Bảo đảm thuốc, vaccine và nâng cao năng lực tự chủ y tế

Bảo đảm nguồn thuốc, củng cố y tế cơ sở và phát triển các kỹ thuật y khoa chuyên sâu là những nhiệm vụ quan trọng nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc, bảo vệ sức khỏe nhân dân. Những nỗ lực này góp phần tăng cường năng lực tự chủ của hệ thống y tế, mở rộng cơ hội tiếp cận các dịch vụ y tế chất lượng, hướng tới mục tiêu chăm sóc sức khỏe toàn dân theo tinh thần Nghị quyết 72-NQ/TW.

thuoc-221126.jpg
Mua bán thuốc tại cửa hàng thuốc Long Châu. Ảnh tư liệu: Minh Quyết/TTXVN

Chủ động đảm bảo nguồn thuốc

Thuốc giữ vai trò thiết yếu trong phòng bệnh và điều trị; trong đó, kháng sinh giúp kiểm soát bệnh nhiễm khuẩn, vaccine góp phần ngăn ngừa bệnh tật, bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Hiệu quả của thuốc phụ thuộc vào việc sử dụng hợp lý, khả năng tiếp cận và năng lực bảo đảm nguồn cung.

Hưởng ứng Tuần lễ Thế giới nâng cao nhận thức về kháng thuốc năm 2026 với chủ đề “Một sức khỏe, chung hành động: Ngăn ngừa kháng thuốc ngay hôm nay”, Bộ Y tế phối hợp với Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tổ chức lễ mít tinh tại Hà Nội sáng 18/11, kêu gọi các cơ sở khám, chữa bệnh, nhân viên y tế và người dân cùng hành động ngăn ngừa tình trạng kháng thuốc.

Thứ trưởng Bộ Y tế Đào Xuân Cơ nhấn mạnh, kháng thuốc liên quan chặt chẽ đến sức khỏe con người, động vật, thực vật và môi trường; vi sinh vật kháng thuốc xuất hiện ở một lĩnh vực có thể tác động đến các lĩnh vực khác. Vì vậy, phòng, chống kháng thuốc cần sự phối hợp liên ngành và tham gia của toàn xã hội. Nguyên tắc sử dụng kháng sinh là “Đúng thuốc. Đúng thời điểm. Đúng người bệnh”; việc lựa chọn, điều chỉnh hoặc ngừng thuốc phải căn cứ tình trạng bệnh, kết quả xét nghiệm và hướng dẫn chuyên môn.

Hiện nay, tình trạng người dân tự chẩn đoán bệnh qua “bác sĩ Google” hoặc các ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), sau đó đến nhà thuốc yêu cầu bán kháng sinh để tự điều trị đang diễn ra khá phổ biến, làm gia tăng nguy cơ kháng thuốc trong cộng đồng. Đây là cảnh báo được đưa ra tại tọa đàm trực tuyến “Dùng kháng sinh đúng - Không để vi khuẩn kháng thuốc” do Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh (HCDC) tổ chức ngày 19/11.

Những sai lầm phổ biến là người dân tự ý mua kháng sinh không cần đơn, sử dụng lại thuốc cũ hoặc đơn thuốc của người khác, tự ý ngừng thuốc khi triệu chứng thuyên giảm và thay đổi liều lượng điều trị. Các chuyên gia nhấn mạnh, công nghệ không thể thay thế việc thăm khám trực tiếp của bác sĩ; không có khái niệm kháng sinh mạnh hay yếu chung chung mà quan trọng là lựa chọn thuốc phù hợp với tác nhân gây bệnh. Người dân được khuyến cáo không tự ý mua, giảm liều, rút ngắn thời gian điều trị hoặc dùng chung kháng sinh; cần tuân thủ chỉ định của bác sĩ để bảo vệ sức khỏe bản thân, gia đình và cộng đồng

Bên cạnh vấn đề kiểm soát kháng thuốc, nâng cao năng lực sản xuất dược phẩm, vaccine trong nước cũng là yêu cầu đặt ra trong chiến lược phát triển ngành y tế. Vấn đề này được Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà trao đổi với ông Marc Gailhardou, Chủ tịch khu vực các thị trường liên lục địa của Tập đoàn dược phẩm MSD chiều 18/11.

Trong 30 năm qua, MSD đã đưa khoảng 20 loại thuốc, vaccine tiên tiến vào Việt Nam; hỗ trợ khoảng 7.500 bệnh nhân ung thư với giá trị thuốc khoảng 4.000 tỷ đồng, đầu tư hàng nghìn tỷ đồng cho nghiên cứu lâm sàng và cam kết thêm khoảng 40 triệu USD trong năm 2026. Tập đoàn cũng hỗ trợ vaccine HPV với giá ưu đãi thông qua cơ chế của Liên minh vaccine Gavi đến hết năm 2027.

