Mệnh lệnh từ thực tiễn

Trong lịch sử phát triển của dân tộc, Hải Phòng luôn được nhắc đến như một biểu tượng của tinh thần năng động, dám nghĩ, dám làm và luôn đi trước một bước trong những bước ngoặt của thời đại. Ngày nay, khi thế giới đang đứng trước làn sóng của chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, Hải Phòng một lần nữa đứng trước sứ mệnh lịch sử, trở thành địa phương tiên phong chuyển đổi mô hình tăng trưởng, lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực cốt lõi. Đây không phải là định hướng theo "trào lưu", mà là một mệnh lệnh từ thực tiễn, Hải Phòng không chỉ hướng tới tăng trưởng nhanh, mà là phát triển bền vững và chất lượng cao, khẳng định trách nhiệm của một cực tăng trưởng quốc gia - Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng Hoàng Minh Cường chia sẻ.

Có thể nói, Hải Phòng đang hội tụ đủ "thiên thời, địa lợi, nhân hòa" để trở thành "phòng thí nghiệm" thành công cho mô hình phát triển mới. Trước hết, thành phố khẳng định tầm vóc nhờ vị thế chiến lược và quy mô kinh tế vững chắc. Sau sắp xếp lại đơn vị hành chính, Hải Phòng có quy mô kinh tế gần 30 tỷ USD, đứng thứ 3 cả nước, tiếp tục đà 11 năm liên tiếp tăng trưởng 2 con số, khẳng định vai trò là cực tăng trưởng quan trọng của vùng duyên hải Bắc Bộ.

Đặc biệt, Hải Phòng đạt 35,62/40 điểm và vươn lên top 5 địa phương dẫn đầu cả nước tại Lễ công bố Bộ chỉ số FTA Index 2025 do Bộ Công Thương tổ chức vào ngày 18/8 vừa qua, thành phố Cảng tiếp tục khẳng định vị thế đầu tàu hội nhập và là điểm sáng thu hút đầu tư, thương mại của cả nước.

Song song với quy mô kinh tế, lợi thế vượt trội còn đến từ vị trí cửa ngõ kết nối toàn cầu. Nếu trước đây vị trí địa lý của Hải Phòng với cảng nước sâu và các khu công nghiệp tạo nên vai trò cửa ngõ ra biển của toàn bộ miền Bắc, thì nay mô hình đô thị cảng quốc tế với không gian biển rộng lớn và hạ tầng logistics đồng bộ chính là môi trường lý tưởng để ứng dụng các công nghệ hiện đại nhất như AI, 5G, Digital twin, IoT, UAV (thiết bị bay không người lái)... đưa thành phố tham gia sâu vào chuỗi cung ứng logistics toàn cầu.

Nền tảng cho sự bứt phá này càng thêm vững chắc khi hạ tầng số của Hải Phòng đã sẵn sàng cất cánh. Những năm qua, thành phố từng bước hình thành hạ tầng số hiện đại với kết nối băng thông rộng phủ khắp, trung tâm dữ liệu an toàn cùng hệ thống điều hành thông minh (IOC) đồng bộ. Nhờ đó, xếp hạng chuyển đổi số cấp tỉnh (DTI) năm 2025 của Hải Phòng đã vươn lên thứ 3 toàn quốc.

Đáng chú ý, Hải Phòng đang triển khai Đề án phát triển đô thị thông minh với tư duy hiện đại, từng bước định hình mô hình đô thị hiện đại dựa trên dữ liệu và công nghệ. Bên cạnh đó, Hải Phòng cũng đang hình thành hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, từng bước đưa Hải Phòng lên thứ 4 toàn quốc về Chỉ số Đổi mới sáng tạo địa phương (PII) và là địa phương thứ 4 của Việt Nam lọt vào top 1.000 thành phố có hệ sinh thái đổi mới sáng tạo toàn cầu.

