‘Khách lạ’ 3I/ATLAS có thể ra đời trước Hệ Mặt Trời hàng tỷ năm

Thiên thể liên sao 3I/ATLAS,có thể là một sao chổi vừa được các nhà thiên văn học xác định là vật thể liên sao thứ ba từng được con người quan sát. Đáng chú ý, nó có thể đã hình thành từ hơn 7 tỷ năm trước, tức lâu hơn khoảng 3 tỷ năm so với tuổi của Mặt Trời và các hành tinh xung quanh.
Chú thích ảnh
3I/ATLAS được phát hiện hôm 1/7 và nhanh chóng trở thành mục tiêu nghiên cứu gấp rút. Ảnh: NASA

3I/ATLAS được phát hiện hôm 1/7 và nhanh chóng trở thành mục tiêu nghiên cứu gấp rút. Theo các nhà khoa học trình bày tại Hội nghị Thiên văn Quốc gia 2025 của Hiệp hội Thiên văn Hoàng gia Anh ở Durham, các mô phỏng quỹ đạo mới nhất cho thấy vật thể này có khả năng xuất xứ từ “đĩa dày” của Ngân Hà – một vùng tập hợp các ngôi sao cổ đại nằm trên và dưới mặt phẳng chính của thiên hà. Nếu giả thuyết này đúng, khả năng 3I/ATLAS là một sao chổi cổ đại trên 7 tỷ năm tuổi lên tới 66%.

“Các thiên thể liên sao không đi kèm một cái ‘nhãn’ ghi rõ thông tin,” ông Chris Lintott, nhà vật lý thiên văn tại Đại học Oxford, đồng tác giả nghiên cứu, cho biết. “Tất cả những gì chúng tôi thật sự nắm chắc là hướng di chuyển của nó, và từ đó xác định tuổi thọ là một bước tiến rất đáng kể”.

Dù vậy, nhiều chuyên gia cảnh báo cần thêm dữ liệu quan sát để xác nhận nguồn gốc và niên đại. Bà Pamela Gay, nhà thiên văn thuộc Viện Khoa học Hành tinh (Mỹ), nhận định: “Nó có thể chỉ là một vật thể may mắn, chưa từng va chạm gì đáng kể. Cũng có khả năng nó đã bị thay đổi quỹ đạo hàng chục lần do tương tác với các hệ sao hoặc hành tinh lang thang”. Bà cũng không loại trừ khả năng 3I/ATLAS bắt nguồn từ một nơi gần hơn, chỉ tình cờ đi đúng quỹ đạo hiện tại.

Theo ông Lintott, tốc độ hiện tại của 3I/ATLAS rất “điển hình” đối với vật thể liên sao, nhờ vậy có thể “tương đối chắc chắn” nó chưa từng gặp một ngôi sao khác. Ông nói thêm việc nó dao động lên xuống mặt phẳng Ngân Hà củng cố giả thuyết nó đã tồn tại lâu trong đĩa dày – vốn chứa nhiều ngôi sao cổ.

Nhóm nghiên cứu đã phát triển một phần mềm mô phỏng xác suất mới, kết hợp dữ liệu quang học và quỹ đạo đo bởi vệ tinh Gaia với các mô hình quỹ đạo của khoảng 1 tỷ ngôi sao trong Ngân Hà cùng các vật chất xung quanh như tiểu hành tinh và sao chổi. Dựa trên đó, họ ước tính điểm khởi nguồn tiềm năng của 3I/ATLAS và thành phần vật chất liên quan.

Nếu thực sự xuất phát từ đĩa dày, 3I/ATLAS nhiều khả năng giàu nước, do các sao ở vùng này chứa ít nguyên tố nặng. Tuy nhiên, để xác minh, các nhà khoa học đang chờ dữ liệu thành phần khí và bụi mà thiên thể này sẽ giải phóng trong những tuần tới khi ánh sáng Mặt Trời làm bốc hơi lớp băng trên bề mặt. Tỷ lệ nước và các dấu hiệu hóa học sẽ là manh mối quan trọng để làm sáng tỏ lịch sử của nó.

“Tạm thời, nguồn gốc của 3I/ATLAS vẫn như một trò chơi đoán chữ,” bà Gay ví von. “Chúng ta mới tìm được 4 chữ cái trong tổng số 20. Có thể ai đó đoán trúng cả cụm từ, nhưng cũng có thể sai hoàn toàn”.

Thanh Tùng (TTXVN)

Dành cho bạn

Thủ đoạn giả danh công an, cáo buộc rửa tiền vẫn khiến nhiều người mất tài sản lớn

Thủ đoạn giả danh công an, cáo buộc rửa tiền vẫn khiến nhiều người mất tài sản lớn

Dù số vụ lừa đảo trực tuyến tại Việt Nam năm 2026 giảm mạnh nhưng thủ đoạn giả danh công an, cáo buộc rửa tiền vẫn khiến nhiều người mất tài sản lớn. Trước thách thức trên, hạ tầng giám sát dòng tiền trong nước đang được kết nối với các sáng kiến phổ cập kỹ năng số tại ASEAN.

Ra mắt HanoiSchool: Thống nhất quản trị trường học trên một nền tảng số

Ra mắt HanoiSchool: Thống nhất quản trị trường học trên một nền tảng số

Từ quản lý học sinh, tổ chức dạy học đến theo dõi bán trú, các hoạt động trong nhà trường sẽ từng bước được kết nối trên một nền tảng số thống nhất. HanoiSchool được kỳ vọng khắc phục tình trạng phân tán dữ liệu, giảm áp lực hành chính và nâng cao hiệu quả quản trị giáo dục.

Trí tuệ nhân tạo: Microsoft ra mắt loạt mô hình AI chuyên biệt

Trí tuệ nhân tạo: Microsoft ra mắt loạt mô hình AI chuyên biệt

Tại hội nghị Microsoft Ignite tổ chức ở thành phố San Francisco (Mỹ) ngày 17/11, tập đoàn công nghệ Microsoft đã công bố loạt mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) mới với năng lực nổi bật trong lập trình và an ninh mạng, nhằm tăng cường cạnh tranh với hai đối thủ Anthropic và OpenAI trong cuộc đua phát triển các mô hình AI chuyên biệt, có hiệu suất cao và chi phí thấp.

Thâm Quyến (Trung Quốc) phô diễn sức mạnh công nghệ robot hình người dịp APEC

Thâm Quyến (Trung Quốc) phô diễn sức mạnh công nghệ robot hình người dịp APEC

Nhân dịp Hội nghị cấp cao Diễn đàn Hợp tác Kinh tế châu Á-Thái Bình Dương (APEC) 2026, với sự tham dự của nhiều nhà lãnh đạo thế giới, trong đó có Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin, Trung Quốc đang tận dụng sự kiện này để giới thiệu những bước tiến công nghệ mới, đặc biệt trong lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) và robot hình người.