Bỏ hộ khẩu – sắp qua thời 'hậu khổ'?

Thông tin Chính phủ quyết định bãi bỏ nhiều thủ tục liên quan đến hộ khẩu, chứng minh thư nhân dân thuộc phạm vi quản lý hành chính của Bộ Công an ngay lập tức đã làm nức lòng hàng triệu người dân.

Có hai lý do chính để người dân vui mừng. Thứ nhất, từ nay bao nỗi phiền toái liên quan đến cuốn sổ hộ khẩu từng ám ảnh tâm trí nhiều người với những câu than phiền như “hộ khẩu,  hậu khổ” hay “như bị cắt hộ khẩu”, sẽ không còn nữa. Thứ hai, quan trọng hơn, nó cho thấy lời cam kết từ đầu nhiệm kỳ của Chính phủ về việc xây dựng một chính phủ kiến tạo, một nền hành chính phục vụ đang ngày càng được khẳng định bằng hành động. 

Ra đời từ hơn một nửa thế kỷ trước, cuốn sổ hộ khẩu đã gắn chặt với cuộc sống người dân trong mọi giao dịch, từ những thủ tục hành chính như đăng ký nơi ở, khai sinh, học hành, khám chữa bệnh… đến những giao dịch tưởng chừng không liên quan như lắp đặt điện thoại, mua bảo hiểm, mở tài khoản ngân hàng.

Công bằng mà nói, quản lý bằng hộ khẩu đã phát huy tác dụng rất lớn trong thời kỳ cả nước chung tay đánh đuổi giặc ngoại xâm và trong giai đoạn đầu xây dựng nền kinh tế xã hội chủ nghĩa. Tuy nhiên, công nghệ ngày càng phát triển, nền kinh tế hội nhập và cuộc sống thay đổi khiến cho mô hình quản lý này đã trở nên lạc hậu.

Về phía chính quyền, quản lý dân cư bằng hộ khẩu đã thất bại với những mục tiêu đặt ra ban đầu. Rất nhiều người có hộ khẩu ở tỉnh này nhưng trên thực tế đã sinh sống lâu dài ở một tỉnh khác. Một phần không nhỏ của tham nhũng vặt trong bộ máy công quyền cũng phát sinh từ đây.

Về phía người dân, để có được cuốn sổ hộ khẩu tại các thành phố lớn, hàng triệu người đã phải trải qua bao nỗi phiền phức, kéo theo sự tốn kém về thời gian và tiền bạc. Không có hộ khẩu, họ mất đi cơ hội được hưởng những quyền lợi chính đáng tại địa bàn mình sinh sống, kể cả những quyền lợi cơ bản như mua nhà, tìm việc làm, học tập, khám chữa bệnh.

Nghị quyết số 112/NQ-CP về đơn giản hóa thủ tục hành chính, giấy tờ công dân liên quan đến quản lý dân cư do Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc ký ngày 30/10/2017 sẽ gỡ bỏ phần lớn gánh nặng nói trên cho người dân. Thế nhưng công tác quản lý chắc chắn sẽ gặp những khó khăn nhất định, chẳng hạn, ngành giáo dục với cơ sở hạ tầng còn rất thiếu thốn sẽ vất vả hơn trong công tác tuyển sinh đầu cấp. Điều này cho thấy, trong công tác quản lý nhà nước, Chính phủ đã dũng cảm nhận phần khó khăn về mình, trao sự tiện lợi cho người dân.

Tuy nhiên, phía trước vẫn còn một chặng đường dài. Nghị quyết 112 mới chỉ đơn giản hóa thủ tục hành chính trong lĩnh vực của Bộ Công an. Để “bãi bỏ hình thức quản lý dân cư đăng ký thường trú bằng hộ khẩu và thay thế bằng hình thức quản lý thông qua mã số định danh cá nhân” còn phụ thuộc vào thời điểm hoàn thành, vận hành Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư - mà theo kế hoạch ít nhất phải 2 năm nữa. Ngoài ra, theo Luật Căn cước công dân, chứng minh nhân dân đã được cấp trước ngày 1/1/2016 có hiệu lực vẫn có giá trị sử dụng đến hết thời hạn theo quy định. Rồi còn bao giấy tờ, bao giao dịch dân sự đã được xác lập dựa trên hộ khẩu, liên quan đến các lĩnh vực của các bộ ngành khác như Tư pháp, Y tế, Tài nguyên và Môi trường, Giao thông Vận tải, Giáo dục và Đào tạo… Việc thực hiện các giấy tờ này rồi đây sẽ được tiếp tục ra sao?

Chính sách nào cũng có hai mặt. Người dân kỳ vọng sau khi các quy định liên quan đến hộ khẩu của Bộ Công an được nới lỏng, thì các bộ ngành khác sẽ cùng vào cuộc cải cách các thủ tục hành chính một cách đồng bộ và thực chất. Khi đó, những nỗ lực của Chính phủ xây dựng một chính phủ kiến tạo, một nền hành chính phục vụ mới thực sự đáp ứng được sự mong mỏi của người dân.

