Bài 1: Dịch vụ rời rạc, khách khó chọn
Du lịch y tế Việt Nam sở hữu lợi thế về chuyên môn, chi phí và điểm đến, song khách quốc tế vẫn khó tìm được hành trình chăm sóc hoàn chỉnh. Để giải bài toán này, bệnh viện và doanh nghiệp lữ hành cần phối hợp thiết kế sản phẩm, minh bạch thông tin và thống nhất đầu mối hỗ trợ ngay từ khâu tiếp cận.
Có sản phẩm nhưng chưa dễ tiếp cận khách hàng
Hiện nay, lượng người nước ngoài và kiều bào đến Việt Nam khám, chữa bệnh, làm răng hay chăm sóc sức khỏe ngày càng tăng. Tuy nhiên, nhu cầu điều trị thực tế vẫn chưa dễ chuyển hóa thành sức mua cho các tour du lịch y tế. Trong khi người bệnh có xu hướng tự chọn bác sĩ, đặt lịch khám và thu xếp chỗ ở, thì những chương trình kết hợp khám sức khỏe và tham quan do doanh nghiệp chào bán lại chật vật tìm khách.
Ông Nguyễn Ngọc Tấn, Tổng giám đốc Công ty TNHH Du lịch Saco Travel, chia sẻ doanh nghiệp từng quảng bá chương trình khám sức khỏe tổng quát tại các bệnh viện lớn ở TP Hồ Chí Minh, kết hợp tham quan và mua sắm. Thế nhưng, ở thời điểm giới thiệu, sản phẩm gần như không nhận được phản hồi từ du khách. Việc đơn thuần ghép một dịch vụ y tế vào lịch trình tham quan rõ ràng chưa đủ sức thuyết phục người mua.
Với dịch vụ chăm sóc sức khỏe, du khách cần biết rõ bệnh viện khám những hạng mục gì, thời gian chờ bao lâu, chi phí bao gồm những khoản nào và ai sẽ hỗ trợ nếu kết quả cần theo dõi chuyên sâu. Những câu hỏi này chi phối trực tiếp quyết định đặt dịch vụ. Khi thông tin chào bán mới dừng lại ở tên bệnh viện và điểm tham quan, khách hàng ở nước ngoài rất khó hình dung toàn bộ hành trình để xuống tiền.
Nhìn nhận về lợi thế cạnh tranh của TP Hồ Chí Minh, ông Trần Thế Dũng, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Lữ hành Vietluxtour, đánh giá Thành phố hội tụ nhiều bệnh viện lớn, bác sĩ giỏi, thiết bị hiện đại với chi phí hợp lý. Nút thắt của doanh nghiệp nằm ở khâu tiếp cận đúng tệp khách. Người có nhu cầu điều trị thường tìm hiểu rất kỹ thế mạnh chuyên khoa của từng bệnh viện, trong khi đa số tour lữ hành hiện nay mới dừng ở gói khám tổng quát.
Sự lệch pha này buộc doanh nghiệp phải phân nhóm khách hàng ngay từ khâu thiết kế. Kiều bào về nước làm răng, khách tầm soát sức khỏe, người điều trị hiếm muộn hay phục hồi chức năng đều có thời gian lưu trú và yêu cầu hỗ trợ hoàn toàn khác nhau. Một lịch trình thiết kế chung cho mọi đối tượng không thể giải đáp những băn khoăn đặc thù, càng khó xác định dịch vụ nào thực sự cần thiết.
Ở góc độ kết nối, ông Trần Quang Duy, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Dịch vụ lữ hành Chim Cánh Cụt, cho biết lữ hành có thể đảm trách trọn vẹn khâu vận chuyển, lưu trú và đưa đón khách đến cơ sở y tế. Doanh nghiệp từng thiết kế chương trình chăm sóc nha khoa kết hợp tham quan Bảo tàng Y học cổ truyền Việt Nam trong lúc khách chờ kết quả chụp chiếu, tư vấn.
Cách tổ chức này giúp du khách tận dụng quỹ thời gian thuận tiện hơn, nhưng hoạt động tham quan chỉ khả thi khi lịch khám và thể trạng cho phép. Giá trị cốt lõi của tour y tế phải nằm ở khả năng điều phối nhịp nhàng, giải thích rõ quy trình và đồng hành cùng khách, thay vì chỉ ghép cơ học một điểm đến vào buổi thăm khám.
Về phía các bệnh viện tại TP Hồ Chí Minh, để phục vụ du khách chu đáo, cơ sở y tế cần nắm trước số lượng khách, loại hình dịch vụ, khung giờ tiếp nhận và nhu cầu phiên dịch. Hiện nhiều bệnh viện tuyến cuối đang phục vụ lượng bệnh nhân nội địa rất lớn nên khó bố trí tiếp nhận đoàn khách nếu thiếu kế hoạch từ sớm. Quy trình phối hợp chặt chẽ vừa giữ vững chất lượng chuyên môn và quyền lợi của người bệnh nói chung, vừa giúp doanh nghiệp lữ hành chủ động xác nhận lịch trình với khách.
