Theo thông tin từ hệ thống giám sát bệnh truyền nhiễm, ngày 17/4, tại địa bàn phường Phước Thắng (TP Hồ Chí Minh) đã ghi nhận một vụ việc do chó cắn khiến 3 người bị thương. Ngay sau khi xảy ra sự việc, cả 3 trường hợp đã được hướng dẫn xử lý vết thương đúng cách và tiến hành tiêm chủng vaccine phòng dại kịp thời. Hiện tại, tình trạng sức khỏe của 3 trường hợp trên đều ổn định.
Trạm Y tế phường Phước Thắng phát tờ rơi, hướng dẫn trực tiếp cho người dân các biện pháp phòng, chống bệnh dại. Ảnh: HCDC
Các chuyên gia y tế nhận định, thời tiết nắng nóng gay gắt hiện nay là điều kiện thuận lợi cho bệnh dại bùng phát, được xem là "mùa cao điểm" của dịch bệnh này. Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP Hồ Chí Minh thông tin, tính từ đầu năm 2026 đến ngày 20/4, TP Hồ Chí Minh đã ghi nhận 3 trường hợp tử vong do bệnh dại. Đây là con số đáng lo ngại khi chỉ trong chưa đầy 4 tháng, số ca mắc đã chiếm hơn 50% tổng số ca của cả năm 2025 (5 trường hợp).
Theo bác sĩ Phạm Hồng Thuyết, Quản lý Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC, thời điểm nắng nóng sắp tới được xem là cao điểm của bệnh dại, khi các hoạt động ngoài trời gia tăng, nhu cầu du lịch và lễ hội kéo dài từ Giỗ Tổ Hùng Vương (10/3 âm lịch), dịp 30/4 đến 1/5, làm tăng nguy cơ con người tiếp xúc với động vật. Bên cạnh đó, thời tiết nắng nóng cũng khiến vật nuôi dễ bị kích động, qua đó làm gia tăng nguy cơ tấn công người.
Trước nguy cơ bệnh dại gia tăng, Sở Y tế TP Hồ Chí Minh đã ban hành công văn về việc tăng cường công tác phòng, chống bệnh dại; đồng thời Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP Hồ Chí Minh phối hợp liên ngành với cơ quan thú y triển khai giám sát, xử lý ổ dịch và truyền thông nâng cao nhận thức cộng đồng.
Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP Hồ Chí Minh khuyến cáo người dân thực hiện nghiêm thông điệp “5 không” trong quản lý chó, mèo: Không nuôi chó, mèo chưa tiêm phòng dại; không nuôi khi chưa khai báo với chính quyền; không thả rông; không để chó, mèo cắn người; không nuôi gây ô nhiễm môi trường.
Ngành y tế cũng khuyến khích tiêm vaccine dự phòng dại cho các nhóm có nguy cơ cao như nhân viên thú y, người làm việc trong phòng thí nghiệm, người giết mổ chó và người dân sinh sống hoặc đi lại tại khu vực có lưu hành bệnh dại.
Bác sĩ Phạm Hồng Thuyết cho biết thêm, bệnh dại là một trong những bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất, với tỷ lệ tử vong gần như 100% khi đã phát bệnh. Virus dại lây truyền chủ yếu qua vết cắn, vết cào hoặc khi nước bọt của động vật nhiễm bệnh tiếp xúc với vết thương hở, niêm mạc mắt, miệng hoặc mũi.
Ngành y tế khuyến cáo người dân nuôi chó, mèo cần thực hiện tiêm vacicne phòng dại đầy đủ và đúng lịch cho vật nuôi.
Sau khi xâm nhập cơ thể, virus dại có thể di chuyển theo dây thần kinh ngoại biên lên hệ thần kinh trung ương. Trong giai đoạn ủ bệnh, các triệu chứng thường không rõ ràng, gây khó khăn cho việc phát hiện sớm. Khi khởi phát, bệnh tiến triển nhanh với các thể lâm sàng như thể hung dữ hoặc thể liệt, có thể dẫn đến tử vong sau vài ngày do suy hô hấp hoặc suy tuần hoàn.
Bác sĩ Phạm Hồng Thuyết khuyến cáo, sau khi xử lý vết thương đúng cách, người dân cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được đánh giá mức độ tổn thương và chỉ định tiêm vaccine hoặc huyết thanh kháng dại khi cần. Vaccine và huyết thanh giúp cơ thể tạo kháng thể, nhận diện và vô hiệu hóa virus, từ đó ngăn bệnh phát triển.
“Xử lý càng sớm sau phơi nhiễm, hiệu quả bảo vệ càng cao và nguy cơ tử vong do dại càng giảm. Ngoài ra, người có nguy cơ cao như trẻ em, người thường xuyên tiếp xúc động vật, bác sĩ thú y… nên chủ động tiêm phòng trước phơi nhiễm với phác đồ 3 mũi”, bác sĩ Thuyết nhấn mạnh.
Theo khuyến cáo, phác đồ sau phơi nhiễm gồm 3 - 5 mũi tiêm vào các ngày 0, 3, 7, 14 và 28, tùy thuộc vị trí, số lượng vết thương và tình trạng con vật. Trong một số trường hợp, cần kết hợp tiêm huyết thanh kháng dại theo chỉ định. Việc tiêm không đầy đủ hoặc trì hoãn có thể làm mất “thời gian vàng” phòng bệnh.
Người dân tiêm vaccine phòng dại tại Trung tâm tiêm chủng VNVC. Ảnh: VVNC
Theo bác sĩ Thuyết, hiện nay, vaccine dại thế hệ mới được đánh giá an toàn, hiệu quả cao và không ảnh hưởng đến trí nhớ như lo ngại trước đây. Tuy nhiên, nguồn huyết thanh kháng dại đôi khi còn hạn chế hoặc có nguy cơ gây dị ứng, do đó tiêm phòng chủ động vẫn là giải pháp tối ưu để bảo vệ sức khỏe.
Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP Hồ Chí Minh lưu ý, khi bị động vật nghi dại cắn hoặc cào, người dân cần bình tĩnh xử trí ban đầu bằng cách rửa kỹ vết thương dưới vòi nước chảy liên tục ít nhất 15 phút bằng xà phòng hoặc nước sạch, sau đó sát khuẩn bằng cồn 45 - 70 độ hoặc cồn i-ốt nhằm giảm lượng virus tại chỗ.
Các chuyên gia cũng khuyến cáo không áp dụng các phương pháp dân gian như đắp lá, dùng thuốc nam hoặc thuốc đông y vì không có tác dụng phòng bệnh dại và có thể làm chậm trễ việc điều trị kịp thời.