Từ các số liệu điểm thi, nhiều chuyên gia giáo dục nhận định, kết quả kỳ thi lần này có độ tin cậy, cơ bản phản ánh năng lực thực chất của thí sinh, qua đó khẳng định sự cần thiết và đúng đắn của việc hủy kết quả thi lần thứ nhất để tổ chức thi lại.
Giáo sư, Tiến sĩ khoa học Nguyễn Đình Đức, nguyên Chủ tịch Hội đồng trường Trường Đại học Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội cho biết, điểm trung bình môn Toán của thí sinh trong kỳ thi lại là 6,24 điểm, chỉ nhỉnh hơn mức trung bình chung toàn quốc là 5,65 điểm. Trong khi đó, điểm trung bình môn Vật lý là 6,64 điểm, Hóa học 7,54 điểm và Sinh học 5,87 điểm.
Đáng chú ý, kết quả ở nhiều môn có sự chênh lệch đáng kể so với lần thi thứ nhất. Theo Giáo sư Nguyễn Đình Đức, những số liệu này cho thấy quyết định của Bộ Giáo dục và Đào tạo hủy toàn bộ kết quả kỳ thi lần thứ nhất và tổ chức thi lại là cần thiết, nhằm bảo đảm sự nghiêm minh, công bằng và đánh giá đúng năng lực thực chất của thí sinh.
Giáo sư Nguyễn Đình Đức cho rằng, cách xử lý vụ việc đến thời điểm này đã cơ bản đáp ứng mong đợi của xã hội, đồng thời bảo đảm quyền lợi của những thí sinh có năng lực thực chất, học tập nghiêm túc để các em có kết quả khách quan, công bằng và kịp thời tham gia xét tuyển, nhập học đại học trong năm nay.
Từ sự việc xảy ra tại Điểm thi Trường Trung học Phổ thông Chuyên Tuyên Quang, Giáo sư Nguyễn Đình Đức chia sẻ, học sinh cần nhận thức rõ sự nghiêm túc, trung thực, cần cù và nỗ lực mới là những giá trị thực chất. Việc được đánh giá đúng năng lực không chỉ có ý nghĩa đối với một kỳ thi mà còn là bài học về sự trung thực, công bằng, nghiêm minh và trách nhiệm trong suốt quá trình trưởng thành.
Ở góc độ khảo thí, Tiến sĩ Phạm Ngọc Duy, Tổ chức Khảo thí New Meridian, Hoa Kỳ nhận định, kết quả thi lại tốt nghiệp Trung học Phổ thông năm 2026 của thí sinh tại Trường Trung học Phổ thông Chuyên Tuyên Quang là hợp lý so với kỳ vọng của những người làm công tác đo lường, đánh giá.
Theo Tiến sĩ Phạm Ngọc Duy, với các môn có số lượng thí sinh đủ lớn như Toán, Ngữ văn, Vật lý, Hóa học, Sinh học, Lịch sử, Địa lý và Tiếng Anh, các thông số thống kê cơ bản như điểm trung bình và độ lệch chuẩn cho thấy dữ liệu điểm thi có mức độ phân tán hợp lý, phản ánh sự đa dạng về năng lực của nhóm thí sinh.
Riêng môn Toán, hơn 300 thí sinh dự thi lần hai có điểm trung bình 6,24 điểm, độ lệch chuẩn 1,40 điểm; điểm thấp nhất là 1,75 và cao nhất là 9,5. Điểm số phân bố trên một khoảng khá rộng, trong khi mức điểm có số lượng thí sinh đạt nhiều nhất là 8 điểm.
“Điểm trung bình lần hai ở các môn có số lượng thí sinh đủ lớn khác cũng không quá thấp hoặc quá cao. Độ lệch chuẩn dao động từ khoảng 0,9 đến 1,6 điểm, cho thấy dữ liệu điểm thi có mức độ phân tán phản ánh sự đa dạng năng lực của nhóm thí sinh”, Tiến sĩ Phạm Ngọc Duy phân tích.