Phó Thủ tướng đề nghị MSD sớm nghiên cứu đầu tư nhà máy sản xuất thuốc, vaccine tại Việt Nam, đồng thời đẩy nhanh chuyển giao công nghệ vaccine HPV cho Công ty Cổ phần Vắc xin Việt Nam (VNVC) và khẳng định Chính phủ sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các dự án hợp tác, đầu tư.

Củng cố y tế cơ sở, nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe nhân dân

Nhằm nâng cao năng lực hệ thống y tế, thu hẹp khoảng cách về chất lượng khám, chữa bệnh giữa các tuyến và tăng khả năng tiếp cận dịch vụ y tế của người dân, nhiều địa phương tiếp tục triển khai các hoạt động hỗ trợ chuyên môn, đầu tư cơ sở y tế và mở rộng chăm sóc sức khỏe cộng đồng.

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, ngày 20/11, Sở Y tế tổ chức Hội nghị sơ kết công tác hỗ trợ phát triển chuyên môn cho các Bệnh viện Đa khoa khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu. Theo đó, Bệnh viện Nhi Đồng 1 hỗ trợ hội chẩn 30 ca bệnh nặng, chuyển giao kỹ thuật hồi sức sơ sinh; Bệnh viện Nhân dân 115 đào tạo 4 ê-kíp cấp cứu, hỗ trợ thành lập Đơn nguyên Đột quỵ; Bệnh viện Bình Dân phối hợp phẫu thuật thành công nhiều ca bệnh phức tạp. Các bệnh viện Từ Dũ, Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới cùng các chuyên khoa Tai Mũi Họng, Răng Hàm Mặt cũng hỗ trợ chuyên môn, đào tạo và triển khai kỹ thuật mới. Bên cạnh đó, bệnh viện được hỗ trợ vận hành bệnh án điện tử, giảm khoảng 70% hồ sơ giấy cùng nhiều thủ tục khác.

Kết quả, sau 6 tháng triển khai, Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa đã có chuyển biến rõ nét về tổ chức bộ máy và chuyên môn sâu, từng bước nâng cao năng lực tự chủ.

Giám đốc Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh Tăng Chí Thượng cho biết, ngành sẽ tiếp tục duy trì đội ngũ chuyên gia luân phiên, đẩy nhanh đầu tư trang thiết bị, chuyển giao kỹ thuật chuyên sâu và mở rộng việc chuyển người bệnh ổn định về địa phương chăm sóc hậu phẫu.

Phó Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Phước Lộc nhấn mạnh, cần chuyển từ hỗ trợ theo đợt sang đồng hành xây dựng năng lực lâu dài, gắn phát triển chuyên môn với đào tạo nhân lực, đầu tư trang thiết bị và khai thác hiệu quả kỹ thuật. Qua đó, hình thành hệ thống y tế đồng bộ, liên thông, lấy người dân làm trung tâm.

Tại Cần Thơ, ngày 18/11, Bệnh viện Chấn thương Chỉnh hình Trung ương Cần Thơ được khánh thành với tổng mức đầu tư 950 tỷ đồng, quy mô 300 giường bệnh. Công trình góp phần phát triển năng lực điều trị chuyên sâu, đáp ứng nhu cầu khám, chữa bệnh của người dân khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.

Tại Hải Phòng, ngày 20/11, chương trình Eye Care - Chăm sóc sức khỏe mắt cho người cao tuổi được tổ chức tại xã Trần Phú. Hơn 200 người cao tuổi được khám mắt, tư vấn và cấp phát thuốc miễn phí; 20 trường hợp khó khăn được hỗ trợ phẫu thuật đục thủy tinh thể.

Trong khi đó, tại Vĩnh Long, Chiến dịch 90 ngày đêm khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc miễn phí tại 124 xã, phường (từ ngày 11/8 đến 9/11) đã giúp phát hiện sớm nhiều trường hợp mắc bệnh hoặc có nguy cơ mắc bệnh. Tỉnh đang tập trung hoàn thiện dữ liệu khám sức khỏe, kết nối với hồ sơ sức khỏe điện tử và Sổ sức khỏe điện tử trên VNeID, từng bước chuyển từ khám sàng lọc theo chiến dịch sang quản lý sức khỏe liên tục, chủ động phòng bệnh.

Làm chủ kỹ thuật cao, nâng cao cơ hội điều trị cho người bệnh

Ê kíp phẫu thuật cho bệnh nhân. Ảnh: TTXVN phát
Ê kíp phẫu thuật cho bệnh nhân. Ảnh: TTXVN phát

Tại Thành phố Hồ Chí Minh, nhiều kỹ thuật y khoa chuyên sâu, trong đó có những kỹ thuật lần đầu được thực hiện tại Việt Nam, đã được triển khai thành công, mở thêm cơ hội điều trị cho người bệnh mắc các bệnh lý phức tạp, nguy kịch.

