Dân vận đi trước, khơi thông nguồn lực phát triển

Thực tiễn tại Phú Thọ cho thấy, khi cấp ủy, chính quyền chủ động xuống cơ sở, công khai chính sách, đối thoại và giải quyết kiến nghị chính đáng, những “điểm nghẽn” về mặt bằng từng bước được tháo gỡ, tạo đồng thuận để đẩy nhanh tiến độ công trình, mở thêm không gian phát triển.

Từ đồng thuận đến khơi thông nguồn lực

Trong các dự án lớn, nhiều địa phương ở Phú Thọ xác định công tác dân vận phải đi trước một bước, triển khai sớm và song hành với kiểm đếm, xác định nguồn gốc đất, lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Cán bộ cơ sở đến từng hộ để nắm tình hình, giải thích chính sách, tháo gỡ vướng mắc ngay từ đầu. Cách làm này góp phần củng cố niềm tin, hạn chế điểm nóng, giảm nhu cầu cưỡng chế và giữ vững an ninh, trật tự.

Tại Dự án cải tạo, mở rộng Quốc lộ 2A đoạn Vĩnh Yên - Việt Trì, tuyến đường dài khoảng 11 km, đi qua 5 xã Hội Thịnh, Vĩnh Thành, Tề Lỗ, Vĩnh An và Vĩnh Hưng, tổng mức đầu tư hơn 1.258 tỷ đồng, giải phóng mặt bằng được xác định là yếu tố quyết định tiến độ. Các lực lượng chức năng phối hợp với cấp ủy, chính quyền và hội đồng bồi thường tăng cường tuyên truyền, kiểm đếm, xác định nguồn gốc đất, áp giá theo quy định.

Đến tháng 7/2026, dự án đã hoàn thành giải phóng mặt bằng tại 3/5 xã, gồm Hội Thịnh 8,17 ha, Vĩnh Thành 6,44 ha và Tề Lỗ 1,67 ha. Tại xã Vĩnh Hưng, 532/617 hộ đã đồng ý nhận tiền, bàn giao mặt bằng, đạt 20,76 ha trên tổng số 22,06 ha; xã Vĩnh An có 149/236 hộ bàn giao, đạt 5,47 ha trên tổng số 6,18 ha.

Gia đình ông Lê Văn Duy ở xã Vĩnh An có 16,4 m2 đất thổ cư nằm trong phạm vi thu hồi. Qua các cuộc họp do chính quyền địa phương tổ chức, gia đình được thông tin về chủ trương, chính sách và được giải đáp băn khoăn về phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Theo ông Duy, việc công khai thông tin và lắng nghe ý kiến người dân giúp gia đình hiểu rõ ý nghĩa dự án, đồng thuận bàn giao mặt bằng, chủ động tháo dỡ công trình trên đất.

Ở Dự án cao tốc Hòa Bình - Mộc Châu đoạn qua xã Đà Bắc, công tác vận động được triển khai phù hợp với địa bàn có đông đồng bào dân tộc thiểu số. Dự án liên quan đến ruộng vườn, nhà cửa, khu vực tâm linh, nên chính quyền tổ chức đối thoại, phát hành cẩm nang giải phóng mặt bằng, phát huy vai trò già làng, trưởng bản và người có uy tín. Nhờ đó, đoạn tuyến dài 5,2 km đạt gần 99% diện tích giải phóng mặt bằng; 360/362 hộ bị ảnh hưởng đã hoàn thành bồi thường, hỗ trợ.

Dân vận khéo còn biến đồng thuận thành nguồn lực phát triển hạ tầng. Tại xã Đồng Lương, từ tháng 7/2025 đến nay, địa phương triển khai 16 công trình cải tạo, nâng cấp đường giao thông, kênh mương nội đồng theo phương châm “Nhà nước kiến thiết, đầu tư - nhân dân đồng lòng, hiến đất”. Tuyến đường từ khu Xóm Chùa đi khu Đồn Vực dài hơn 750 m, mặt bê tông rộng 4 m, tổng mức đầu tư hơn 5 tỷ đồng, là công trình tiêu biểu.

Để thực hiện tuyến đường này, dự kiến cần khoảng 2.500 m2 đất, gồm 1.200 m2 đất vườn của 25 hộ và 1.300 m2 đất lúa của 11 hộ; đồng thời phải tháo dỡ khoảng 270m tường rào cùng nhiều cây cối, hoa màu, công trình phụ. Cấp ủy, chính quyền, chi bộ và Ban Công tác Mặt trận thôn tập trung làm rõ mục tiêu đầu tư, lợi ích lâu dài của tuyến đường. Khi người dân được biết, được bàn bạc và thấy rõ mình vừa đóng góp, vừa hưởng lợi, sự đồng thuận từng bước hình thành.

