Theo Công an tỉnh, qua theo dõi, tại một số khu vực dự kiến thu hồi đất đã xuất hiện dấu hiệu giao dịch, thu gom đất; tự ý sửa chữa, cơi nới công trình hoặc tạo lập tài sản trên đất. Nếu không được kiểm tra, kiểm soát kịp thời, những hoạt động này có thể làm thay đổi hiện trạng sử dụng đất, gây khó khăn trong xác định nguồn gốc đất, thời điểm hình thành tài sản và lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Tình trạng trên còn tiềm ẩn nguy cơ phát sinh tranh chấp, khiếu nại, tố cáo, ảnh hưởng an ninh, trật tự và tiến độ bàn giao mặt bằng.
Trước thực trạng này, Chủ tịch UBND tỉnh ông Trần Duy Đồng vừa đưa ra nhiều chỉ đạo đối với các đơn vị chức năng và địa phương tăng cường kiểm soát đất đai nhằm phòng ngừa hành vi trục lợi của người dân trong giải phóng mặt bằng tại dự án đường sắt.
Đối với Ban Quản lý dự án khu vực Phú Thọ và Ban Quản lý dự án khu vực Vĩnh Phúc khẩn trương hoàn thiện việc tiếp nhận, bàn giao toàn bộ mốc giới giải phóng mặt bằng ngoài thực địa cho các xã, phường và Trung tâm Phát triển quỹ đất Phú Thọ. Hồ sơ bàn giao phải đầy đủ thông tin về cọc mốc, tọa độ, ranh giới, phạm vi thu hồi đất, hồ sơ kỹ thuật và xác nhận của các bên liên quan; đồng thời công khai tại trụ sở chính quyền cơ sở và khu dân cư để người dân biết, giám sát. Các Ban Quản lý phải rà soát những vị trí chưa bàn giao, thiếu hồ sơ hoặc có sai khác để xử lý, xác định thời hạn hoàn thành; đồng thời xây dựng tiến độ kiểm đếm, lập phương án, chi trả bồi thường, bố trí tái định cư và bàn giao mặt bằng theo từng địa bàn.
Tỉnh cũng giao Sở Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn, đôn đốc các xã, phường xác định hiện trạng, nguồn gốc đất và tài sản gắn liền với đất; tăng cường kiểm tra, kịp thời xử lý hoặc kiến nghị xử lý các hành vi vi phạm theo thẩm quyền.
Sở Xây dựng tập trung hướng dẫn, kiểm tra quản lý trật tự xây dựng, phối hợp giải quyết các vướng mắc liên quan nhà ở, công trình, vật kiến trúc; đồng thời làm đầu mối theo dõi, kiểm tra, đôn đốc tiến độ triển khai dự án trên địa bàn tỉnh.
UBND các xã, phường có dự án đi qua phải kiểm soát chặt chẽ biến động đất đai, nhất là việc tách thửa, chuyển nhượng, chuyển mục đích sử dụng đất và tạo lập tài sản trên đất. Hiện trạng từng thửa đất, tài sản gắn liền với đất phải được kiểm đếm, lập hồ sơ bằng biên bản, hình ảnh và dữ liệu xác nhận thời gian, địa điểm để phục vụ kiểm tra, đối chiếu.
Các địa phương cũng phải quản lý, bảo vệ mốc giới; công khai phạm vi giải phóng mặt bằng, thông tin dự án, thông báo thu hồi đất và chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Khi phát hiện hành vi xây dựng, cơi nới, chuyển mục đích sử dụng đất hoặc giao dịch đất đai trái quy định, phải kịp thời ngăn chặn, xử lý theo thẩm quyền.
Thanh tra tỉnh theo dõi sát công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; tham mưu thanh tra theo kế hoạch hoặc đột xuất khi có căn cứ, tập trung vào dấu hiệu trục lợi chính sách, thiếu trách nhiệm hoặc buông lỏng quản lý. Công an tỉnh tiếp tục nắm tình hình, xử lý các hành vi gian dối, lợi dụng dự án để trục lợi; phối hợp bảo đảm an ninh, trật tự trong quá trình kiểm đếm, thu hồi đất theo đúng quy định.
UBND tỉnh cũng yêu cầu thủ trưởng các cơ quan, đơn vị và chủ tịch UBND các xã, phường chịu trách nhiệm trực tiếp về tiến độ, chất lượng thực hiện nhiệm vụ được giao; kịp thời báo cáo những khó khăn, vướng mắc vượt thẩm quyền để được chỉ đạo giải quyết, qua đó hạn chế phát sinh điểm nóng và bảo đảm tiến độ bàn giao mặt bằng phục vụ dự án.
Theo thiết kế, đoạn tuyến đường sắt qua Phú Thọ dài khoảng 99,1 km, đi qua 20 xã, phường, bố trí 7 nhà ga các loại. Dự án dự kiến thu hồi trên 630 ha đất, ảnh hưởng đến hơn 1.800 hộ dân, đồng thời phải xây dựng mới 38 khu tái định cư, di dời gần 5 khu nghĩa trang nhân dân cùng nhiều công trình hạ tầng kỹ thuật, xã hội.
Dự án đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng có tổng chiều dài khoảng 426 km, gồm 363 km tuyến chính và 63 km tuyến nhánh, đi qua 69 xã, phường thuộc 6 tỉnh, thành phố; dự kiến sử dụng khoảng 2.197 ha đất và có 7.347 hộ dân thuộc diện phải bố trí tái định cư. Tổng kinh phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư dự kiến hơn 66.900 tỷ đồng, với 109 khu tái định cư…
