Theo PGS.TS. Vũ Thị Thanh Huyền, Tổng Thư ký Hội Lão khoa Việt Nam, ngoài những triệu chứng dễ nhận thấy như sốt, đau đầu, đau cơ, ho, mức độ nguy hiểm của cúm nằm ở nguy cơ dẫn đến nhiều biến chứng, làm trầm trọng các bệnh nền mạn tính. Vì vậy, việc xem cúm là bệnh nhiễm trùng hô hấp đơn giản, có thể sớm tự khỏi dễ khiến người bệnh chủ quan.
Đây là vấn đề được bà Huyền chia sẻ tại chuỗi hội thảo khoa học về cúm ở người cao tuổi vừa diễn ra tại Hà Nội và TP Hồ Chí Minh. Chương trình do Viện Nghiên cứu Tâm Anh tổ chức, với sự hỗ trợ của Công ty TNHH Sanofi-Aventis Việt Nam, thu hút hơn 1.000 chuyên gia y tế trao đổi về gánh nặng bệnh và giải pháp dự phòng cho người từ 60 tuổi trở lên.
Các nghiên cứu được dẫn tại hội thảo cho thấy, mối liên quan giữa nhiễm cúm với những biến cố tim mạch và rối loạn đường huyết. Trong đó, nghiên cứu tại Scotland công bố năm 2018 trên tạp chí European Respiratory Journal, ghi nhận tỷ suất nhồi máu cơ tim tăng khoảng 9,8 lần và đột quỵ tăng khoảng 7,8 lần trong ba ngày đầu sau lấy mẫu xét nghiệm xác định nhiễm cúm, so với giai đoạn nền của chính người bệnh.
Ở người mắc đái tháo đường type 2, một nghiên cứu công bố trên Journal of Diabetes Science and Technology ghi nhận các biến cố rối loạn đường huyết tăng 74% trong giai đoạn quanh đợt cúm so với giai đoạn nền. Những ảnh hưởng này đặt ra yêu cầu quan tâm đến phòng cúm cùng với quá trình quản lý bệnh mạn tính.
Người cao tuổi là nhóm dễ gặp hậu quả nghiêm trọng khi mắc bệnh. Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Mỹ (CDC), trong những năm gần đây, người từ 65 tuổi trở lên chiếm khoảng 70 - 85% số ca tử vong và 50 - 70% số ca nhập viện liên quan đến cúm mùa tại Mỹ.
Theo đó, các chuyên gia lưu ý tác động của cúm có thể kéo dài sau giai đoạn cấp tính, làm suy giảm sức khỏe tổng thể và chất lượng cuộc sống. Với người cao tuổi đang mắc bệnh tim mạch, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính hoặc đái tháo đường, một đợt cúm có thể khiến tình trạng vốn được kiểm soát trở nên phức tạp hơn, ảnh hưởng đến quá trình điều trị và hồi phục.
Các chuyên gia cho rằng, việc bảo vệ nhóm nguy cơ cao còn gặp thách thức từ quá trình lão hóa miễn dịch. Khi tuổi tăng, hệ miễn dịch suy giảm khả năng đáp ứng với tác nhân gây bệnh, đồng thời có thể tạo đáp ứng bảo vệ sau tiêm vaccine thấp hơn so với người trẻ.
“Có hai lựa chọn vaccine phòng cúm cho người cao tuổi, vaccine thông thường và vaccine cúm liều cao. Vì sự lão hóa hệ miễn dịch làm suy giảm đáp ứng với vaccine cúm thông thường nên vaccine cúm liều cao cung cấp lượng kháng nguyên cao hơn nhằm tối ưu đáp ứng miễn dịch ở người cao tuổi”, PGS.TS.BS Trần Quang Bính, Giám đốc chuyên môn Bệnh viện Đa khoa Tâm Anh TP Hồ Chí Minh, giải thích.
Theo thông tin chuyên môn được Viện Nghiên cứu Tâm Anh công bố, vaccine cúm liều cao được chỉ định tại Việt Nam cho người từ 60 tuổi trở lên. Các khuyến cáo năm 2026 của Hội Y học dự phòng Việt Nam và Hội Tim mạch Việt Nam cũng đề cập việc sử dụng vaccine này cho người cao tuổi, trong đó có bệnh nhân tim mạch lớn tuổi.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến cáo nên tiêm vaccine cúm hằng năm cho các nhóm nguy cơ cao, gồm người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính, phụ nữ mang thai và nhân viên y tế. Dù hiệu quả vaccine có thể thấp hơn ở người cao tuổi, tiêm chủng vẫn giúp giảm mức độ nặng, nguy cơ biến chứng và tử vong.
Ngoài ra, các chuyên gia từ nhiều lĩnh vực cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của phối hợp liên chuyên khoa trong phòng cúm cho người cao tuổi. Trong đó, tiêm phòng cúm cần được quan tâm trong chiến lược chăm sóc người mắc bệnh tim mạch, đái tháo đường, gắn với tư vấn và quản lý bệnh nền.
Trong bối cảnh dân số Việt Nam già hóa nhanh, các chuyên gia thống nhất cần xem bảo vệ người cao tuổi trước cúm là một ưu tiên của y tế dự phòng. Cùng với duy trì tiêm chủng hằng năm, việc lựa chọn giải pháp phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe và tăng cường tư vấn từ nhân viên y tế sẽ giúp người cao tuổi giảm nhập viện, biến chứng nghiêm trọng và duy trì sức khỏe, chất lượng sống.
