Chủ động phòng ngừa virus hợp bào hô hấp cho trẻ từ thai kỳ

Virus hợp bào hô hấp (RSV) là tác nhân hàng đầu khiến trẻ dưới 3 tháng tuổi nhập viện. Để bảo vệ hệ hô hấp non nớt của trẻ, chuyên gia khuyến nghị thai phụ cần tìm hiểu và dự phòng bệnh từ trong thai kỳ qua tư vấn sản - nhi.

RSV là một trong những tác nhân phổ biến hàng đầu gây nhiễm trùng đường hô hấp dưới ở trẻ nhỏ. Theo phân tích tổng hợp từ 61 nghiên cứu tại 19 quốc gia, tỷ lệ nhập viện do RSV đạt mức cao nhất ở nhóm trẻ từ 0 đến dưới 3 tháng tuổi, sau đó giảm dần theo độ tuổi.

221126hoithao.jpg
Các chuyên gia y tế tham gia hội thảo khoa học khu vực “United for the First Breath - Chung tay bảo vệ hơi thở đầu đời” với trọng tâm thảo luận về gánh nặng do virus hợp bào hô hấp gây ra ở trẻ nhũ nhi, đặc biệt trong những tháng đầu đời. Ảnh: BTC

Tại Việt Nam, xu hướng này cũng được ghi nhận rõ nét qua thực tế điều trị. Số liệu tại Bệnh viện Nhi Trung ương cho thấy, trong số trẻ nhập viện vì viêm tiểu phế quản do RSV, nhóm dưới 3 tháng tuổi chiếm tới 42,7%.

Tại Bệnh viện Nhi đồng 1 (TP Hồ Chí Minh), ước tính khoảng 25% ca mắc RSV nặng hoặc phải nhập viện ở trẻ dưới 5 tuổi rơi vào nhóm dưới 3 tháng tuổi. Về mặt dịch tễ, các ca bệnh tại miền Bắc thường gia tăng mạnh từ tháng 10 đến tháng 3 năm sau, trong khi ở miền Nam cao điểm rơi vào mùa mưa từ tháng 5 đến tháng 11.

Hiện nay, bệnh do RSV chưa có thuốc điều trị đặc hiệu, việc can thiệp chủ yếu tập trung vào kiểm soát triệu chứng và hỗ trợ hô hấp. Với những ca diễn tiến nặng, trẻ phải điều trị tại đơn vị hồi sức tích cực (ICU), thở máy xâm lấn, thậm chí cần can thiệp bằng phương pháp oxy hóa máu qua màng ngoài cơ thể (ECMO).

Gánh nặng bệnh tật này kéo theo áp lực tài chính đáng kể cho các gia đình. Một nghiên cứu tại TP Hồ Chí Minh chỉ ra rằng tổng chi phí cho mỗi lần trẻ nhập ICU cao gấp 5 lần so với điều trị nội trú thông thường chưa kể chi phí đi lại, ăn ở và thu nhập bị gián đoạn của cha mẹ. Không dừng lại ở giai đoạn cấp tính, trẻ từng nhiễm RSV nặng trong những năm đầu đời còn đối mặt với nguy cơ khò khè tái diễn cao gấp 4,3 lần và nguy cơ mắc hen suyễn tăng từ 2 đến 12 lần về sau.

Từ thực tiễn điều trị, Tiến sĩ, bác sĩ Phan Hữu Phúc, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, Tổng Thư ký Hội Nhi khoa Việt Nam, cho biết những tháng đầu đời là giai đoạn trẻ rất dễ chuyển nặng, nguy cơ cần hỗ trợ hô hấp cao hơn nhiều lần so với trẻ lớn. Viêm tiểu phế quản do RSV có thể tiến triển thành nhiễm trùng đường hô hấp dưới nghiêm trọng, đe dọa tính mạng. Vì vậy, bên cạnh việc theo dõi sát sức khỏe sau sinh, cha mẹ nên chủ động trao đổi với bác sĩ về RSV ngay từ thai kỳ, đặc biệt khi dự kiến sinh vào mùa bệnh gia tăng.

