08:09 12/08/2026

10 trận động đất gây chết người nhiều nhất ở Mỹ Latinh

Mỹ Latinh nằm trên mạng lưới đứt gãy địa chất phức tạp và từng hứng chịu nhiều trận động đất thảm khốc. Trận động đất xảy ra ở Colombia ngày 10/8 và trước đó là Venezuela là hai ví dụ mới nhất.

Chú thích ảnh
Hiện trường đổ nát sau động đất ở Pereira, Colombia ngày 10/8/2026. Ảnh: AA/TTXVN phát

Theo truyền thông Anh, ít nhất 240 người thiệt mạng và trên 3.800 người còn mất tích sau trận động đất mạnh tại miền Tây Colombia rạng sáng 10/8, làm sập các tòa nhà ở nhiều thành phố và khiến nhiều người khác bị mắc kẹt dưới đống đổ nát.

Trận động đất xảy ra ngay sau hai trận động đất kinh hoàng liên tiếp tại nước láng giềng Venezuela hồi tháng 6, khiến trên 6.000 người thiệt mạng.

Mỹ Latinh nằm trên mạng lưới đứt gãy địa chất phức tạp và từng hứng chịu một số trận động đất có sức tàn phá lớn nhất thế giới. Dưới đây là 10 trận động đất gây chết người nhiều nhất trong khu vực.

Động đất ở Haiti năm 2010

Trận động đất có độ lớn 7 và khiến 316.000 người thiệt mạng.

Mặc dù có độ lớn thấp hơn các trận động đất khác trong danh sách này, nhưng trận động đất tại Haiti năm 2010 gây chết người nhiều thứ hai trong lịch sử, chỉ sau trận động đất ở tỉnh Thiểm Tây ở Trung Quốc năm 1556, khiến khoảng 830.000 người thiệt mạng.

Trận động đất đặc biệt nghiêm trọng do xảy ra tại thủ đô Port-au-Prince đông dân, nơi có cơ sở hạ tầng yếu kém và các tòa nhà không có thiết kế chịu rung chấn mạnh. Công tác xây dựng kém chất lượng, các công trình bằng bê tông và thiếu dịch vụ ứng phó thảm họa đều góp phần khiến số người thiệt mạng ở mức cao.

Trận động đất gây thiệt hại ước tính 8 tỷ USD, tương đương gần 120% GDP của Haiti năm 2009.

Động đất ở Ecuador và Colombia năm 1868

Chuỗi động đất có độ lớn lên tới 7,7 và khiến khoảng 70.000 người thiệt mạng.

Bắt đầu bằng trận động đất có cường độ nhỏ hơn vào rạng sáng 15/8 và sau đó là rung chấn có độ lớn 7,7 vào sáng hôm sau, chuỗi động đất này đã phá hủy nhiều thị trấn, khiến khoảng 40.000 người thiệt mạng tại Ecuador và 30.000 người tại Colombia.

Trong một cuốn sách được xuất bản cùng năm để ghi lại thảm họa, một ủy ban của chính phủ viết rằng thành phố Ibarra đang chìm trong giấc ngủ thì động đất xảy ra lúc 1 giờ 15 phút sáng. Cuốn sách mô tả: "Chưa đầy 3 giây, Ibarra đã biến thành nghĩa địa rộng lớn và thảm khốc. Gần như toàn bộ dân cư bị chôn vùi dưới đống đổ nát của chính phòng ngủ của họ".

Động đất ở Peru năm 1970

Trận động đất dưới đáy biển có độ lớn 7,9 và khiến 66.794 người thiệt mạng.

Trận động đất này đã gây ra vụ lở đất gây chết người nhiều nhất trong lịch sử sau khi làm mất ổn định sườn phía Bắc của ngọn núi cao nhất Peru. Khối băng và đá từ sông băng tăng tốc, cuốn theo đất đá khi lao về phía các thị trấn Yungay và Ranrahirca với tốc độ lên tới 335 km/giờ.

Vụ lở đất tràn vào các thị trấn, cuốn theo gần 80 triệu m3 băng và đá, chôn vùi khu vực dưới lớp bùn dày tới 4 m. Ước tính 19.000 người thiệt mạng tại Yungay, trong khi chỉ 2.500 người sống sót. Có tới 70% các thị trấn khác như Chimbote và Huaras bị phá hủy. Gần 1 triệu người mất nhà cửa.

Động đất Ecuador năm 1797

Trận động đất có độ lớn 8,3 và khiến khoảng 40.000 người thiệt mạng.

