Từ vụ thảm án ở Đồng Nai: Kỹ năng xử lý tình huống khi trộm, kẻ xấu đột nhập vào nhà

Từ người cản trở đến nguy cơ bị lộ

Theo Công an xã Bình Minh (thành phố Đồng Nai), nghi phạm Nguyễn Đức Anh đã nhiều lần đe dọa bạn gái cũ, rồi mang dao với ý định đột nhập nhà cô gái vào rạng sáng 3/9. 

Khi bị cha cô gái phát hiện, đối tượng đã trèo vào nhà bên cạnh, gây ra vụ thảm án khiến 3 người cùng trong một gia đình bị tử vong, đó là vợ và 2 con của anh Q. là chị H.T.M (36 tuổi), cháu N.T.H (11 tuổi) và N.N.H (1 tuổi). Chỉ còn anh Q. là người sống sót nhưng bị thương  nghiêm trọng, hiện được điều trị tích cực tại Bệnh viện Đa khoa Thống Nhất.

Những thông tin mới về vụ thảm án tại Đồng Nai cũng đang đặt ra giả thuyết cần được làm rõ: Phải chăng Nguyễn Đức Anh đã giết người “diệt khẩu” sau khi bị gia đình hàng xóm phát hiện trong lúc tìm đường tiếp cận nhà người yêu cũ?

Theo diễn biến được cập nhật, sau khi không thể đột nhập nhà bạn gái là P.A., Đức Anh đã trèo sang căn nhà liền kề với nhằm tìm đường sang nhà người yêu cũ để sát hại. Điều đó cho thấy gia đình hàng xóm không phải mục tiêu được lựa chọn từ trước, còn ngôi nhà của họ trước hết chỉ tình cờ nằm trên đường Đức Anh tìm cách tiếp cận mục tiêu ban đầu.

Theo Thượng tá, TS Đào Trung Hiếu (chuyên gia tội phạm học), nguyên điều tra viên Đội Điều tra trọng án (Phòng Cảnh sát hình sự - Công an thành phố Hà Nội), chi tiết này làm thay đổi đáng kể cách nhìn về động cơ. Thay vì một cơn giận vô định chuyển sang người vô can, vụ án có dấu hiệu của một quá trình phức tạp hơn, trong đó tình huống phát sinh trong lúc thực hiện ý định phạm tội đã tạo ra những mục tiêu mới và có khả năng làm xuất hiện những động cơ mới. 

Tình thế thay đổi khi Đức Anh bị chủ căn nhà liền kề phát hiện. Dưới góc độ tâm lý hành vi, chuyên gia tội phạm học cho rằng, đây có thể xem là một điểm gãy, bởi người đang bí mật thực hiện ý định phạm tội bất ngờ phải đối mặt với một biến cố ngoài dự tính.

Chủ nhà vốn không liên quan đến mâu thuẫn tình cảm nhưng từ thời điểm phát hiện người lạ đột nhập đã trở thành người cản trở; đồng thời là người có khả năng báo động, nhận diện hoặc làm thất bại kế hoạch của Đức Anh. Và, Đức Anh đã tấn công anh Q. Khi anh Q. chạy ra ngoài sau khi bị thương, Đức Anh tiếp tục truy đuổi cho tới khi nạn nhân gục xuống.

Ứng phó khi bị kẻ xấu đột nhập vào nhà

Từ vụ thảm án trên, chuyên gia tội phạm học, ông Đào Trung Hiếu đã chia sẻ một số kỹ năng xử lý tình huống khi bị kẻ xấu, trộm đột nhập vào nhà.

Theo ông Đào Trung Hiếu, tâm lý của bọn tội phạm đột nhập rất sợ bị phát hiện, bắt giữ. Vì vậy, chúng trở nên rất manh động, sẵn sàng tấn công chủ nhà nếu kháng cự hoặc làm chúng cảm thấy nguy hiểm. “Đối với trường hợp đột nhập vào ban đêm, các đối tượng thường tập trung từ 0 - 5 giờ sáng. Chúng thường trèo tường, vượt rào, chui qua cửa sổ, cửa thông tầng, cửa lỗ thoáng, ô thông gió, trèo lên ban công, đột nhập từ cửa tum xuống (vì những cửa nội bộ này thường không kiên cố như cửa chính). Nhiều đối tượng lợi dụng cột điện, cây xanh gần nhà để leo lên và xâm nhập vào từ tầng thượng”, Thượng tá, TS Đào Trung Hiếu cho biết.