Một điểm đáng chú ý khác là mối tương quan giữa kết quả thi theo từng lớp với môn chuyên. Chẳng hạn, thí sinh lớp chuyên Toán có điểm trung bình môn Toán đạt 7,38 điểm, cao hơn rõ rệt so với thí sinh ở các lớp chuyên khác hoặc thí sinh tự do. Theo chiều ngược lại, học sinh chuyên Tiếng Anh có điểm trung bình môn này là 6,90 điểm, cao hơn so với nhiều nhóm học sinh chuyên các môn khác. Mối tương quan này là một trong những dấu hiệu cho thấy điểm thi có xu hướng phản ánh năng lực thực tế của thí sinh đối với từng môn học.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Chu Cẩm Thơ, Phó Tổng Thư ký Hội Khoa học Tâm lý Giáo dục Việt Nam, nguyên Trưởng Ban Nghiên cứu Đánh giá giáo dục cũng cho rằng, trên cơ sở phân tích các chỉ số như điểm trung bình, kết quả theo từng lớp và những số liệu đặc trưng của bộ dữ liệu, có thể nhận thấy kết quả kỳ thi lần hai có độ tin cậy và tương đối phù hợp với yêu cầu của kỳ thi tốt nghiệp Trung học Phổ thông.
Về đề thi, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Chu Cẩm Thơ đánh giá đề thi được xây dựng bám sát các yêu cầu đã được Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố đối với kỳ thi. Kết quả theo từng nhóm lớp cũng cơ bản phản ánh năng lực học tập và xu hướng học tập của thí sinh.
Chẳng hạn, môn Toán có điểm trung bình chung 6,24 điểm; trong đó, lớp chuyên Toán với khoảng 34 học sinh có điểm trung bình 7,38 điểm, trong khi lớp chuyên Sinh với 35 học sinh đạt trung bình 6,42 điểm. Đối với các lớp chuyên Toán, Hóa, Tin, Vật lý, Tiếng Anh, Sinh học, Ngữ văn, kết quả thi cơ bản cho thấy sự khác biệt phù hợp với đặc điểm học tập của từng nhóm.
Theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Chu Cẩm Thơ, kết quả thi lần hai của Trường Trung học Phổ thông Chuyên Tuyên Quang cũng cơ bản phản ánh chất lượng dạy và học, tương đối phù hợp với mặt bằng của các trường chuyên có điều kiện tương đồng ở khu vực phía Bắc.
Từ góc nhìn của người làm công tác đo lường và đánh giá giáo dục, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Chu Cẩm Thơ cho rằng, không nên tiếp tục đặt kết quả lần thi thứ nhất và lần thi thứ hai trong sự so sánh trực tiếp về điểm số bởi kết quả kỳ thi lần thứ nhất đã bị hủy toàn bộ do những sai phạm nghiêm trọng trong công tác tổ chức thi nên không còn giá trị đối với việc xét công nhận tốt nghiệp hay đánh giá năng lực của học sinh. Điều quan trọng là xem xét tính khách quan của kết quả kỳ thi lần hai trên cơ sở đối chiếu với chuẩn đầu ra và yêu cầu cần đạt của kỳ thi tốt nghiệp Trung học Phổ thông. Từ đó, khẳng định giá trị của điểm thi đối với từng thí sinh để sử dụng trong xét công nhận tốt nghiệp, xét tuyển vào đại học, học nghề và các hoạt động tiếp theo.
Theo các chuyên gia, sự việc tại Điểm thi Trường Trung học Phổ thông Chuyên Tuyên Quang là bài học sâu sắc đối với công tác tổ chức thi và toàn ngành Giáo dục. Việc xử lý nghiêm sai phạm, tổ chức thi lại và công bố kết quả khách quan không chỉ bảo đảm quyền lợi của từng thí sinh mà còn góp phần củng cố niềm tin của xã hội đối với các kỳ thi.
