Theo đó, y học cổ truyền cần phát huy mạnh hơn vai trò trong phòng bệnh, nâng cao thể trạng, phục hồi chức năng, chăm sóc người cao tuổi, điều trị bệnh mạn tính và chăm sóc sức khỏe tinh thần.
Điều đáng chú ý là định hướng này không chỉ dừng ở chủ trương, đang dần được thể hiện rõ hơn trong thực tế chăm sóc sức khỏe.
Tại nhiều cơ sở y học cổ truyền hiện nay, các phương pháp không dùng thuốc như châm cứu, xoa bóp, bấm huyệt hay dưỡng sinh đang được người dân lựa chọn ngày càng nhiều, đặc biệt trong phục hồi chức năng và điều trị bệnh mạn tính.
Theo Hội Đông y Thành phố Hà Nội, riêng năm 2025, các cơ sở thuộc Hội đã khám và điều trị cho hơn 3,2 triệu lượt người; trong đó hơn 1,9 triệu lượt được điều trị bằng các phương pháp không dùng thuốc.
Giai đoạn 2021-2025, toàn Hội đã khám và điều trị cho hơn 14,5 triệu lượt người bệnh.
Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Duy Tuân, Phó Chủ tịch Hội Đông y Thành phố Hà Nội cho rằng, người dân hiện nay không chỉ quan tâm điều trị bệnh, còn chú trọng nâng cao thể trạng, phục hồi chức năng, chăm sóc sức khỏe tinh thần và cải thiện chất lượng cuộc sống.
Theo ông, trong xu thế đó, y học cổ truyền có nhiều lợi thế nhờ cách tiếp cận toàn diện, chú trọng cân bằng cơ thể và phòng bệnh từ sớm.
Đưa y học cổ truyền về với cộng đồng
Một trong những yêu cầu được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh là đưa y học cổ truyền thực sự về với cộng đồng; chuẩn hóa các mô hình chăm sóc sức khỏe không dùng thuốc như châm cứu, xoa bóp, bấm huyệt ngay tại xã, phường.
Yêu cầu này được đặt ra trong bối cảnh hệ thống y tế cơ sở đang đóng vai trò ngày càng quan trọng trong chăm sóc sức khỏe ban đầu cho người dân.
Từ thực tế đó, việc đưa các dịch vụ y học cổ truyền về gần dân được xem là một hướng đi phù hợp, nhất là với người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính hoặc có nhu cầu phục hồi chức năng.
Theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, chìa khóa để đưa y học cổ truyền về gần dân chính là việc tích hợp các dịch vụ kỹ thuật, bài thuốc cổ truyền chính thống vào các danh mục chi trả toàn diện cho bảo hiểm y tế quốc gia. Khi người dân được bảo hiểm chi trả một cách công bằng, họ sẽ chủ động lựa chọn y học cổ truyền ngay từ cơ sở.
Không chỉ trong cộng đồng, xu hướng chăm sóc toàn diện bằng kết hợp y học hiện đại và y học cổ truyền cũng đang được nhiều bệnh viện triển khai.
Tại Bệnh viện Ung Bướu Thành phố Hồ Chí Minh, khoa Phục hồi chức năng - Y học cổ truyền được phát triển nhằm hỗ trợ người bệnh ung thư từ giai đoạn đầu điều trị đến chăm sóc cuối đời.
Các phương pháp như châm cứu, xoa bóp, bấm huyệt và một số bài thuốc hỗ trợ được áp dụng nhằm cải thiện sức khỏe và giảm tác dụng phụ trong quá trình hóa trị, xạ trị.
Theo Tiến sĩ, bác sĩ Diệp Bảo Tuấn, Giám đốc Bệnh viện Ung Bướu Thành phố Hồ Chí Minh, hiện chưa có cơ sở khoa học khẳng định y học cổ truyền có thể điều trị khỏi ung thư. Tuy nhiên, các phương pháp này có thể hỗ trợ nâng thể trạng, tăng miễn dịch và giảm tác dụng phụ cho người bệnh. Một nghiên cứu thực hiện năm 2025 tại bệnh viện cho thấy khoảng 76% bệnh nhân có nhu cầu sử dụng các phương pháp y học cổ truyền hỗ trợ trong quá trình điều trị.
Phòng bệnh hơn chữa bệnh
Trong bối cảnh bệnh không lây nhiễm ngày càng gia tăng, định hướng phòng bệnh hơn chữa bệnh tiếp tục được nhấn mạnh.
Tiến sĩ, bác sĩ Diệp Bảo Tuấn cho rằng xu hướng hiện nay của ngành y tế là chuyển mạnh từ điều trị sang phòng ngừa và tầm soát phát hiện sớm.
Ông cho biết, một nghiên cứu năm 2016 cho thấy có từ 50-80% bệnh nhân ung thư đến bệnh viện ở giai đoạn 3 hoặc giai đoạn 4. Khi bệnh được phát hiện muộn, hiệu quả điều trị giảm và tỷ lệ tử vong cao hơn.
Theo lãnh đạo Bệnh viện Ung Bướu Thành phố Hồ Chí Minh, việc phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm không chỉ nâng hiệu quả điều trị, còn giúp giảm chi phí cho người bệnh và xã hội.
Song song với tầm soát, thay đổi lối sống cũng được xem là giải pháp dự phòng quan trọng.
Trong xu hướng chú trọng phòng bệnh và chăm sóc sức khỏe chủ động hiện nay, nhiều lợi thế của y học cổ truyền đang dần được phát huy rõ hơn.
Không chỉ là điều trị bệnh, các phương pháp dưỡng sinh, châm cứu, xoa bóp bấm huyệt hay kết hợp điều chỉnh lối sống đang được nhìn nhận như những giải pháp hỗ trợ nâng cao sức khỏe và dự phòng bệnh tật.
Nghị quyết 72-NQ/TW nêu rõ, phát huy tiềm năng và thế mạnh của y học cổ truyền là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của ngành y tế thời gian tới.
Nghị quyết cũng nhấn mạnh yêu cầu kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại trong phòng bệnh, khám chữa bệnh và đào tạo nhân lực; đồng thời thúc đẩy phát triển dược liệu, bảo tồn bài thuốc truyền thống và ứng dụng công nghệ trong lĩnh vực này.
Từ thực tế nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân hiện nay có thể thấy, việc đưa y học cổ truyền về gần cộng đồng không chỉ là yêu cầu trong bảo tồn giá trị truyền thống, mà còn là một phần của hệ thống chăm sóc sức khỏe toàn diện trong giai đoạn mới.