Theo định hướng phát triển đô thị ven sông, chỉnh trang cảnh quan, bảo vệ nguồn nước sinh hoạt, phát triển không gian công cộng và các công trình hạ tầng kỹ thuật theo quy hoạch của thành phố Đồng Nai đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt, việc duy trì các khu vực nuôi cá lồng, bè với mật độ lồng cao, ở trên bè trên các tuyến sông thuộc phường Trấn Biên, phường Long Hưng không phù hợp với định hướng phát triển đô thị hiện đại, văn minh và bền vững; đồng thời tiềm ẩn nguy cơ tác động tiêu cực đến chất lượng môi trường nước, mỹ quan đô thị và an toàn giao thông đường thủy.
Đây là nhận định của Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đồng Nai tại báo cáo số 1285/BC-SNNMT về đánh giá thực trạng quan hệ xã hội có liên quan đến dự thảo nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ giải tỏa lồng, bè nuôi thủy sản, bè để ở trên các tuyến sông thuộc phường Trấn Biên và phường Long Hưng, thành phố Đồng Nai.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Đồng Nai, việc chấm dứt hoạt động nuôi thủy sản lồng, bè và ở trên bè là hết sức cần thiết. Các hộ dân hiện đang sử dụng mặt nước để nuôi thủy sản, ở trên bè chưa được Nhà nước giao hoặc cho thuê mặt nước theo quy định pháp luật nên không thuộc trường hợp được bồi thường khi Nhà nước thực hiện quản lý, sắp xếp lại mặt nước.
Tuy nhiên, phần lớn các hộ nuôi cá lồng, bè, ở trên bè đã gắn bó với nghề trong thời gian dài, phụ thuộc chủ yếu vào hoạt động nuôi trồng thủy sản để tạo thu nhập và duy trì cuộc sống. Việc chấm dứt hoạt động nuôi cá lồng, bè, ở trên bè sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến sinh kế, việc làm và điều kiện sống của nhiều hộ dân.
Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Đồng Nai đề xuất, nhằm giúp người dân có một phần kinh phí để bước đầu ổn định đời sống, chuyển đổi nghề nghiệp, tạo sinh kế mới và bảo đảm an sinh xã hội, việc trình Hội đồng nhân dân thành phố ban hành nghị quyết quy định chính sách hỗ trợ giải tỏa lồng, bè nuôi thủy sản, bè để ở trên các tuyến sông thuộc phường Trấn Biên và phường Long Hưng là cần thiết, phù hợp với thực tế và khả năng cân đối của ngân sách địa phương.
Sông Đồng Nai và sông Cái đoạn chảy qua địa bàn phường Trấn Biên và Long Hưng là các tuyến giao thương đường thủy quan trọng, cũng là nguồn cung cấp nước ngọt sinh hoạt chủ yếu cho thành phố Đồng Nai, thành phố Hồ Chí Minh. Trên đoạn sông có 2 trạm bơm nước lớn cung cấp cho 2 nhà máy nước là Công ty cổ phần Cấp nước Đồng Nai và Nhà máy nước Thủ Đức.
Theo UBND thành phố Đồng Nai, nghề nuôi cá lồng bè trên các tuyến sông thuộc khu vực phường Trấn Biên và phường Long Hưng được hình thành từ nhiều năm trước, tuy nhiên theo thời gian số lượng lồng, bè phát triển nhanh và chủ yếu mang tính tự phát dẫn đến tình trạng nuôi tập trung quá nhiều bè, lồng trong một diện tích nhỏ tại một số khu vực làm hạn chế dòng chảy, giảm khả năng tự làm sạch của môi trường nước dẫn đến tích tụ chất thải nguy cơ gây ô nhiễm môi trường cục bộ.
Nhằm giải quyết tình trạng trên, UBND thành phố Biên Hòa (cũ) đã thực hiện xây dựng Dự án “Quy hoạch làng cá bè phù hợp cảnh quan sinh thái trên sông Đồng Nai thuộc thành phố Biên Hòa đến năm 2010, tầm nhìn đến năm 2020” được phê duyệt tại Quyết định số 951/QĐ-UBND ngày 9/6/2006.
Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan, việc triển khai chưa đạt được mục tiêu đề ra; tình trạng phát sinh mới tự phát vẫn diễn ra, nuôi tập trung quá nhiều bè, lồng trong một diện tích nhỏ tại một số khu vực vẫn diễn ra không đảm bảo về khoảng cách, số lượng theo quy hoạch.
“Việc phát triển nuôi trồng thủy sản lồng, bè, ở trên bè trong thời gian dài đã làm gia tăng áp lực lên môi trường nước, phát sinh lượng lớn chất thải hữu cơ từ thức ăn dư thừa, chất thải từ nuôi thủy sản và sinh hoạt của các hộ dân ở trên bè nguy cơ gây ô nhiễm môi trường nước; đồng thời ảnh hưởng đến mỹ quan đô thị, cảnh quan ven sông và khả năng lưu thông dòng chảy, giao thông thủy nội địa”, UBND thành phố Đồng Nai cho biết.
Hiện thành phố Đồng Nai đang xây dựng chính sách hỗ trợ trực tiếp cho các hộ gia đình, cá nhân nuôi thủy sản lồng, bè; hộ gia đình, cá nhân ở trên bè trên các tuyến sông thuộc phường Trấn Biên và phường Long Hưng.
Dự kiến chính sách hỗ trợ gồm: Hỗ trợ tháo dỡ lồng, bè và di chuyển tài sản; hỗ trợ vật kiến trúc; hỗ trợ thuê nhà ở; hỗ trợ ổn định đời sống; hỗ trợ đào tạo nghề, chuyển đổi nghề nghiệp; hỗ trợ tiếp cận nhà ở xã hội; và hỗ trợ tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi và chính sách an sinh xã hội.
Hiện nay, trên các tuyến sông thuộc phường Trấn Biên và phường Long Hưng có 536 bè và 1428 lồng thuộc sở hữu của 290 hộ dân đang nuôi trồng thủy sản trên các lồng bè và sinh sống trên bè trong đó có 767 nhân khẩu sống trực tiếp trên bè.
