Tuy nhiên, phía sau làn sóng đầu tư này là áp lực ngày càng lớn đối với nguồn tài nguyên, đặc biệt là điện và nước. Khi quy mô và công suất của các trung tâm dữ liệu liên tục mở rộng, bài toán đặt ra không chỉ là bảo đảm đủ năng lượng cho hoạt động tính toán mà còn phải kiểm soát tác động đến môi trường và nguồn nước tại địa phương.
Tại Pháp, theo số liệu của tổ chức France Datacenter, tổng công suất tính toán được lắp đặt tại các trung tâm dữ liệu đạt khoảng 900 MW trong năm 2025 và có thể tăng lên 2,8 GW vào năm 2030. Hiện các cơ sở này tiêu thụ khoảng 2,2% tổng lượng điện của cả nước, tỷ lệ được dự báo có thể tăng gấp đôi vào cuối thập kỷ này. Đáng chú ý, các hệ thống phục vụ AI đòi hỏi năng lực tính toán lớn, khiến nhu cầu điện của trung tâm dữ liệu tăng nhanh hơn so với các mô hình xử lý dữ liệu truyền thống.
Một trong những dự án thể hiện rõ xu hướng mở rộng quy mô này là trung tâm siêu máy tính do tập đoàn SoftBank (Nhật Bản) phối hợp với công ty Sesterce triển khai tại Le Bosquel, tỉnh Somme, miền Bắc nước Pháp. Dự án dự kiến có tổng công suất lên tới 1,4 GW, gồm 1 GW trong giai đoạn đầu và 400 MW ở giai đoạn tiếp theo. Riêng giai đoạn đầu đã có mức công suất tương đương một nhà máy điện hạt nhân. Công trình nằm trong kế hoạch đầu tư lớn của SoftBank tại Pháp, với tổng giá trị khoảng 75 tỷ euro, trong đó 45 tỷ euro dành cho khu vực Hauts-de-France đến năm 2031.
Bên cạnh điện năng, lượng nước sử dụng để làm mát máy chủ cũng đang thu hút sự quan tâm. Các bộ xử lý công suất cao khi hoạt động liên tục tỏa ra lượng nhiệt lớn, đòi hỏi hệ thống làm mát phải vận hành thường xuyên để duy trì nhiệt độ ổn định. Theo số liệu được công bố, lượng nước sử dụng tại các trung tâm dữ liệu của Google đã tăng 14% trong năm 2023, lên khoảng 24 triệu m³, tương đương gần 9.600 bể bơi Olympic.
Tuy nhiên, mức tiêu thụ nước của các trung tâm dữ liệu không giống nhau mà phụ thuộc nhiều vào quy mô, công nghệ làm mát và điều kiện khí hậu tại nơi đặt cơ sở. Theo một nghiên cứu của France Datacenter, lượng nước sử dụng để làm mát các trung tâm dữ liệu tại Pháp trong năm 2024 chỉ chiếm khoảng 0,002% tổng lượng nước khai thác trên toàn quốc, tương đương nhu cầu sử dụng của một thành phố có 10.000 dân. Dù tỷ lệ này còn nhỏ trên quy mô cả nước, tác động tại từng địa phương vẫn có thể đáng kể, nhất là ở những khu vực thường xuyên thiếu nước hoặc phải cạnh tranh nguồn nước giữa các nhu cầu sinh hoạt, nông nghiệp và công nghiệp.
Dự án tại Le Bosquel được thiết kế theo hướng hạn chế tiêu thụ nước bằng hệ thống làm mát tuần hoàn khép kín. Nước được dẫn qua các bộ xử lý đồ họa (GPU) để hấp thụ nhiệt, sau đó được đưa đến hệ thống trao đổi nhiệt bằng không khí để hạ nhiệt trước khi quay trở lại chu trình làm mát. Theo thiết kế, nước có thể nóng lên từ khoảng 45°C đến hơn 50°C trong quá trình vận hành, nhưng được làm mát và tái sử dụng thay vì liên tục xả bỏ và bổ sung nước mới. Lượng nước thực tế bị tiêu hao chủ yếu phục vụ việc duy trì độ ẩm trong phòng máy chủ vào mùa Đông, ước tính khoảng 8.000 m³ mỗi năm, tương đương mức tiêu thụ của 20-30 hộ gia đình.
Ngoài hệ thống tuần hoàn nước, các doanh nghiệp cũng đang nghiên cứu và ứng dụng những giải pháp khác như làm mát trực tiếp bằng chất lỏng hoặc ngâm thiết bị trong các loại dung dịch chuyên dụng không dẫn điện và không gây ăn mòn. Những công nghệ này có thể nâng cao hiệu quả tản nhiệt, giảm nhu cầu sử dụng nước và hỗ trợ vận hành các hệ thống máy tính có mật độ công suất cao. Tuy nhiên, mỗi giải pháp đều cần được đánh giá về chi phí, hiệu quả năng lượng và tác động môi trường trong suốt vòng đời sử dụng.
Dù vậy, các dự án trung tâm dữ liệu quy mô lớn vẫn vấp phải lo ngại từ cộng đồng địa phương. Tại Le Bosquel, quá trình tham vấn cộng đồng bắt đầu từ ngày 2/11 đã thu hút khoảng 150 người tham gia biểu tình phản đối. Một trong những vấn đề được nêu ra là nguy cơ sử dụng các hợp chất PFAS - nhóm hóa chất khó phân hủy trong môi trường, thường được gọi là “hóa chất vĩnh cửu” - trong một số hệ thống làm mát. Điều này cho thấy tranh luận về tác động môi trường của trung tâm dữ liệu không chỉ giới hạn ở lượng điện và nước tiêu thụ, mà còn liên quan đến hóa chất, xử lý chất thải và nguy cơ ô nhiễm trong quá trình vận hành.
Sự bùng nổ của AI đang biến trung tâm dữ liệu thành một hạ tầng thiết yếu của nền kinh tế số, nhưng đồng thời đặt ra yêu cầu ngày càng cao về sử dụng tài nguyên hiệu quả. Việc đánh giá tác động của các dự án cần xem xét đồng thời công suất tiêu thụ điện, nguồn cung năng lượng, lượng nước thực tế bị tiêu hao, công nghệ làm mát và khả năng đáp ứng của hạ tầng địa phương. Đối với các quốc gia đang đẩy mạnh thu hút đầu tư vào lĩnh vực này, xây dựng tiêu chuẩn về hiệu quả năng lượng, quản lý nước và kiểm soát hóa chất ngay từ khâu quy hoạch sẽ là điều kiện quan trọng để phát triển hạ tầng số theo hướng bền vững.