Cổng làng Nhật Tảo nằm bên đường An Dương Vương, cạnh ngôi đình cổ hơn 600 năm tuổi, tạo nên không gian kiến trúc đặc trưng của làng cổ ven sông Hồng. Công trình được xây dựng năm 1924, nổi bật với hệ vòm, trụ biểu, lan can, phù điêu, hoa văn, con giống và hai hàng câu đối mang dấu ấn kiến trúc đầu thế kỷ XX.
Qua nhiều lần nâng cốt đường An Dương Vương, nền cổng làng thấp hơn mặt đường khoảng một mét, gây bất tiện cho việc đi lại, đồng thời ảnh hưởng đến cảnh quan chung của khu di tích. Trước thực trạng này, các bô lão và người dân địa phương thống nhất lựa chọn phương án nâng nguyên khối, thay vì tháo dỡ công trình cũ.
Toàn cảnh cổng làng Nhật Tảo nằm sát đường An Dương Vương, bên cạnh đình Nhật Tảo hơn 600 năm tuổi.
Cổng làng Nhật Tảo, phường Phú Thượng, Hà Nội được xây dựng từ năm 1924, đến nay vẫn giữ được hình dáng và nhiều chi tiết kiến trúc nguyên gốc.
Công trình nổi bật với hệ vòm cuốn, trụ biểu, lan can và những mảng trang trí mang dấu ấn kiến trúc đầu thế kỷ XX.
Dấu mốc “1924” được đắp nổi trên cổng làng, ghi lại thời điểm công trình được xây dựng cách đây hơn một thế kỷ.
Hình con giống được tạo tác trên vòm cổng đã nhuốm màu thời gian nhưng vẫn giữ được đường nét ban đầu.
Đơn vị thi công bố trí hệ thống dầm bê tông, dầm thép cùng nhiều kích thủy lực tại các vị trí chịu lực. Cổng được nâng từng centimet, kết hợp kiểm tra liên tục độ cân bằng nhằm hạn chế nguy cơ nứt vỡ, xô lệch kết cấu.
Sau khi đạt cao độ mới, phần móng phía dưới được xây bổ sung, gia cố chắc chắn. Công trình tiếp tục được xử lý bề mặt, chỉnh trang tường gạch, trát chít các vị trí xuống cấp, bảo tồn hoành phi, câu đối và những chi tiết kiến trúc nguyên gốc.
Các mảng phù điêu, hoa văn trang trí phía trên vòm cổng thể hiện kỹ thuật tạo tác công phu của người xưa.
Hệ thống lan can với các con tiện cổ là một trong những chi tiết kiến trúc được người dân Nhật Tảo gìn giữ trong quá trình nâng và trùng tu cổng làng.
Sau nhiều lần đường An Dương Vương được nâng cốt, nền cổng làng Nhật Tảo thấp hơn mặt đường khoảng một mét, ảnh hưởng đến việc đi lại và cảnh quan khu di tích.
Khu vực phía trước cổng được đào mở để bố trí hệ thống dầm chịu lực và triển khai nâng công trình lên cao độ mới.
Cổng làng được tách khỏi phần móng cũ, chống đỡ bằng hệ thống kết cấu tạm trong suốt quá trình thi công.
Các kích thủy lực được bố trí tại những vị trí chịu lực, giúp nâng toàn bộ cổng làng từng centimet và hạn chế nguy cơ nứt vỡ.
Công nhân kiểm tra, điều chỉnh hệ thống kích thủy lực và xây bổ sung phần móng phía dưới sau khi cổng đạt cao độ phù hợp.
Phương án nâng nguyên khối giúp bảo tồn tối đa hệ vòm, câu đối, vật liệu và những dấu tích kiến trúc gắn bó với nhiều thế hệ người dân địa phương.
Theo ông Nguyễn Văn Bảy, Trưởng Tiểu ban Di tích lịch sử Nhật Tảo, cổng làng là dấu tích gắn bó với nhiều thế hệ người dân. Việc nâng nguyên khối không chỉ giải quyết chênh lệch cao độ mà còn góp phần gìn giữ “hồn cốt” của làng cổ Nhật Tảo.