Mô hình mới đã khẳng định tính ưu việt, thể hiện tính đúng đắn, là bước phát triển về lý luận và thực tiễn, chuyển mạnh tư duy từ quản lý hành chính sang kiến tạo phát triển. Một năm vận hành mô hình chính quyền mới là khoảng thời gian đủ để nhìn nhận những kết quả đạt được, đồng thời cũng nhận diện rõ những hạn chế, vướng mắc cần tập trung khắc phục.
Đằng sau những kết quả bước đầu ấy là dấu ấn đậm nét của tư duy đổi mới, tầm nhìn chiến lược và sự chỉ đạo quyết liệt của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đối với công cuộc sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị. Không chỉ đưa ra chủ trương, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước còn trực tiếp định hướng những nguyên tắc lớn về xây dựng mô hình quản trị quốc gia hiện đại, phân định rõ chức năng, nhiệm vụ, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực, lấy hiệu quả phục vụ nhân dân làm thước đo của bộ máy. Những quan điểm chỉ đạo xuyên suốt đó đã trở thành “kim chỉ nam” để các cấp, các ngành triển khai thống nhất việc sắp xếp tổ chức, bố trí cán bộ và vận hành mô hình chính quyền địa phương mới. Đây không chỉ là một cuộc cải cách về tổ chức bộ máy, mà còn là bước chuyển quan trọng trong tư duy quản trị quốc gia, hướng tới một nền hành chính tinh gọn, hiện đại, minh bạch, hiệu năng, hiệu lực và hiệu quả, tạo nền tảng cho đất nước phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.
Phát biểu tại Hội nghị sơ kết một năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền 3 cấp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định: Chủ trương đổi mới, sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị tinh gọn, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả là hoàn toàn đúng đắn, cần thiết và có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển đất nước.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh một số kết quả nổi bật sau một năm vận hành chính quyền 3 cấp: Bộ máy của hệ thống chính trị từ Trung ương đến địa phương đã được sắp xếp, kiện toàn theo hướng tinh gọn hơn, đồng bộ hơn; nhiều đầu mối, tầng nấc trung gian được cắt giảm, chức năng, nhiệm vụ của các cơ quan từng bước được rà soát, điều chỉnh và làm rõ hơn. Cơ chế phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính và môi trường kinh doanh, chuyển đổi số và xây dựng cơ sở dữ liệu được đẩy mạnh; nhiều cơ chế mới, quy trình mới, phương thức giao việc, đánh giá kết quả và giám sát mới đang được hình thành. Việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp bước đầu ổn định; các hoạt động quản lý nhà nước, cung ứng dịch vụ công, giải quyết thủ tục hành chính, bảo đảm an sinh xã hội, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội cơ bản được duy trì liên tục, không để xảy ra khoảng trống trong quản lý. Công tác lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện có nhiều đổi mới; việc sắp xếp, bố trí, đánh giá cán bộ chú trọng năng lực, trình độ gắn với vị trí việc làm; quản trị gắn với dữ liệu, tiến độ và kết quả công việc. Công tác tuyên truyền, quán triệt, giáo dục chính trị, tư tưởng và vận động tạo đồng thuận xã hội được triển khai khá bài bản; nhân dân đồng thuận và ủng hộ chủ trương lớn của Đảng.