Trước nguy cơ này, ngành y tế Việt Nam đã từng bước đưa nội dung dự phòng RSV vào các hướng dẫn chuyên môn. Cụ thể, Quyết định số 1139/QĐ-BYT ngày 23/4/2026 của Bộ Y tế ban hành "Hướng dẫn Quốc gia các dịch vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản về nội dung chăm sóc trước khi có thai và trước khi sinh" đã lồng ghép nội dung tư vấn phòng ngừa RSV.

Hội Phụ sản Việt Nam (VAGO) cũng ban hành hướng dẫn chuyên môn về tiêm chủng vaccine RSV preF trong thai kỳ. Cách tiếp cận này tương đồng với khuyến nghị từ các hiệp hội sản phụ khoa và truyền nhiễm trong khu vực như Thái Lan từ năm 2025.

Về mặt sinh học, kháng thể từ mẹ truyền sang con qua nhau thai tăng dần theo tuổi thai và đạt khoảng 50% nồng độ của mẹ vào tuần thứ 32. PGS.TS, bác sĩ Huỳnh Nguyễn Khánh Trang, Trưởng khoa Sản bệnh - Trưởng khối Sản Bệnh viện Hùng Vương, Chủ nhiệm Bộ môn Phụ sản Trường Đại học Y khoa Phạm Ngọc Thạch, nhận định thai kỳ chính là "cửa sổ cơ hội" để người mẹ chuẩn bị nền tảng miễn dịch bảo vệ con ngay từ những ngày đầu tiên, khi hệ miễn dịch của trẻ còn non nớt. Bác sĩ sản khoa đóng vai trò cung cấp thông tin khoa học đáng tin cậy để thai phụ tận dụng mỗi lần khám thai cho việc chuẩn bị sức khỏe hô hấp của trẻ.

Để hành trình bảo vệ trẻ không bị gián đoạn, các chuyên gia nhấn mạnh sự cần thiết của mô hình phối hợp sản - nhi. Trong khi bác sĩ sản khoa đồng hành tư vấn dự phòng cho thai phụ từ trong thai kỳ, bác sĩ nhi khoa sẽ tiếp nối sau khi trẻ chào đời nhằm hỗ trợ gia đình nhận diện sớm dấu hiệu bệnh và theo dõi sức khỏe hô hấp.

Đồng hành cùng ngành y tế Việt Nam trong việc nâng cao nhận thức cộng đồng về căn bệnh này, ông Mark Kuo, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Pfizer Việt Nam chia sẻ, việc kết nối tri thức giữa hai chuyên khoa sản và nhi giúp các dữ liệu khoa học và kinh nghiệm lâm sàng về RSV được chia sẻ, cập nhật kịp thời, qua đó tích hợp hiệu quả hoạt động tư vấn dự phòng vào thực hành lâm sàng để bảo vệ trẻ ngay từ những tháng đầu đời.

Hải Yên

Dành cho bạn

Phối hợp 3 loại thuốc giúp điều trị bệnh tiểu đường thể 1,5

Phối hợp 3 loại thuốc giúp điều trị bệnh tiểu đường thể 1,5

Nhân Ngày Thế giới phòng, chống bệnh tiểu đường (14/11), các nhà khoa học Israel công bố kết quả nghiên cứu cho thấy liệu pháp phối hợp 3 loại thuốc thông dụng có thể giúp phục hồi mức đường huyết bình thường ở khoảng 30% số chuột mắc bệnh tiểu đường tự miễn tiềm ẩn ở người trưởng thành (LADA), còn gọi là bệnh tiểu đường thể 1,5. 

Tầm soát sớm đái tháo đường để hạn chế biến chứng

Tầm soát sớm đái tháo đường để hạn chế biến chứng

Đái tháo đường típ 2 có thể diễn tiến âm thầm nhiều năm, khiến người bệnh chỉ phát hiện khi đã xuất hiện biến chứng. Các bác sĩ khuyến cáo người có yếu tố nguy cơ chủ động kiểm tra đường huyết, đồng thời mở rộng hoạt động tầm soát, tư vấn để tiếp cận điều trị sớm.