Ấn Độ đang điều chỉnh giáo dục theo hướng chú trọng đa ngôn ngữ, kỹ năng xã hội và khả năng thích ứng với công nghệ, trong đó phát triển nguồn nhân lực được xem là một phần quan trọng của chiến lược AI. Cách tiếp cận này cũng gợi mở những vấn đề Việt Nam có thể chú ý khi triển khai Nghị quyết 57 và chuẩn bị nhân lực cho nền kinh tế số.
Từ Sundar Pichai của Google, Satya Nadella của Microsoft đến Arvind Krishna của IBM, nhiều lãnh đạo các tập đoàn công nghệ lớn trên thế giới có nguồn gốc Ấn Độ. Thành công của những cá nhân này thường được nhìn nhận trong mối liên hệ với một hệ thống giáo dục chú trọng ngôn ngữ, khả năng thích ứng và tư duy toàn cầu.
Tại Sardar Patel Vidyalaya, một trường phổ thông ở New Delhi, học sinh được khuyến khích phát triển năng lực ngôn ngữ và giao tiếp từ sớm. Hiệu trưởng Anuradha Joshi cho biết khi tốt nghiệp ở tuổi 18, học sinh của trường không chỉ sử dụng hai ngôn ngữ mà nhiều em có thể thành thạo tới bốn ngôn ngữ.
Trong một quốc gia có khoảng 1.600 ngôn ngữ và phương ngữ, giáo dục đa ngôn ngữ có ý nghĩa đặc biệt. Tại trường này, việc học tập cùng những học sinh có nền tảng văn hóa và vùng miền khác nhau được coi là một phần của quá trình hình thành kỹ năng xã hội.
Khoảng 200 trẻ mẫu giáo tại trường dùng bữa trưa cùng nhau mỗi ngày. Nhà trường xem đây là một hoạt động giúp học sinh làm quen với sự khác biệt về văn hóa và thói quen sinh hoạt. Các kỹ năng xã hội cũng được đưa vào quá trình đánh giá học sinh, chẳng hạn khả năng phản ứng khi bạn gặp khó khăn hoặc hỗ trợ người khác.
Đa ngôn ngữ được đưa vào chính sách giáo dục
Cách tiếp cận này được củng cố ở cấp quốc gia sau khi Chính phủ Ấn Độ ban hành Chính sách Giáo dục quốc gia năm 2020 (NEP2020), cuộc cải tổ giáo dục lớn đầu tiên của nước này trong khoảng ba thập niên.
NEP2020 xác định giáo dục đa ngôn ngữ là một ưu tiên và dành sự chú ý lớn cho giáo dục mầm non. Chính sách cho rằng giai đoạn từ 2 đến 8 tuổi có ý nghĩa đặc biệt đối với việc tiếp thu ngôn ngữ và phát triển nhận thức, đồng thời nhấn mạnh vai trò của giáo dục sớm.
Theo chính sách này, hơn 85% quá trình phát triển não bộ diễn ra trước 6 tuổi. Chính phủ trung ương và các bang được yêu cầu tăng đầu tư cho giáo dục sớm, đào tạo giáo viên ngôn ngữ địa phương và chuẩn bị cho trẻ trước khi bước vào lớp 1.
Mục tiêu không chỉ dừng ở việc tăng khả năng sử dụng nhiều ngôn ngữ. NEP2020 hướng tới một hệ thống giáo dục kết hợp kiến thức, kỹ năng và khả năng giải quyết vấn đề, trong đó việc duy trì ngôn ngữ và văn hóa địa phương được đặt song song với yêu cầu chuẩn bị nguồn nhân lực cho nền kinh tế hiện đại.
Xu hướng này cũng được thể hiện tại các trường ở ngoài những đô thị lớn. Tại trường mầm non Apollo Juniors ở bang Gujarat, học sinh được luyện tập thuyết trình bằng tiếng Anh từ sớm. Hiệu trưởng Rani Sharma cho biết học sinh ở lớp lớn nhất của trường có thể sử dụng ba ngôn ngữ.
Tại nhiều trường công, học sinh khoảng 11 tuổi đã có thể sử dụng tiếng Anh ở mức tốt. Trong khi đó, tại một số trường tư như Sardar Patel Vidyalaya, toán và khoa học được giảng dạy bằng tiếng Anh từ cấp trung học cơ sở.
Chuẩn bị nhân lực cho nền kinh tế AI
Ấn Độ có hơn 400 triệu người dưới 17 tuổi, tạo ra một nguồn nhân lực trẻ rất lớn. Trong bối cảnh AI đang thay đổi nhiều ngành nghề, việc chuẩn bị lực lượng lao động có khả năng học hỏi và thích ứng với công nghệ ngày càng được chú trọng.
Điểm đáng chú ý trong cách tiếp cận của Ấn Độ là AI không được đặt tách rời khỏi những năng lực nền tảng của người học. Bên cạnh kỹ năng công nghệ, chính sách giáo dục chú trọng ngôn ngữ, giao tiếp, giải quyết vấn đề và khả năng thích ứng. Đây là những năng lực có thể tiếp tục được sử dụng khi công nghệ thay đổi.
Với Việt Nam, câu chuyện này có thể được nhìn trong tiến trình phát triển nguồn nhân lực phục vụ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số theo Nghị quyết 57. Bên cạnh đào tạo chuyên môn về AI và các công nghệ mới, việc củng cố năng lực ngoại ngữ, kỹ năng giao tiếp, tư duy giải quyết vấn đề và khả năng học tập suốt đời cũng có ý nghĩa đối với khả năng thích ứng của người lao động.
Kinh nghiệm từ Ấn Độ cho thấy chuẩn bị nhân lực cho kỷ nguyên AI không chỉ là tăng số lượng người được đào tạo về công nghệ. Cách tổ chức giáo dục từ sớm, phát triển đồng thời năng lực ngôn ngữ và kỹ năng xã hội, cũng như kết nối những năng lực này với nhu cầu của nền kinh tế là những yếu tố có thể ảnh hưởng đến khả năng thích ứng của lực lượng lao động trong dài hạn.