Hầu hết các đối tượng đều mang theo dao nhọn, dao bấm để cạy phá tủ và làm hung khí để phòng thân hoặc tấn công, khống chế chủ nhà khi bị phát hiện. 

“Phương châm ứng xử trong tình huống bị đột nhập, ưu tiên số 1 là phải bảo đảm an toàn về tính mạng, sức khỏe của bản thân và gia đình. Việc chủ động phòng ngừa sẽ vô hiệu hóa hoặc giảm thiểu thiệt hại trong các vụ trộm hoặc bị kẻ xấu đột nhập”, ông Đào Trung Hiếu chia sẻ.
Trước hết, các hộ gia đình cần gia cố cửa nhà, kể cả cửa ban công, sân phơi cũng phải chắc chắn và đóng khoá cẩn thận, sử dụng các loại khóa có chức năng chống trộm, khóa trong để chống cắt phá khóa. 

Tuy nhiên, đừng biến ngôi nhà mình thành một chuồng sắt kiên cố và tự chặn đường thoát của chính mình trong những rủi ro cháy nổ. Tất cả chìa khoá cửa và cổng nên tập trung một chỗ, đánh dấu bằng nhiều màu sơn nổi bật trên từng cặp ổ - chìa cụ thể, phòng trường hợp khẩn cấp, thao tác mở sẽ nhanh hơn.

Theo đó, trước khi đi ngủ, người dân cần kiểm tra kỹ các cửa ra vào, cửa sổ, các cửa trên tầng, cửa ra ban công, sân thượng. Khi vắng nhà qua đêm, vắng nhiều ngày phải nhờ người trông coi. Bên cạnh đó, người dân cần làm tường, rào ngăn chặn việc leo chuyền từ cây xanh, trụ điện gần để đột nhập vào nhà. “Không nên để nhiều tiền mặt, tài sản quý ở trong nhà, nên chia nhỏ tiền và cất ở nhiều nơi. Nếu có, hãy để chúng ở những nơi ít ai ngờ tới nhất. Không nên khoe thu nhập cao với mọi người, bởi sự giàu có rất dễ cám dỗ những kẻ xấu. Hạn chế việc chia sẻ trên facebook và các mạng xã hội những chuyến du lịch dài ngày của cả gia đình”, chuyên gia tội phạm học tư vấn.

Nhiều ý kiến cho rằng, người dân cần thường xuyên chia sẻ với các thành viên trong nhà những kỹ năng đối phó với các tình huống kẻ xấu đột nhập. Theo đó, cần dạy cho trẻ khi phát hiện bị trộm đột nhập phải biết gọi điện báo hàng xóm, công an và người thân; dạy trẻ em cách mở khoá cửa để thoát hiểm; phải lưu số điện thoại của người hàng xóm và công an địa phương.

Không chỉ vậy, theo ông Đào Trung Hiếu, trong nhà nên chuẩn bị sẵn những đoạn gậy (tre, sắt, gỗ, bình xịt hơi cay…), để rải trong góc cửa, dưới gầm giường, khe tủ… bởi vì khi đối phương cầm dao, với một đoạn gậy dài trên tay, bạn sẽ có nhiều lợi thế hơn. Các thành viên trong gia đình đều phải biết những vị trí để vũ khí tự vệ. Ở vùng nông thôn việc treo tấm bảng “Coi chừng chó dữ”, “Nhận dạy võ”… cũng có tác dụng răn đe rất hiệu quả.

Điều tối quan trọng, trong bất cứ trường hợp nào cũng cần phải giữ được bình tĩnh. “Tình huống trộm chưa vào nhà, lập tức bật các đèn lên, gọi người nhà dậy, giả như gọi điện báo công an… để đánh động, xua đuổi bọn trộm bỏ đi vì thâm tâm chúng cũng không muốn đối mặt với chủ nhà”, ông Đào Trung Hiếu nhấn mạnh.

Nếu nghi ngờ trộm đã đột nhập vào sân vườn, người dân tuyệt đối không được mở cửa đi ra xem xét. Theo đó, hãy quan sát qua cửa sổ, ban công hoặc áp tai vào cửa để nghe ngóng. Khi đó, gậy và bình xịt cay phải cầm sẵn trên tay; có thể gọi điện nhờ hàng xóm quan sát, theo dõi giúp mình từ bên ngoài.

