Ưu tiên mở rộng nguồn điện
Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) ngày 14/9 thông báo hủy bỏ các quy định kiểm soát phát thải khí nhà kính đối với các nhà máy điện chạy bằng than và khí đốt. Đây là bước đi mới nhất trong chiến dịch đảo ngược nhiều chính sách môi trường được Mỹ xây dựng trong nhiều thập kỷ nhằm hạn chế các loại khí gây nóng lên toàn cầu.
“Người Mỹ đã yêu cầu các cơ quan liên bang hành động thực tế hơn dưới sự lãnh đạo của Tổng thống Donald Trump”, Giám đốc EPA Lee Zeldin nói tại cuộc họp báo ở Houston, bang Texas. Theo ông, việc cắt giảm các quy định sẽ tạo điều kiện xây dựng thêm cơ sở phát điện và tăng nguồn cung năng lượng.
EPA ước tính quyết định này sẽ giúp các nhà máy điện tránh được hơn 300 tỷ USD chi phí. Cơ quan này đồng thời đề xuất một quy định riêng, dự kiến hoàn tất vào năm sau, nhằm hạn chế khả năng các chính quyền tương lai khôi phục các biện pháp kiểm soát khí nhà kính đối với ngành điện.
Chính quyền Trump cho rằng việc nới lỏng quy định sẽ giúp các công ty điện lực tự quyết định phương án vận hành phù hợp với người tiêu dùng, thay vì buộc phải đóng cửa những nhà máy cũ hoặc hoạt động kém hiệu quả.
Tuy nhiên, các tổ chức môi trường cảnh báo chính sách mới có thể gây hậu quả nghiêm trọng đối với sức khỏe cộng đồng và môi trường. Maggie Coulter, luật sư thuộc Viện Luật Khí hậu của Trung tâm Đa dạng Sinh học, cho rằng việc phủ nhận vai trò của khí thải nhà máy điện trong ô nhiễm khí hậu sẽ làm gia tăng nguy cơ tử vong do nắng nóng, bão và cháy rừng.
Đảo ngược hàng loạt chính sách khí hậu
Theo truyền thông Qatar, EPA đã đảo ngược hàng loạt quy định giám sát môi trường kể từ khi ông Trump trở lại Nhà Trắng năm 2025. Hồi tháng 2, cơ quan này hủy bỏ kết luận khoa học năm 2009 xác định carbon dioxide và các khí nhà kính khác gây nguy hiểm cho sức khỏe và phúc lợi cộng đồng. Kết luận này từng là cơ sở pháp lý để Mỹ kiểm soát khí thải từ phương tiện giao thông, nhà máy điện và các nguồn ô nhiễm công nghiệp.
Các tổ chức y tế và môi trường đã khởi kiện chính quyền Trump về quyết định trên. Việc bãi bỏ quy định đối với nhà máy điện cũng được dự báo sẽ đối mặt với các vụ kiện tương tự.
Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Patty Murray cáo buộc chính quyền muốn cho phép các nhà máy điện gây ô nhiễm tùy ý, đe dọa chất lượng không khí, nguồn nước và sức khỏe người dân. “Người Mỹ muốn không khí sạch và nước sạch”, bà nói.
Thông báo được đưa ra bên lề hội nghị cấp bộ trưởng G20 tại Houston về chủ đề “Dồi dào năng lượng”. Việc lựa chọn Texas, trung tâm năng lượng quan trọng của Mỹ, nhấn mạnh định hướng thúc đẩy sản xuất năng lượng trong nước của chính quyền Trump.
Tranh cãi về tác động sức khỏe
Các tổ chức môi trường cho rằng lợi ích kinh tế mà chính quyền Tổng thống Trump đưa ra không thể bù đắp những thiệt hại đối với sức khỏe và khí hậu.
Vickie Patton, cố vấn pháp lý của Quỹ Bảo vệ Môi trường, cảnh báo việc dỡ bỏ các biện pháp kiểm soát khí thải sẽ khiến người dân phải đối mặt với nắng nóng khắc nghiệt, lũ lụt và bão nguy hiểm hơn.
Các nhà máy điện sử dụng than, khí đốt và dầu hiện tạo ra khoảng một phần tư lượng ô nhiễm gây biến đổi khí hậu của Mỹ, chỉ đứng sau lĩnh vực giao thông. Theo một phân tích của truyền thông phương Tây năm ngoái, các quy định bị chính quyền Mỹ nhắm tới có thể giúp ngăn khoảng 30.000 ca tử vong và mang lại lợi ích khoảng 275 tỷ USD mỗi năm nếu được duy trì.
Việc dỡ bỏ quy định có thể làm tăng lượng khói mù, thủy ngân, chì và các hạt bụi siêu nhỏ có khả năng xâm nhập sâu vào phổi. Đồng thời, lượng khí nhà kính cao hơn có thể thúc đẩy quá trình nóng lên toàn cầu.
Dưới thời Tổng thống Joe Biden, EPA từng ban hành quy định năm 2024 buộc các nhà máy điện than phải kiểm soát và thu giữ khí thải hoặc đóng cửa. Chính quyền Trump hiện đang đảo ngược chính sách này, cho rằng khí thải từ các nhà máy điện nhiên liệu hóa thạch của Mỹ chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ và đang giảm trong tổng phát thải toàn cầu.
Ngành than Mỹ ủng hộ quyết định mới, cho rằng việc dỡ bỏ quy định sẽ giúp bảo đảm độ ổn định của lưới điện và hạn chế giá điện tăng trong bối cảnh nhu cầu điện tăng mạnh do trung tâm dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và sản xuất công nghệ cao.
Động thái của EPA phù hợp với cam kết “giải phóng năng lượng Mỹ” mà ông Trump nhiều lần đưa ra, nhưng đồng thời mở ra một cuộc tranh luận mới về sự cân bằng giữa mục tiêu tăng trưởng năng lượng, chi phí điện và những rủi ro lâu dài đối với sức khỏe cộng đồng và khí hậu.