Tuy nhiên, bên cạnh kết quả đạt được, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng, quá trình vận hành mô hình mới cũng đặt ra một số vấn đề cần tiếp tục tháo gỡ. Hệ thống thể chế chưa hoàn toàn đồng bộ; việc phân cấp, phân quyền ở một số lĩnh vực chưa gắn đầy đủ với nguồn lực bảo đảm thực hiện. Năng lực thực thi của cấp xã chưa đồng đều, một số nơi còn thiếu nhân lực chuyên sâu trong lĩnh vực đất đai, xây dựng, tài chính, tư pháp. Việc xử lý, khai thác tài sản công dôi dư còn chậm; hạ tầng công nghệ, dữ liệu dùng chung và phần mềm chuyên ngành ở một số nơi chưa đồng bộ…
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, cuộc cải cách cần phải tiếp tục với quyết tâm cao hơn, cách làm khoa học hơn và tinh thần đổi mới mạnh mẽ hơn. Yêu cầu đặt ra không dừng ở việc “đã sắp xếp xong”, mà phải “tiếp tục tinh chỉnh”, “vận hành hiệu quả, thực chất”. Do đó, phải thực hiện đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp hiệu quả, khả thi để đảm bảo tính tinh gọn, thực chất hơn, vận hành thông suốt hơn, quyền hạn rõ hơn, trách nhiệm cụ thể hơn, phục vụ nhân dân, doanh nghiệp tốt hơn.
Phải nhìn thẳng, đánh giá đúng những điểm nghẽn lớn đang đặt ra, trước hết là về thể chế và cơ chế vận hành. Một số quy định, quy trình hướng dẫn tuy đã được ban hành nhưng chưa thực sự đồng bộ, chưa theo kịp yêu cầu vận hành của mô hình mới. Có việc đã phân cấp nhưng điều kiện để thực hiện chưa đầy đủ; có nhiệm vụ còn có các cách hiểu khác nhau; có lĩnh vực còn chồng chéo, giao thoa hoặc chưa rõ đầu mối chịu trách nhiệm…
Khẳng định mô hình chính quyền mới có tầm quan trọng đặc biệt đối với tương lai phát triển của đất nước, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu tiếp tục hoàn thiện đồng bộ thể chế về pháp luật và tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị; không để chồng chéo, trùng lắp. Tiếp tục rà soát tổ chức bộ máy, biên chế, cơ chế phân bổ nguồn lực phù hợp. Đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với bảo đảm nguồn lực và kiểm soát quyền lực; phân cấp, phân quyền phải thực chất, phải bảo đảm cấp được giao nhiệm vụ có đủ thẩm quyền, nhân lực, kinh phí, công cụ để thực hiện. Xây dựng đội ngũ cán bộ đáp ứng yêu cầu của nhiệm vụ mới. Đẩy mạnh chuyển đổi số để nâng cao hiệu suất công việc, giải quyết thủ tục nhanh hơn, chính xác hơn, chi phí thấp hơn, thiết thực hơn với người dân, doanh nghiệp. Có cơ chế tiếp nhận, tổng hợp và phản hồi thường xuyên ý kiến của người dân, doanh nghiệp về chất lượng phục vụ của bộ máy mới, coi đây là một kênh giám sát xã hội quan trọng đối với hiệu quả vận hành của chính quyền cơ sở. Khẩn trương hoàn thiện phương án xử lý từng cơ sở nhà, đất, tài sản công dôi dư, tuyệt đối không để thất lạc, hư hỏng, lãng phí. Có cơ chế bảo vệ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Xử lý dứt điểm các quy định chồng chéo, mâu thuẫn hoặc chưa đồng bộ, bảo đảm kế thừa, ổn định, không để khoảng trống trong quản lý nhà nước…
Một năm nhìn lại mới chỉ là bước khởi đầu của một cuộc cải cách có ý nghĩa lịch sử. Điều quan trọng hơn cả là những định hướng chiến lược của Đảng, đứng đầu là Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, đang từng bước được hiện thực hóa trong thực tiễn quản trị quốc gia. Khi tư duy đổi mới được chuyển hóa thành hành động thống nhất từ Trung ương đến cơ sở, khi mỗi cấp chính quyền vận hành thông suốt với tinh thần phục vụ nhân dân, thì mô hình chính quyền 3 cấp sẽ không chỉ tạo ra bộ máy tinh gọn hơn, mà còn mở ra không gian phát triển mới cho đất nước. Đó cũng chính là giá trị lâu dài của cuộc cải cách tổ chức bộ máy - một dấu ấn mang tầm chiến lược trong tiến trình xây dựng nền hành chính hiện đại và kiến tạo phát triển.