Vũ Hội

Tin cùng chuyên mục

Tiến Hiếu

Bảo đảm chính sách đãi ngộ cho nhà giáo

Việc thí điểm sắp xếp, sáp nhập mạng lưới cơ sở giáo dục công lập trên cả nước từ ngày 1/7/2026 sẽ được Bộ Giáo dục và Đào tạo đánh giá toàn diện trước ngày 30/4/2027 theo lộ trình tại Công văn 4054/BGDĐT. Vấn đề được dư luận quan tâm là chế độ, chính sách phù hợp cho đội ngũ nhà giáo khi sắp xếp được đảm bảo.

Trung Sơn

Linh hoạt đổi mới trường chuyên

Đề xuất mới của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc tuyển sinh vào trường THPT chuyên theo ba khối thay vì theo từng môn học đang gây nhiều tranh luận. Mục đích thì hiển nhiên không có gì phải bàn cãi, nhưng cách thức và thời điểm đổi mới là những điều cần được cân nhắc kỹ lưỡng.

Hải Yên

Đừng để sự tự nguyện trở thành nghĩa vụ

Những khoản đóng góp mang danh nghĩa tự nguyện đôi khi trở thành áp lực đối với phụ huynh. Thông tư 81/2026/TT-BGDĐT không chỉ siết chặt việc thu, quản lý tiền của Ban đại diện cha mẹ học sinh mà còn bảo vệ quyền lựa chọn của phụ huynh và sự công bằng trong trường học.

Thùy Hương

Không được tạm bợ với tiêu chuẩn an toàn

Tổn thất đau xót của vụ cháy điểm học tạm của Trường THCS Kim Liên (Hà Nội) một lần nữa đặt ra yêu cầu phải nhìn nhận nghiêm túc trách nhiệm bảo đảm an toàn trường học và trang bị kỹ năng phòng ngừa, ứng phó sự cố.

Hoài Nam

Đánh thức nguồn lực từ tài nguyên dữ liệu

Trong kỷ nguyên số, một nguồn lực mới đang ngày càng khẳng định vị trí đặc biệt: Dữ liệu. Không chỉ là công cụ hỗ trợ quản lý, dữ liệu đang trở thành một loại tài nguyên chiến lược, tư liệu sản xuất mới, thậm chí là lợi thế cạnh tranh quyết định vị thế của quốc gia và doanh nghiệp trong nền kinh tế toàn cầu.

Hà Ngọc

Khi đột phá giáo dục thành nền tảng của đột phá công nghệ

Thông điệp của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ngày 28/10 nhấn mạnh yêu cầu triển khai đồng bộ Nghị quyết 57 và Nghị quyết 71, đưa giáo dục đại học trở thành nền tảng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, làm chủ công nghệ và tạo ra những động lực tăng trưởng mới.

Dành cho bạn

Thùy Dương

Hiện thực hóa chính sách trọng dụng nhân tài

Thước đo thành công của chính sách nhân tài không nằm ở những quan điểm, tư duy trong một kết luận hay một chương trình hành động trên giấy, mà nằm ở khả năng hiện thực hóa các chính sách đó.

Thu Hằng

Đừng để hành trình dang dở

Hiệu quả của chính sách sẽ không chỉ được đo lường bằng số khoản vay hay lượt tư vấn, mà còn ở khả năng giúp người học ổn định tình hình, tiếp tục học tập hoặc tìm được một lộ trình phù hợp hơn.

Minh Thuyết

Trao cơ hội để phụ nữ dân tộc thiểu số vươn lên

Trong rất nhiều chính sách dành cho phụ nữ, cho bình đẳng giới, hỗ trợ phụ nữ vươn lên khẳng định vị trí của mình trong gia đình và xã hội… thì chính sách cho đồng bào dân tộc thiểu số và phụ nữ, trẻ em gái khu vực này luôn là ưu tiên hàng đầu của Đảng và Nhà nước.

Xuân Phong

Sứ mệnh hòa bình và 'mệnh lệnh' của tri ân

Dù mới được triển khai hơn sáu tháng, nhưng những ngày qua và chắc chắn cả những ngày tiếp theo, Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ sẽ là chiến dịch được chờ đợi nhất, có ý nghĩa nhân văn sâu sắc nhất trong lòng nhân dân.

Yến Nhi

Điểm tựa bảo vệ trẻ em trên môi trường số

Môi trường số tác động mạnh mẽ và toàn diện đến đời sống của học sinh, bao gồm cả mặt tích cực lẫn những hệ lụy lớn. Với trẻ em, đối tượng dễ bị tổn thương, môi trường số tiềm ẩn nhiều hiểm họa nếu thiếu sự đồng hành, định hướng từ gia đình, nhà trường và xã hội.