Thực tiễn sinh động từ Thuận Châu
Những ngày mùa Thu tháng 10 chúng tôi về xã Thuận Châu, tỉnh Sơn La chứng kiến bộ mặt nông thôn miền núi có nhiều đổi thay rõ nét. Những tuyến đường đất lầy lội trước đây, nay dần được thay thế bằng đường bê tông kiên cố, giúp người dân đi lại thuận tiện và mở rộng giao thương hàng hóa. Cùng với đó, nhiều nhà văn hóa được xây dựng, sửa chữa khang trang, trực tiếp nâng cao đời sống tinh thần cho đồng bào các dân tộc thiểu số nơi đây.
Xác định hỗ trợ phát triển sản xuất là chìa khóa then chốt để thoát nghèo, thực hiện CTMTQG giảm nghèo bền vững, xã Thuận Châu được giao nguồn vốn năm 2026 là 17.595,531 triệu đồng. Đến nay, UBND xã Thuận Châu đang quyết liệt triển khai 16 dự án hỗ trợ phát triển sản xuất cộng đồng trong năm 2026, bao gồm 15 dự án nuôi bò cái sinh sản và 1 dự án thâm canh cà phê theo hướng hữu cơ từ năm thứ 5 trở lên, với tổng số tiền ngân sách nhà nước hỗ trợ đạt 11.739.701.400 đồng.
Bà Vũ Hồng Bính, Phó Chủ tịch UBND xã Thuận Châu cho biết, điểm sáng nổi bật là dự án nuôi bò cái sinh sản. Năm 2026, trên địa bàn xã có 15 Tổ cộng đồng dân cư đề xuất thực hiện dự án hỗ trợ phát triển sản xuất cộng đồng thuộc CTMTQG giảm nghèo bền vững. Các dự án được triển khai tại 35 cụm bản, tiểu khu với tổng số 598 hộ tham gia; trong đó có 560 hộ thuộc đối tượng hưởng lợi trực tiếp từ dự án và 38 hộ khác tham gia liên kết, hỗ trợ. Trong 560 hộ hưởng lợi trực tiếp, cơ cấu phân bổ bảo đảm đúng tỷ lệ quy định với 227 hộ nghèo, 302 hộ cận nghèo và 31 hộ mới thoát nghèo dưới 36 tháng. Các hộ tham gia đều đáp ứng các tiêu chuẩn: Có nhu cầu phát triển chăn nuôi, có nhân lực lao động, điều kiện chuồng trại và khả năng đối ứng vốn. Nhờ sự vào cuộc trách nhiệm, đến nay địa phương đã tổ chức nghiệm thu, bàn giao được gần 500 con bò cái sinh sản, bảo đảm bàn giao xong toàn bộ trước ngày 5/7/2026 và đã hoàn thành giải ngân thanh toán.
Song song với chăn nuôi, mô hình trồng trọt hữu cơ cũng ghi nhận chuyển biến tích cực. Bà Vũ Hồng Bính, Phó Chủ tịch UBND xã Thuận Châu cho biết, Dự án thâm canh cây cà phê theo hướng hữu cơ đối với diện tích cà phê từ năm thứ 5 trở lên, được triển khai tại các bản Cụ, Lạn Bóng, Thống Nhất A và Lăng Luông. Dự án có sự tham gia của 93 hộ dân, trong đó 89 hộ thuộc đối tượng thụ hưởng ,với tổng diện tích 23,39 ha. Tổng kinh phí thực hiện dự án cà phê là 906.596.400 đồng; trong đó ngân sách nhà nước hỗ trợ 520.661.400 đồng, nguồn kinh phí đối ứng của nhân dân là 385.935.000 đồng để đầu tư vật tư và công lao động...