Ngày 17/11, Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh cho biết đã phẫu thuật thành công thay gốc và van động mạch chủ bằng kỹ thuật Bentall nội soi toàn bộ qua 2 cổng thao tác cho bệnh nhân nam 48 tuổi. Toàn bộ quá trình phẫu thuật được thực hiện qua những đường rạch nhỏ ở ngực phải, dưới hình ảnh nội soi 3D. Đây là lần đầu tiên kỹ thuật này được thực hiện tại Việt Nam, đánh dấu bước tiến trong phẫu thuật tim ít xâm lấn, mở rộng khả năng điều trị các bệnh lý tim mạch phức tạp và tạo nền tảng phát triển phẫu thuật robot trong tương lai.

Trong khi đó, các bác sĩ Bệnh viện Nhân dân Gia Định đã sử dụng hệ thống ECMO (tim phổi nhân tạo ngoài cơ thể) cứu sống hai bệnh nhân nguy kịch. Trường hợp thứ nhất là nam bệnh nhân 35 tuổi tại Lâm Đồng bị suy hô hấp nặng, được ê-kíp bác sĩ đưa hệ thống ECMO từ Thành phố Hồ Chí Minh đến hỗ trợ điều trị ngay tại địa phương. Sau 4 ngày hỗ trợ bằng VV-ECMO, chức năng phổi cải thiện, người bệnh được cai máy và rút ECMO.

Trường hợp thứ hai là nam thanh niên 24 tuổi mắc sốt xuất huyết nặng, biến chứng viêm cơ tim tối cấp và suy đa tạng. Nhờ can thiệp VA-ECMO kịp thời, sau một tuần điều trị tích cực, chức năng tim phục hồi rõ rệt, người bệnh cai được ECMO và từng bước hồi phục vận động, xuất viện.

Theo các bác sĩ, ECMO có vai trò hỗ trợ tạm thời chức năng tim, phổi, tạo thời gian để các cơ quan tổn thương hồi phục. Việc triển khai kỹ thuật này tại ngoại viện còn giúp người bệnh nguy kịch ở xa các bệnh viện tuyến cuối có thêm cơ hội được cứu sống.

Một kỹ thuật đáng chú ý khác được triển khai tại Bệnh viện Quân y 175 là phẫu thuật tạo hình ung thư hàm mặt ứng dụng công nghệ in 3D. Bệnh nhân nam 40 tuổi mắc ung thư hàm trên phải, khối u xâm lấn rộng đến hốc mũi, xoang sàng, xương gò má và sàn ổ mắt, đã được phẫu thuật trong 13 giờ. Các bác sĩ cắt bỏ tổn thương, đồng thời sử dụng xương mác tự do được tạo hình theo mô hình 3D để tái tạo vùng khuyết hổng, kết hợp kỹ thuật vi phẫu và vật liệu titan phục hồi cấu trúc khuôn mặt. Sau phẫu thuật và điều trị tiếp tục theo phác đồ, tình trạng bệnh nhân ổn định, được xuất viện.

Những nỗ lực bảo đảm nguồn thuốc, củng cố y tế cơ sở và làm chủ kỹ thuật y khoa chuyên sâu đang góp phần nâng cao năng lực, chất lượng và tính tự chủ của hệ thống y tế Việt Nam. Đây là những nền tảng quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu Nghị quyết 72-NQ/TW, bảo đảm mọi người dân được tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe chất lượng, công bằng và hiệu quả.

Ngọc Bích/TTXVN

Dành cho bạn

Người dân thích thú trải nghiệm miễn phí y học cổ truyền

Người dân thích thú trải nghiệm miễn phí y học cổ truyền

Ngày 20/11, Viện Y Dược học Dân tộc TP Hồ Chí Minh tổ chức chương trình “Hành trình khám phá tinh hoa Di sản Y Dược Việt”, với 6 không gian trải nghiệm văn hóa và chăm sóc sức khỏe miễn phí, thu hút sự quan tâm, tham gia hào hứng của người dân.

Cẩn trọng khi mua máy đo huyết áp giá rẻ, không rõ nguồn gốc

Cẩn trọng khi mua máy đo huyết áp giá rẻ, không rõ nguồn gốc

Máy đo huyết áp được rao bán tràn lan trên mạng xã hội, nhiều loại không rõ nguồn gốc, không đảm bảo về chất lượng nên  có thể cho kết quả sai lệch, khiến người bệnh nhận định sai tình trạng sức khỏe, tự điều chỉnh thuốc và gặp rủi ro.

TP Hồ Chí Minh thúc đẩy chuyển giao công nghệ y sinh

TP Hồ Chí Minh thúc đẩy chuyển giao công nghệ y sinh

TP Hồ Chí Minh đặt mục tiêu làm chủ công nghệ y sinh phục vụ chăm sóc sức khỏe. Thành phố kết nối các nhóm nghiên cứu với cơ sở y tế để kiểm chứng công nghệ và với doanh nghiệp có khả năng tiếp nhận kết quả nghiên cứu để đầu tư sản xuất.