Hơn cả những lợi thế hạ tầng, sức mạnh nội sinh của thành phố Cảng chính là truyền thống tiên phong đổi mới. Nơi đầu tiên ở Đông Dương có nhà máy điện; nơi thí điểm khoán trong nông nghiệp; một trong những địa phương tiên phong thành lập mô hình Khu kinh tế, Khu thương mại tự do, Khu kinh tế chuyên biệt, phát triển Khu công nghiệp sinh thái... "Sự đột phá đó xuất phát từ bản lĩnh tiên phong, tư duy đổi mới sáng tạo, mạnh dạn thí điểm mô hình mới, chủ động kiến tạo cơ chế đặc thù cùng tinh thần hành động quyết liệt và cốt cách người Hải Phòng - hào sảng, nghĩa tình, thẳng thắn và luôn hành động vì cái chung. Trong bối cảnh hiện nay, tinh thần đó tiếp tục được phát huy mạnh mẽ trong lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số", Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng Hoàng Minh Cường khẳng định.

Trong chuyến thăm và làm việc với lãnh đạo thành phố Hải Phòng của Đoàn doanh nghiệp và các nhà đầu tư Hoa Kỳ mới đây, ông Patrick Sweeney, người sáng lập và đại diện American Kestrel Global Strategies Group nhận định Hải Phòng thực sự là một điểm đến đầu tư đầy hấp dẫn với tốc độ bứt phá ấn tượng về hạ tầng và kinh tế - xã hội. Các thành viên trong đoàn đánh giá cao môi trường kinh doanh ngày càng rộng mở, linh hoạt của thành phố, đây chính là những nền tảng then chốt để các tập đoàn Hoa Kỳ hợp tác lâu dài và tối ưu hóa chuỗi cung ứng toàn cầu, nhất là định hướng phát triển xanh, hiện đại trong các lĩnh vực cảng biển, logistics, năng lượng sạch, hóa dầu, hàng không, tài chính cùng những cơ chế ưu đãi vượt trội tại Khu Thương mại tự do (FTZ).

Nhận định về Khu thương mại tự do Hải Phòng, ông Shantanu Chakraborty - Giám đốc Quốc gia Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) tại Việt Nam cho rằng giá trị lớn nhất của FTZ không chỉ nằm ở các cơ chế ưu đãi, mà quan trọng hơn là khả năng hình thành một mô hình quản trị kinh tế hiện đại, minh bạch, liên thông và số hóa, đồng thời tạo sự gắn kết chặt chẽ hơn giữa khu vực FDI với doanh nghiệp trong nước. Nếu được triển khai hiệu quả, FTZ Hải Phòng sẽ không chỉ giúp rút ngắn thời gian lưu chuyển hàng hóa, mà còn góp phần nâng cao giá trị gia tăng trong nước, thúc đẩy chuyển giao công nghệ và tăng cường năng lực của doanh nghiệp Việt Nam.

Khát vọng tiên phong, phát triển nhanh và bền vững

Hải Phòng được Chính phủ giao chỉ tiêu tăng trưởng GRDP cao nhất cả nước, với mục tiêu đạt 13% trong năm 2026; giai đoạn 2026 - 2030 phấn đấu đạt từ 13% trở lên, hướng tới mức tăng trưởng 14%/năm.

Tám tháng của năm 2026, thu ngân sách nhà nước trên địa bàn Hải Phòng ước đạt 146.682 tỷ đồng, đạt 75,3% dự toán giao, vượt 22,5% so với kế hoạch thu 8 tháng. Tổng kim ngạch xuất khẩu ước đạt 42,2 tỷ USD, tăng khoảng 14,6%; sản lượng hàng hóa qua cảng ước đạt 134,34 triệu tấn. Thu hút vốn đầu tư nước ngoài ước đạt 3.475 triệu USD, gấp 1,8 lần so với cùng kỳ, vượt kịch bản (3.250 triệu USD); thu hút đầu tư trong nước được 78 dự án mới, điều chỉnh 18 dự án với tổng số vốn đạt gần 93.477 tỷ đồng.