Chủ tịch UBND xã Đồng Lương Nguyễn Quốc Tùng chia sẻ, nhờ làm tốt công tác dân vận, người dân xã Đồng Lương đã tự nguyện hiến trên 7.200 m2 đất phục vụ các công trình hạ tầng, trong đó có hơn 6.000 m2 đất trồng chè đang trong thời kỳ thu hoạch; tháo dỡ trên 1.200 m tường rào, công trình phụ trợ và nhiều tài sản khác. Ông Nguyễn Quốc Tùng cho rằng, muốn giải phóng mặt bằng thuận lợi, trước hết phải tuyên truyền, vận động để người dân hiểu rõ mục tiêu, ý nghĩa, lợi ích lâu dài của công trình; đồng thời công khai phương án thực hiện, lắng nghe kiến nghị chính đáng.

Gỡ vướng từ những việc cụ thể

Sau hợp nhất đến nay, Phú Thọ đã triển khai giải phóng mặt bằng 462 dự án với tổng diện tích đất thu hồi gần 5.500 ha. Trong đó, 49 dự án đã hoàn thành bồi thường, bàn giao gần 2.600 ha đất sạch, đạt trên 47%; 413 dự án còn lại đang thực hiện trên diện tích gần 2.900 ha. Ngoài các dự án giao thông, địa phương còn triển khai mặt bằng cho đường sắt tốc độ cao Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, hồ chứa nước Thục Luyện, hệ thống kênh mương hồ Ngòi Giành và các khu tái định cư.

Khối lượng công việc lớn đặt ra nhiều khó khăn đặc thù. Một số dự án kéo dài qua nhiều năm, chính sách bồi thường thay đổi nên dễ phát sinh tâm lý so sánh. Có trường hợp liên quan đất ở, đất giao trái thẩm quyền, tranh chấp, đất công ích, hồ sơ giao khoán không thống nhất với thực tế sử dụng. Một số cây trồng, vật kiến trúc chưa có trong khung giá; công trình xây dựng trên đất nông nghiệp sau ngày 1/7/2014 không thuộc diện hỗ trợ cũng khiến một bộ phận người dân chưa đồng thuận. Việc di dời mồ mả, công trình tín ngưỡng càng đòi hỏi chính quyền xử lý thận trọng.

Để gỡ khó, tỉnh Phú Thọ triển khai nhiều giải pháp đồng bộ, trọng tâm là phân loại từng nhóm vướng mắc, từng hộ dân và từng loại đất để có phương án xử lý phù hợp. Đối thoại được tổ chức sớm, nhiều vòng; người đứng đầu cấp ủy, chính quyền trực tiếp tham gia với vụ việc phức tạp. Cùng với dân vận, các khâu kỹ thuật như đo đạc, xác định ranh giới, nguồn gốc đất; ban hành hệ số, đơn giá, cơ chế hỗ trợ; bố trí tái định cư được đẩy nhanh.

Để tạo thêm động lực, ngày 14/4/2026, UBND tỉnh Phú Thọ ban hành kế hoạch về phong trào thi đua “Đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng phục vụ triển khai các dự án trọng điểm” giai đoạn 2026-2030. Tiêu chí thi đua không chỉ đặt nặng kết quả bàn giao mặt bằng mà còn coi trọng chất lượng chỉ đạo, tuyên truyền, vận động và sáng kiến tháo gỡ khó khăn. Cán bộ tích cực vận động; tổ chức, hộ gia đình, cá nhân hiến đất, góp tài sản hoặc gương mẫu bàn giao mặt bằng trước thời hạn được xem xét biểu dương, khen thưởng.

Chủ tịch UBND tỉnh Phú Thọ Trần Duy Đông nhấn mạnh, trong quá trình triển khai các dự án, công tác dân vận phải được thực hiện từ sớm, từ cơ sở và xuyên suốt quá trình giải phóng mặt bằng. Muốn tạo đồng thuận, trước hết phải gần dân, sát dân, lắng nghe tâm tư, nguyện vọng và giải quyết thấu đáo kiến nghị chính đáng của người dân. Việc công khai chính sách, đối thoại trực tiếp và tuyên truyền đúng, đủ, dễ hiểu sẽ giúp người dân hiểu, chia sẻ và đồng hành cùng chính quyền, góp phần đẩy nhanh tiến độ dự án.

Chủ tịch UBND tỉnh cũng yêu cầu các địa phương, sở, ngành và chủ đầu tư tập trung tháo gỡ khó khăn trong bồi thường, giải phóng mặt bằng; đề cao trách nhiệm người đứng đầu; công khai chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; tăng cường tuyên truyền, vận động, đối thoại, tạo sự đồng thuận trong nhân dân. Đối với các trường hợp đã được tuyên truyền, vận động, giải quyết chính sách đúng pháp luật nhưng cố tình không chấp hành, cản trở thi công, các đơn vị kiên quyết xử lý theo quy định.

Thực tế cho thấy, giải phóng mặt bằng không đơn thuần là câu chuyện kiểm đếm, bồi thường và bàn giao đất, mà còn là phép thử đối với năng lực quản trị từ cơ sở, khả năng hài hòa lợi ích và mức độ gần dân của đội ngũ cán bộ. Khi người dân được biết, được bàn bạc, được lắng nghe và được bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp, chính đáng, sự đồng thuận sẽ trở thành nguồn lực quan trọng để tháo gỡ điểm nghẽn mặt bằng, khơi thông nguồn lực đất đai, góp phần xây dựng quê hương Đất Tổ phát triển nhanh, bền vững.