Giải quyết điểm nghẽn ngay trong từng hành trình
Phân tích sâu hơn về sự phối hợp này, Bác sĩ chuyên khoa II Hồng Công Danh, Phó giám đốc Bệnh viện Từ Dũ, cho biết các hoạt động khám, điều trị và tham quan phải được sắp xếp khoa học. Đơn cử với nhóm khách điều trị hiếm muộn, bệnh viện có thể bố trí lấy mẫu xét nghiệm vào buổi sáng; trong thời gian chờ kết quả, khách tham gia các hoạt động nhẹ nhàng phù hợp rồi quay lại nghe tư vấn. Muốn vậy, doanh nghiệp phải chuyển thông tin trước để bệnh viện chủ động bố trí nhân sự và không gian tiếp đón.
Nguyên tắc bất di bất dịch là lịch trình du lịch phải tuân thủ chỉ định chuyên môn. Khi bác sĩ yêu cầu làm thêm xét nghiệm hoặc thay đổi phác đồ điều trị, phương án lưu trú và vận chuyển lập tức phải điều chỉnh theo. Nếu khách tự đặt lẻ từng dịch vụ, họ sẽ rơi vào thế bị động khi phát sinh thay đổi. Một sản phẩm trọn gói đúng nghĩa đòi hỏi phải có người theo sát và cập nhật kịp thời cho khách.
Đánh giá tổng thể năng lực ngành, Tiến sĩ điều dưỡng Huỳnh Thị Phượng, nguyên Điều dưỡng trưởng Sở Y tế TP Hồ Chí Minh, nhận định Việt Nam có thế mạnh nổi bật ở các lĩnh vực hỗ trợ sinh sản, phục hồi chức năng và y học cổ truyền. Tuy nhiên, để chinh phục thị trường quốc tế, các cơ sở y tế cần đầu tư đồng bộ từ hạ tầng, không gian chăm sóc đến quy trình phục vụ và nhân lực.
An toàn người bệnh, chất lượng điều trị, kiểm soát nhiễm khuẩn và minh bạch chi phí là những trụ cột tạo dựng niềm tin. Khách quốc tế cần được cung cấp thông tin tường minh về năng lực chuyên môn của cơ sở điều trị cũng như lộ trình chăm sóc. Lợi thế giá rẻ chỉ phát huy tác dụng khi song hành cùng chất lượng có thể kiểm chứng.
Một khoảng trống khác nằm ở đội ngũ hỗ trợ. Khách quốc tế cần người hiểu ngoại ngữ và thuật ngữ y khoa để giải thích chỉ định, hướng dẫn thủ tục, trao đổi hồ sơ. Người thân đi cùng có thể cần chỗ ở, phương tiện di chuyển và hỗ trợ sinh hoạt. Nếu trách nhiệm không được phân định, khách sẽ không biết liên hệ với ai khi phát sinh vấn đề.
Ông Nguyễn Trần Hoàng Phương, Viện trưởng Viện Nghiên cứu du lịch xã hội, cho rằng thị trường còn thiếu đơn vị trung gian xây dựng và vận hành sản phẩm. Với khách đến từ Campuchia, chẳng hạn, người hỗ trợ cần hiểu ngôn ngữ, văn hóa và thói quen của khách để kết nối hiệu quả với bác sĩ. Khả năng tổ chức hành trình vì thế phải đi cùng hiểu biết thị trường.
Theo ông Phương, bệnh viện cần chủ động xác định dịch vụ có thể phát triển thành sản phẩm, cung cấp thông tin để doanh nghiệp thiết kế chương trình phù hợp. Hai bên phải làm rõ phạm vi công việc, chi phí và trách nhiệm. Đặc biệt, việc hợp tác với bệnh viện công cần có cơ chế minh bạch, phù hợp quy định, tạo điều kiện cho các đơn vị tham gia lâu dài.
Giải pháp trước mắt là chọn một số nhóm dịch vụ có thể lên lịch, xác định điều kiện tiếp nhận và thử nghiệm quy trình phối hợp. Bệnh viện chịu trách nhiệm chuyên môn; doanh nghiệp tổ chức vận chuyển, lưu trú và trải nghiệm. Từ đặt lịch, báo giá, phiên dịch đến hỗ trợ sau khám đều cần đầu mối rõ ràng, giúp khách nhận được thông tin thống nhất.
Theo Sở Du lịch TP Hồ Chí Minh, Thành phố đã phối hợp xây dựng khá nhiều chương trình du lịch y tế. Nền tảng sản phẩm đã hình thành nhưng hiệu quả cần được đánh giá qua khả năng tiếp nhận, phục vụ và giữ liên hệ với khách. Khi từng hành trình vận hành thuận tiện, doanh nghiệp mới có cơ sở mở rộng quảng bá và phát triển thị trường.
Bài 2: Hình thành các chuỗi sản phẩm