Trong chuyến công tác tại Hải Phòng ngày 25/8 vừa qua, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh, đất nước ta đang bước vào một giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra là phát triển nhanh, bền vững, đồng thời lấy nhân dân làm trung tâm, chủ thể và mục tiêu của sự phát triển; với mục tiêu cao nhất là xây dựng đất nước giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, để mỗi người dân được thụ hưởng ngày càng đầy đủ hơn những thành quả của công cuộc đổi mới và phát triển. Vì vậy Hải Phòng với vị trí chiến lược trong sự nghiệp xây dựng, bảo vệ đất nước và có nhiều tiềm năng, lợi thế (cả về thiên nhiên, lịch sử, con người…) phải là một trong những địa phương tiên phong, phát triển nhanh nhất, bền vững nhất và đóng góp xứng đáng cho việc hiện thực hóa hai mục tiêu chiến lược 100 năm của đất nước.

Trên thực tế, Hải Phòng đã định hình tầm nhìn chiến lược với mục tiêu đến năm 2030 trở thành thành phố cảng công nghiệp hiện đại, văn minh, sinh thái và đáng sống tầm cỡ khu vực Đông Nam Á; giữ vai trò trung tâm kinh tế biển, du lịch chất lượng cao, logistics và năng lượng sạch hàng đầu cả nước.

Để hiện thực hóa tầm nhìn chiến lược này, trước hết, thành phố chọn đột phá về thể chế làm khâu mở đường. Thể chế phải đi trước một bước. Hải Phòng chủ động đề xuất các cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cho công nghệ và mô hình kinh doanh mới, đồng thời vận dụng tối đa Nghị quyết số 226/2025/QH15 của Quốc hội về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù phát triển thành phố Hải Phòng. Đây là hành lang pháp lý thông thoáng nhất cho sáng tạo và thu hút các nguồn lực phát triển mới.

Cùng với thể chế, việc hoàn thiện hạ tầng chiến lược được xác định là động lực cốt lõi. Hải Phòng phát triển công nghiệp theo hướng hiện đại, thông minh, giá trị gia tăng cao và thân thiện môi trường. Chuyển đổi xanh các khu kinh tế, khu công nghiệp; phát triển năng lượng sạch, từng bước trở thành trung tâm công nghiệp năng lượng tái tạo khu vực phía Bắc. Tận dụng tối đa ưu đãi từ cơ chế đặc thù của Nghị quyết số 226/2025/QH15, thành phố đẩy mạnh hình thành các trung tâm logistics quy mô lớn kết nối đồng bộ hệ thống cảng biển, cảng hàng không, mạng lưới cao tốc và đường sắt tốc độ cao; thu hút các hãng tàu quốc tế lớn mở tuyến container trực tiếp đi châu Âu, châu Mỹ, mở rộng hợp tác với cảng biển Đông Bắc Á, ASEAN. 

Hải Phòng cũng đồng thời chú trọng thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp công nghệ, hỗ trợ lực lượng doanh nghiệp khoa học - công nghệ thành phố chuyển đổi số, chủ động tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu và dẫn dắt các mô hình kinh doanh trên nền tảng số.

Song hành cùng thể chế và hạ tầng, mọi chiến lược đột phá của Hải Phòng đều lấy con người làm trung tâm. Thành phố đang tăng tốc hoàn thiện hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, năng động thực chất. Việc phát triển Công viên Khoa học và Đổi mới sáng tạo, xây dựng cơ chế kết nối viện nghiên cứu - trường đại học - doanh nghiệp - nhà đầu tư, thúc đẩy chuyển giao công nghệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu, phát triển quỹ đầu tư mạo hiểm và mở rộng hợp tác quốc tế sẽ là những giải pháp có ý nghĩa nền tảng.

Bốn thập kỷ đổi mới của Hải Phòng được đo bằng những công trình chiến lược, tư duy thể chế vượt trước, khác biệt và một nền kinh tế không ngừng vận động. Từ đòn bẩy hạ tầng đồng bộ cùng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, thành phố Cảng đang vươn lên vị thế một trung tâm kết nối chiến lược vừa dẫn dắt vừa tạo sức bật kinh tế cho cả vùng.