Chu kỳ Mặt Trời 'hô biến' mây xung quanh Sao Hải Vương 

Thông qua phân tích các dữ liệu tổng hợp trong suốt 30 năm từ Kính viễn vọng Không gian Hubble của Cơ quan Hàng không và Vũ trụ Mỹ (NASA), Đài quan sát W. M. Keck ở Hawaii và Đài thiên văn Lick ở California, các nhà thiên văn đã phát hiện ra nguyên nhân khiến các đám mây xung quanh Sao Hải Vương tan biến dần. 

Theo báo cáo công bố ngày 18/8 của NASA, chu kỳ hoạt động 11 năm của Mặt Trời đã gây ra tình trạng mất dần những đám mây bao quanh Sao Hải Vương. Đây là một phát hiện khiến giới chuyên môn ngạc nhiên, bởi Sao Hải Vương là hành tinh lớn xa nhất trong Thái Dương hệ và tỷ lệ ánh sáng Mặt Trời mà hành tinh này nhận được chỉ bằng khoảng 0,1% so với cường độ mà Trái Đất tiếp nhận.

Bà Imke de Pater - Giáo sư thiên văn học danh dự tại UC Berkeley và là tác giả chính của nghiên cứu này - cho biết: “Tôi đã rất ngạc nhiên khi thấy mây biến mất nhanh như thế nào trên Sao Hải Vương". Theo nhà khoa học này, độ che phủ của mây bắt đầu mờ dần từ năm 2019, quanh các vĩ độ trung bình. Điều này cho thấy Mặt Trời và chu kỳ hoạt động 11 năm của hành tinh này không chỉ tác động tới những hành tinh ở gần như Trái Đất, mà còn đủ sức mạnh để gây biến động lớn đến hành tinh rất xa như Sao Hải Vương. 

Để theo dõi sự thay đổi về diện mạo của Sao Hải Vương, các chuyên gia đã phân tích hình ảnh hình ảnh do Đài quan sát W.M. Keck chụp từ năm 2002 đến 2022, các dữ liệu của Kính viễn vọng Không gian Hubble bắt đầu từ năm 1994 và dữ liệu từ Đài thiên văn Lick từ năm 2018 đến 2019. Những chuỗi hình ảnh này cho thấy rõ rệt quá trình tăng và giảm lượng mây che phủ trên Sao Hải Vương - xuất hiện dưới hình dạng một quả cầu màu xanh đậm treo lơ lửng, được điểm xuyết những mảng màu trắng sáng. NASA kết luận rằng khí quyển nhiều mây của Sao Hải Vương dường như phụ thuộc vào hoạt động của Mặt Trời, chứ không phải 4 mùa của hành tinh này, mỗi mùa kéo dài khoảng 40 năm. 

Chu kỳ hoạt động 11 năm của Mặt Trời gồm giai đoạn hoạt động thấp và giai đoạn hoạt động mạnh mẽ như hiện tại. Trong giai đoạn hoạt động mạnh, chu kỳ này đang khiến lớp từ quyển bảo vệ Trái Đất liên tục hứng chịu các luồng sóng xung kích, gây ra bão địa từ. Với Sao Hải Vương, những thời khắc chuyển giao giai đoạn trong chu kỳ hoạt động của Mặt Trời tạo ra bức xạ cực tím cao hơn bình thường. Phản ứng quang hóa trong giai đoạn bức xạ cực tím cao đã tạo ra lớp mây dày đặc mà NASA từng thấy trên hành tinh này. Sau đó, các đám mây này mờ dần theo thời gian, chờ đợi một giai đoạn chuyển tiếp khác nữa để lại trở nên dày đặc.

Hiện nay, Mặt Trời đang tiến gần đến đỉnh cao của chu kỳ. Khi đạt đỉnh - có thể vào năm 2025 hoặc sớm hơn, Mặt Trời sẽ đảo ngược cực từ và chuyển sang giai đoạn "hiền hòa". Khi đó, bão địa từ sẽ bớt hoành hành trên Trái Đất, còn Sao Hải Vương có thể sẽ lại ngập mây. Hành tinh màu xanh này khi đó sẽ sáng hơn vì có nhiều mây để phản quang hơn. Điều này lý giải hiện tượng Sao Hải Vương rất sáng trong các hình ảnh quan sát ghi lại năm 2002, mờ đi vào năm 2007, rực sáng trở lại vào năm 2015 và hiện tại lại đang rất mờ.

Thanh Phương (TTXVN)

Dành cho bạn

Lần đầu ghi lại khoảnh khắc sao khổng lồ 'nuốt chửng' sao đồng hành

Lần đầu ghi lại khoảnh khắc sao khổng lồ 'nuốt chửng' sao đồng hành

Theo phóng viên TTXVN tại Jakarta, các nhà thiên văn học đã lần đầu tiên ghi lại trực tiếp quá trình một ngôi sao khổng lồ đang hấp hối nuốt chửng và hợp nhất với ngôi sao đồng hành nhỏ hơn, qua đó làm sáng tỏ một hiện tượng vũ trụ vốn chỉ tồn tại trong các dự đoán khoa học suốt nhiều thập kỷ.

Mỹ cấp phép bán gần 900.000 chip AI sang Trung Quốc trong 6 tháng

Mỹ cấp phép bán gần 900.000 chip AI sang Trung Quốc trong 6 tháng

Ủy ban Đối ngoại Hạ viện Mỹ ngày 19/11 cho biết, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã phê duyệt việc bán gần 900.000 chip trí tuệ nhân tạo (AI) tiên tiến do hai hãng Nvidia và AMD sản xuất cho các công ty Trung Quốc trong giai đoạn từ tháng 12/2025 đến tháng 5/2026.

TikTok ra mắt công cụ giúp phát hiện deepfake

TikTok ra mắt công cụ giúp phát hiện deepfake

Ngày 20/11, TikTok thông báo ra mắt công cụ phát hiện deepfake trên toàn cầu dành cho các nhân vật công chúng, trong bối cảnh nền tảng mạng xã hội này tìm cách hạn chế thông tin sai lệch do trí tuệ nhân tạo (AI) gây ra.

Xóa lõm sóng cho khoảng 130.000 người dân vùng sâu, vùng xa, biên giới

Xóa lõm sóng cho khoảng 130.000 người dân vùng sâu, vùng xa, biên giới

Mạng di động tốc độ cao vừa được đưa đến khoảng 130.000 người dân vùng sâu, vùng xa và biên giới. Tại những nơi phương tiện cơ giới khó tiếp cận, yêu cầu đặt ra sau khi dựng trạm là bảo đảm nguồn điện và dự phòng thiết bị tại chỗ để giữ liên lạc thông suốt.

AI tạo cách mạng trong y tế, cơ hội nào cho Việt Nam?

AI tạo cách mạng trong y tế, cơ hội nào cho Việt Nam?

Diễn ra ngày 8/12 tại Hà Nội trong khuôn khổ Tuần lễ Khoa học Công nghệ VinFuture 2026, Tọa đàm “Trí tuệ nhân tạo và Chuyển đổi số trong chăm sóc sức khỏe” quy tụ các nhà khoa học hàng đầu thế giới về AI, y sinh và y học lâm sàng. Theo các diễn giả, AI không chỉ giúp hỗ trợ bác sĩ chẩn đoán và điều trị chính xác hơn mà còn mở ra cơ hội để Việt Nam đi tắt đón đầu trong chăm sóc sức khỏe.