“Khi đi làm về, cần bật đèn trước cửa để đề phòng kẻ gian đột nhập gia cư của bạn. Tội phạm thường trốn trong bóng tối. Nếu thấy trong nhà có người lạ hoặc tiếng động lạ, quan sát thấy cửa bị cậy, nhất thiết không được vào nhà, phải lập tức gọi điện báo cho công an, gọi hàng xóm hoặc người xung quanh cùng đến xem xét sự việc”, nguyên điều tra viên Đội Điều tra trọng án (Phòng Cảnh sát hình sự - Công an thành phố Hà Nội) chia sẻ.

Trường hợp, người dân đã vào bên trong nhà mới phát hiện có trộm, phải rất bình tĩnh, có thể giả vờ là người đến chơi, không được lộ ra mình là chủ nhà khiến bọn trộm hoảng sợ mà tấn công chống trả hoặc bắt giữ làm con tin. Nên tìm cách để kẻ trộm đi ra và nhớ quan sát, ghi nhớ đặc điểm của chúng để báo công an. 

“Trong đêm, nếu nghe bên ngoài nhà có tiếng động lạ, trước tiên không được mạo hiểm mở cửa, tốt nhất nhìn qua khe cửa xem đã xảy ra chuyện gì, nếu có gì bất thường nên bật điện, gọi điện thoại để báo công an”, chuyên gia Đào Trung Hiếu cho biết.

Nếu phát hiện trộm đã đột nhập vào nhà, người dân phải tuỳ cơ ứng biến trên cơ sở cân nhắc về tương quan lực lượng giữa bản thân mình và đối tượng. Tuyệt đối không nên manh động xông vào tấn công đối tượng để bắt giữ khi chưa biết chúng có bao nhiêu tên, có những hung khí gì và đã chiếm giữ vị trí nào trong nhà. 

Trong trường hợp trên, người dân cần khóa chặt cửa phòng ngủ, đánh thức người bên cạnh dậy và thông báo thật khẽ tình hình cho họ biết về mối nguy hiểm đang rình rập bên ngoài. Trước khi đánh thức, nên dùng tay bịt miệng họ nếu đó là người hay giật mình.

"Trường hợp trong nhà có trẻ em, người già cả không có khả năng tự vệ, rất dễ mất bình tĩnh, la hét dẫn đến hậu quả thảm khốc, khi đó cần phải tìm cách đưa họ thoát ra khỏi nguồn nguy hiểm. Bạn cần nhẹ nhàng ra khỏi phòng ngủ không để đối tượng phát hiện, cầm sẵn vũ khí trên tay. Nên dồn họ vào nhà vệ sinh, trong phòng nào đó hoặc sân thượng… có cửa an toàn và yêu cầu chốt chặt cửa, ở yên trong đó. Tình huống không có nơi an toàn thì giấu trẻ xuống gầm giường. Với trẻ nhỏ, có thể dùng xé băng keo đã chuẩn bị sẵn để dán kín miệng chúng không cho la hét. Việc này không gây nguy hiểm vì chúng vẫn thở được bằng mũi",  Thượng tá, TS Đào Trung Hiếu chia sẻ.

Đặc biệt, trong trường hợp bị khống chế, người dân phải tuyệt đối phục tùng, làm theo tất cả những yêu cầu của chúng, không để chúng có cảm giác bất an hay kích động chúng. “Hãy ngoan ngoãn chỉ nơi để ví, túi xách, đọc mã số hoặc tự mở két sắt cho chúng, phải cho chúng có một số ít tiền hoặc gì đó để ra đi”, chuyên gia tội phạm học nêu lời khuyên.

Theo ông Đào Trung Hiếu, trong bóng tối, kẻ đột nhập thường không biết mức độ chấn thương của nạn nhân nên cách cuối cùng trong tình huống này là nằm im giả chết, mặc cho chúng lục lọi, cho đến khi rút đi. 

“Tóm lại, đừng kháng cự nếu tự thấy mình yếu thế hơn chúng. Đa số trộm thường chỉ muốn tài sản, chứ không phải mạng người, nhưng khi thấy sự an toàn của mình bị đe doạ, chúng sẽ manh động rút dao. Luôn nhớ rằng, còn người còn của. Đừng tự đặt mình vào gần hơn với nguy hiểm vì tiếc của”, chuyên gia Đào Trung Hiếu nhấn mạnh.