Kết quả mở ra triển vọng phát triển liệu pháp điều trị có thể điều chỉnh theo đặc điểm di truyền của từng khối u, dù hiện mới được thử nghiệm trên tế bào trong phòng thí nghiệm. Nghiên cứu do các nhà khoa học thuộc Trung tâm Ung thư Peter MacCallum phối hợp với một số cơ sở nghiên cứu thực hiện, được công bố trên tạp chí Science Advances.
Phương pháp mới sử dụng hệ thống CRISPR-Cas13b để nhắm vào RNA được tạo ra từ gene dung hợp, qua đó ngăn chặn quá trình sản sinh protein thúc đẩy ung thư phát triển. Gene dung hợp hình thành khi các đoạn ADN của hai gene khác nhau nối với nhau một cách bất thường, thường do quá trình sửa chữa ADN bị sai lệch. Điểm nối này tạo ra một “dấu vân tay phân tử” đặc trưng, giúp các nhà khoa học xác định chính xác mục tiêu cần tác động.
Thay vì can thiệp trực tiếp vào ADN, hệ thống CRISPR-Cas13b nhận diện và phân hủy RNA mang thông tin từ gene dung hợp. Việc phá vỡ thông điệp di truyền này giúp giảm lượng protein bất thường, từ đó hạn chế các tín hiệu thúc đẩy tế bào ung thư phát triển.
Một trong những mục tiêu được nhóm nghiên cứu khảo sát là gene dung hợp BCR::ABL1, đóng vai trò quan trọng trong bệnh bạch cầu mạn dòng tủy (CML). Trong các thử nghiệm trên tế bào, phương pháp này phân hủy được RNA của cả dạng BCR::ABL1 thông thường và những biến thể liên quan đến tình trạng kháng thuốc ức chế tyrosine kinase. Phân tích cũng ghi nhận hoạt động của protein gây ung thư suy giảm và các tế bào kháng thuốc xuất hiện hiện tượng chết theo chương trình.
Nhóm nghiên cứu cho biết đã thử nghiệm thành công phương pháp nhắm đích đối với 9 dạng gene dung hợp. Theo Tiến sĩ Wenxin Hu, khả năng điều chỉnh hệ thống để nhận diện những điểm nối gene khác nhau có thể giúp phát triển các liệu pháp phù hợp với bất thường di truyền của từng khối u, thay vì phải thiết kế một công nghệ hoàn toàn mới cho mỗi mục tiêu.
Tuy nhiên, nghiên cứu hiện mới chứng minh hiệu quả trên các mô hình tế bào trong phòng thí nghiệm, chưa được thử nghiệm trên động vật hoặc người. Các bước tiếp theo sẽ tập trung đánh giá khả năng đưa hệ thống đến khối u trong cơ thể và kiểm tra tính chọn lọc trên những mô hình phức tạp hơn.
Theo nhóm nghiên cứu, hướng tiếp cận này có tiềm năng mở đường cho các liệu pháp điều trị ung thư có thể lập trình theo đặc điểm di truyền của từng bệnh nhân. Dù vậy, khả năng ứng dụng trong điều trị thực tế vẫn cần được kiểm chứng qua các nghiên cứu tiếp theo.
