặt ưu tiên vào cấu trúc an ninh, đồng thời yêu cầu ngừng bắn bằng mọi giá, bất chấp việc Moskva kiên quyết bác bỏ kịch bản này.
Bắc Kinh hoan nghênh các cuộc trao đổi tù binh và những thỏa thuận ngừng bắn vì mục đích nhân đạo, đặc biệt là các nỗ lực do Đệ nhất phu nhân Mỹ Melania Trump phối hợp thúc đẩy, đồng thời kêu gọi tận dụng những bước đi này để xây dựng thỏa thuận hòa bình lâu dài và có tính ràng buộc.
Cuộc chiến Iran
Các quan chức Mỹ xác nhận cuộc chiến tại Iran sẽ nằm trong chương trình nghị sự ở Thâm Quyến. Ông Trump muốn thăm dò khả năng Moskva và Bắc Kinh có thể giúp chấm dứt cuộc xung đột hay không.
Nga và Trung Quốc nhiều lần kêu gọi giải quyết xung đột thông qua đàm phán và phản đối leo thang căng thẳng. Moskva ủng hộ các nỗ lực trung gian hòa giải và đối thoại giữa Iran với các nước láng giềng về an ninh khu vực.
Bắc Kinh cũng kêu gọi Washington chấm dứt các cuộc không kích tiếp theo và hỗ trợ mở lại eo biển Hormuz.
Tuy nhiên, các quan chức Mỹ chưa tiết lộ đề xuất giải quyết cụ thể nào mà ông Trump có thể đưa ra.