Kinh nghiệm tham chiếu cho Việt Nam thực hiện Nghị quyết 57: Chia sẻ lợi ích khi AI tạo ra nguồn thu lớn

Theo hãng tin Bloomberg, một quan chức hoạch định chính sách hàng đầu của Hàn Quốc đã kêu gọi chia sẻ lợi nhuận từ trí tuệ nhân tạo (AI) cho toàn thể người dân, trong bối cảnh ngày càng gia tăng lo ngại rằng sự bùng nổ của công nghệ này có thể làm sâu sắc thêm khoảng cách giàu nghèo.

Trong bài đăng trên Facebook ngày 11/5, ông Kim Yong-beom cho rằng một phần lợi nhuận và nguồn thu thuế phát sinh từ làn sóng AI “nên được phân bổ lại cho tất cả công dân”.

Ông Kim, hiện là Thứ trưởng phụ trách chính sách tại Phủ Tổng thống Hàn Quốc, đề xuất mô hình “cổ tức quốc gia”, theo đó phân phối lại phần lợi nhuận lớn từ kỷ nguyên AI cho người dân. Theo ông, Hàn Quốc đang sở hữu chuỗi cung ứng quan trọng phục vụ hạ tầng AI như chip nhớ, pin, màn hình và thiết bị điện tử, nhờ đó có thể bước vào giai đoạn tăng trưởng kéo dài với nguồn thu dồi dào.

Tuy nhiên, ông cảnh báo cấu trúc kinh tế hiện nay có nguy cơ khiến của cải tập trung vào một nhóm nhỏ doanh nghiệp và cá nhân. Vì vậy, cần có cơ chế phân phối lại lợi ích được tạo ra từ “nền tảng công nghiệp do toàn thể người dân cùng xây dựng”.

Ông Kim nhấn mạnh thành quả kinh tế từ AI không chỉ đến từ đổi mới công nghệ hiện tại mà còn dựa trên nền tảng công nghiệp mà Hàn Quốc đã phát triển trong hơn 50 năm qua.

Phát biểu của ông được đưa ra trong bối cảnh tranh luận về phân phối lợi ích từ AI ngày càng nóng lên tại Hàn Quốc. Cổ phiếu của Samsung và SK Hynix đã đảo chiều giảm mạnh trong phiên giao dịch ngày 12/5, kéo chỉ số Kospi giảm 5,1%.

Tại Hàn Quốc, áp lực yêu cầu các tập đoàn công nghệ chia sẻ nhiều hơn lợi nhuận từ làn sóng đầu tư AI toàn cầu đang gia tăng. Samsung và công đoàn công ty bước vào ngày cuối của vòng đàm phán tiền lương căng thẳng do chính phủ làm trung gian nhằm ngăn nguy cơ đình công tại nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới.

Hồi tháng 4, hàng chục nghìn người đã tập trung bên ngoài khu phức hợp sản xuất chip chủ lực của Samsung để yêu cầu người lao động được hưởng phần lợi nhuận lớn hơn từ sự bùng nổ AI. Công đoàn Samsung đề nghị chia 15% lợi nhuận hoạt động của bộ phận chip cho nhân viên.

Người lao động cũng viện dẫn trường hợp của SK Hynix, công ty đã đồng ý dành 10% lợi nhuận hoạt động hằng năm cho quỹ thưởng hiệu suất từ năm 2025, như bằng chứng cho thấy nhân viên ngành chip xứng đáng được hưởng mức đãi ngộ cao hơn.

“Lợi nhuận vượt trội trong kỷ nguyên AI về bản chất có xu hướng tập trung”, ông Kim nhận định, cho rằng các công ty sản xuất chip nhớ, kỹ sư chủ chốt và nhóm sở hữu tài sản sẽ là những bên hưởng lợi lớn nhất, trong khi phần lớn tầng lớp trung lưu chỉ được hưởng lợi gián tiếp.

Theo ông Jung In Yun, phát biểu của ông Kim cho thấy chính phủ Hàn Quốc ngày càng xem AI là hạ tầng quốc gia thay vì chỉ là một xu hướng công nghệ ngắn hạn. Ông cho rằng điều này sẽ hỗ trợ các doanh nghiệp Hàn Quốc trong lĩnh vực bán dẫn, thiết bị điện và nền tảng AI quốc gia.