Để duy trì giảm nghèo bền vững hướng đến năm 2030, xã Thuận Châu tiếp tục định hướng phát triển sản xuất đa dạng: Mở rộng diện tích cây ăn quả, duy trì cây lương thực, phát triển chăn nuôi lợn lai rừng và gà đen an toàn sinh học. Đồng thời, địa phương tích cực nghiên cứu nhân rộng các mô hình trồng mắc ca xen cà phê, trám đen xen cà phê và trồng hồng giòn thích ứng thổ nhưỡng, đổi mới phương thức hỗ trợ gắn liền đào tạo nghề để người dân chủ động vươn lên.
Những thành quả tại Thuận Châu là minh chứng sinh động cho hiệu ứng tổng thể trên toàn tỉnh Sơn La. Trong giai đoạn 2021-2025, chỉ tính riêng CTMTQG phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi (Chương trình 1719), tỉnh Sơn La đã được phân bổ trên 5.817 tỷ đồng, tập trung tháo gỡ dứt điểm những nút thắt căn bản nhất về đất ở, đất sản xuất, nước sinh hoạt, giao thông và giáo dục.
Từ nguồn lực trên 5.817 tỷ đồng, Sơn La đã hỗ trợ giải quyết tình trạng thiếu đất ở và đất sản xuất cho 640 hộ; xây dựng mới 85 công trình cấp nước sinh hoạt tập trung; hoàn thành bố trí, sắp xếp ổn định dân cư tại 17 điểm với 956 hộ. Cùng với đó, tỉnh đã cải tạo và xây mới 256 công trình giao thông nông thôn huyết mạch cùng hơn 140 công trình hạ tầng thiết yếu khác.
Đột phá phân cấp và tích hợp nguồn lực
Bước sang giai đoạn 2026-2030, CTMTQG xây dựng nông thôn mới, giảm nghèo bền vững và phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi được triển khai theo cấu trúc hoàn toàn mới: Tích hợp các CTMTQG của giai đoạn trước thành một chương trình theo tinh thần Nghị quyết số 257/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội.
Sau sắp xếp chính quyền địa phương hai cấp, tỉnh Sơn La hiện có 67 xã, toàn bộ đều thuộc vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi; trong đó có tới 66 xã thuộc khu vực III (xã đặc biệt khó khăn). Đây là những địa bàn trọng yếu đòi hỏi sự ưu tiên đầu tư liên tục về hạ tầng và kinh tế.
Về cân đối nguồn lực, tổng nguồn vốn ngân sách Trung ương kéo dài sang năm 2026 để thực hiện chương trình trên địa bàn tỉnh là hơn 953 tỷ đồng. Đặc biệt, ngay trong đợt 1 giai đoạn 2026-2030, Sơn La được phân bổ hơn 2.600 tỷ đồng vốn đầu tư công trung hạn. Điểm đột phá mang tính lịch sử là cơ chế phân cấp: Cấp xã được trực tiếp phân bổ tới 70% tổng nguồn vốn, tương đương hơn 1.820 tỷ đồng; trong khi cấp tỉnh quản lý 30%, tương đương hơn 780 tỷ đồng. Cơ chế này trao quyền tự chủ mạnh mẽ cho cơ sở để chủ động thực hiện ngay các công trình cấp bách và dự án hỗ trợ người dân.
Bên cạnh đầu tư hạ tầng, tỉnh Sơn La xác định phát triển kinh tế nông thôn là nhiệm vụ then chốt để nâng cao đời sống đồng bào. Trong đó, tập trung cơ cấu lại nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, nông nghiệp hữu cơ, giảm phát thải và cấp mã số vùng trồng, vùng nuôi. Chương trình OCOP tiếp tục gắn liền hợp tác xã, du lịch nông thôn, du lịch sinh thái và bảo tồn văn hóa bản địa. Phấn đấu đến năm 2030, Sơn La giảm tỷ lệ hộ nghèo đa chiều bình quân 1,5 - 2 điểm phần trăm mỗi năm và có 36 xã đạt chuẩn nông thôn mới.