Đây là trận động đất mạnh nhất từng được biết đến xảy ra tại Ecuador, đạt mức cao thứ hai trên thang cường độ Mercalli, vốn đo lường những tác động mà con người cảm nhận được.

Trận động đất gây ra lở đất và tàn phá trên diện rộng khắp Ecuador, trong đó có Quito, Riobamba, Latacunga và Ambato. Các nhà sử học và những lời kể của nhân chứng mô tả rung chấn dữ dội đến mức san phẳng các tòa nhà chỉ trong vài giây.

Động đất ở Chile năm 1939

Trận động đất có độ lớn 8,3 và khiến khoảng 30.000 người thiệt mạng.

Chile là nơi xảy ra trận động đất mạnh nhất từng được ghi nhận trong lịch sử - trận động đất có độ lớn 9,5 năm 1960, nhưng trận động đất năm 1939 tại thành phố Chillan ở miền Nam mới là trận gây chết người nhiều nhất tại nước này.

Trong một cuốn sách ghi lại các trận động đất tại Chile, nhà địa chấn học Cinna Lomnitz cho rằng vật liệu xây dựng yếu và không có thiết kế kỹ thuật hoặc biện pháp chống lực ngang góp phần khiến số người thiệt mạng ở mức cao.

Trận động đất phá hủy các thành phố Chillan và Concepcion, đồng thời dẫn tới việc Chile ban hành bộ quy chuẩn xây dựng chống động đất đầu tiên.

Động đất ở Venezuela năm 1812

Trận động đất có độ lớn 7,7 và khiến khoảng 26.000 người thiệt mạng.

Một phân tích năm 1962 cho rằng sự kiện này thực chất là một chuỗi ba trận động đất xảy ra gần nhau và kích hoạt lẫn nhau. Trận động đất phá hủy khoảng 90% Caracas và khiến hàng nghìn người thiệt mạng tại Barquisimeto, Merida, La Guaira và San Felipe.

Mỹ đã gửi lương thực và tiền cho Venezuela. Đây là một trong những trường hợp viện trợ nước ngoài đầu tiên.

Động đất tại Arica năm 1868

Trận động đất có độ lớn 8,5 và khiến khoảng 25.000 người thiệt mạng.

Trận động đất xảy ra tại thành phố Arica, khi đó thuộc Peru và hiện thuộc Chile, phá hủy các thành phố Arica, Arequipa, Moquegua, Mollendo và Ilo.

Sức mạnh của trận động đất còn gây ra sóng thần, san phẳng các thành phố cảng của Peru và tạo ra những con sóng tàn phá ở những nơi xa như Hawaii và New Zealand.

Động đất ở Guatemala năm 1976

Trận động đất có độ lớn 7,5 và khiến khoảng 23.000 người thiệt mạng.

Xảy ra lúc 3 giờ sáng tại khu vực đông dân, trong đó có thủ đô Guatemala City, trận động đất gây thiệt hại trên diện tích ít nhất 100.000 km2. Những ngôi nhà bằng gạch không nung bị phá hủy hoàn toàn và các dư chấn mạnh khiến nhiều người khác thiệt mạng. Gần 1,2 triệu người mất nhà cửa và khoảng 2/5 số bệnh viện của đất nước này bị phá hủy.

Động đất ở Venezuela năm 1797

Chưa xác định được độ lớn của trận động đất, song khoảng 16.000 người đã thiệt mạng.

Nhà địa lý và tự nhiên học người Đức Baron Alexander von Humboldt đã ghi chép về trận động đất phá hủy thị trấn Cumana và khu vực xung quanh. Các nhân chứng cho biết nghe thấy những tiếng động lớn dưới lòng đất và ngửi thấy mùi lưu huỳnh trước khi động đất xảy ra. Một tài liệu năm 1855 về các trận động đất trong quá khứ mô tả rằng lửa bốc lên từ lòng đất, tiếp đó là tiếng động dưới lòng đất như tiếng sủi bọt, rồi những rung chấn xảy ra gần vịnh Cariago.

Động đất ở Argentina năm 1861

Chưa xác định được độ lớn của trận động đất, song các tài liệu khác ước tính trận động đất có độ lớn 7,2 và khiến khoảng 14.000 người thiệt mạng.

Trận động đất xảy ra gần nửa đêm và phá hủy hầu hết các tòa nhà tại thành phố Mendoza, trong đó có Vương cung thánh đường San Francisco. Những chiếc đèn khí được sử dụng phổ biến vào thời kỳ đó đã làm bùng phát các đám cháy lan qua đống đổ nát và kéo dài nhiều ngày, dẫn tới tình trạng cướp bóc trên diện rộng.

Thùy Dương/Báo Tin tức và Dân tộc