Các bệnh thường gặp trong mùa nắng nóng
Theo các bác sĩ, thời tiết nắng nóng với nền nhiệt độ cao, độ ẩm lớn và biến động thất thường là điều kiện thuận lợi để nhiều tác nhân gây bệnh phát triển mạnh, từ vi khuẩn, virus cho đến các trung gian truyền bệnh như muỗi.
Trẻ mắc bệnh hô hấp điều trị tại Bệnh viện Nhi đồng 2.
Theo thống kê của Bệnh viện Nhi đồng 2, trung bình mỗi ngày Khoa Khám bệnh tiếp nhận khoảng 3.000 - 4.000 lượt trẻ đến khám, phần lớn là trẻ dưới 5 tuổi. Trong đó, các bệnh viêm hô hấp cấp chiếm hơn 50% số ca bệnh; còn lại chủ yếu là bệnh tiêu hóa, da liễu và các bệnh truyền nhiễm như tay chân miệng, sốt xuất huyết, thủy đậu đang có xu hướng gia tăng trong mùa nắng nóng.
BSCKI Trần Nguyên Khôi, Phó Trưởng khoa Khám bệnh cho biết, thời tiết nóng ẩm là điều kiện thuận lợi để vi khuẩn, virus phát triển mạnh. Việc trẻ thường xuyên di chuyển giữa môi trường nắng nóng ngoài trời và phòng điều hòa khiến cơ thể chưa kịp thích nghi, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh hô hấp như viêm hô hấp cấp, cảm cúm, viêm hô hấp trên, viêm phế quản và viêm phổi.
Ngoài các bệnh hô hấp, thời tiết nắng nóng cũng khiến thực phẩm dễ ôi thiu, làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh tiêu hóa như tiêu chảy, rối loạn tiêu hóa hoặc ngộ độc thực phẩm. Bên cạnh đó, thời tiết oi bức khiến trẻ ra nhiều mồ hôi, da dễ bị kích ứng. Nếu không được bổ sung đủ nước và giữ vệ sinh tốt, trẻ có thể mắc các bệnh da liễu như rôm sảy, viêm da, dị ứng hoặc viêm da nhiễm trùng.
Theo bác sĩ Trương Hữu Khanh, nguyên Trưởng khoa Nhiễm - Thần kinh, Bệnh viện Nhi đồng 1, trẻ dưới 5 tuổi là nhóm dễ bị ảnh hưởng nhất trong mùa nắng nóng do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Việc chăm sóc không phù hợp trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt có thể khiến trẻ dễ mắc bệnh hơn và hồi phục chậm hơn.
Bác sĩ Khanh cho biết các bệnh truyền nhiễm thường gặp trong mùa nắng nóng như: sốt virus, tay chân miệng, thủy đậu, quai bị, sốt phát ban và sốt xuất huyết. Trong đó, bệnh tay chân miệng thường gia tăng từ tháng 3 đến tháng 5 hằng năm, còn sốt xuất huyết có xu hướng bùng phát mạnh khi bước vào giai đoạn mưa nhiều.
Trong khi đó, bác sĩ Nguyễn Đức Bá Đạt, Quản lý Y khoa Hệ thống tiêm chủng VNVC cho biết, các yếu tố khí hậu như nhiệt độ, độ ẩm và biến động thời tiết có thể tác động trực tiếp đến sự tồn tại, sinh sôi và khả năng lây truyền của nhiều loại mầm bệnh. Theo bác sĩ Đạt, khi nhiệt độ tăng cao, nguy cơ mắc các bệnh truyền nhiễm có xu hướng gia tăng rõ rệt, bao gồm bệnh lây qua thực phẩm, nguồn nước, côn trùng và cả bệnh lây từ động vật sang người.
Đặc biệt, các bệnh do muỗi truyền như sốt xuất huyết và viêm não Nhật Bản có xu hướng gia tăng mạnh trong mùa hè. Khi nhiệt độ tăng, vòng đời của muỗi rút ngắn, mật độ muỗi tăng nhanh và tần suất đốt người cao hơn, làm gia tăng nguy cơ lây truyền bệnh trong cộng đồng. Ngoài ra, bệnh dại cũng có nguy cơ gia tăng trong mùa nắng nóng do vật nuôi dễ trở nên kích động hơn và hoạt động ngoài trời của con người tăng lên, kéo theo nguy cơ tiếp xúc với nguồn lây bệnh.
“Thời tiết nóng ẩm còn làm tăng nguy cơ các bệnh truyền nhiễm khác như thủy đậu, tay chân miệng, quai bị, sốt phát ban hay bệnh do não mô cầu... Những bệnh này thường dễ bùng phát trong môi trường đông người như trường học hoặc khu dân cư đông đúc, nơi virus có thể lây lan nhanh qua tiếp xúc gần”, bác sĩ Đạt cho biết.
Các chuyên gia nhận định trẻ em, người cao tuổi và người có bệnh nền là những nhóm đối tượng dễ bị ảnh hưởng nhất trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt. Khi cơ thể rơi vào trạng thái mệt mỏi do nắng nóng, nguy cơ mắc bệnh truyền nhiễm cũng như các biến chứng nguy hiểm sẽ cao hơn bình thường. Không chỉ làm gia tăng các bệnh truyền nhiễm, nắng nóng kéo dài còn có thể gây say nắng, say nóng, mất nước, rối loạn tim mạch và tăng nguy cơ đột quỵ, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người mắc các bệnh nền như tăng huyết áp, tim mạch và đái tháo đường.
Chủ động các biện pháp phòng bệnh
Các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân cần chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh để bảo vệ sức khỏe trong mùa nắng nóng. BSCKI Trần Nguyên Khôi khuyến cáo phụ huynh có thể chủ động phòng bệnh cho trẻ bằng cách tiêm ngừa đầy đủ các bệnh theo khuyến cáo như thủy đậu, viêm màng não, sốt xuất huyết, quai bị, rubella…
Phụ huynh nên đưa trẻ đi tiêm vaccine phòng bệnh truyền nhiễm theo khuyến cáo của ngành y tế.
Trong sinh hoạt hằng ngày, cần đảm bảo trẻ uống đủ nước, ăn chín uống sôi, rửa tay trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh nhằm phòng ngừa các bệnh đường tiêu hóa và bệnh truyền nhiễm. Khi trẻ mắc bệnh, phụ huynh nên chủ động thông báo với nhà trường và cho trẻ nghỉ học để hạn chế lây lan trong cộng đồng.
Bên cạnh đó, cần giữ môi trường sống thoáng mát, hạn chế cho trẻ ra ngoài vào thời điểm nắng gắt giữa trưa, cho trẻ mặc quần áo thoáng mát và hạn chế vận động mạnh ngoài trời. Khi trẻ ra nắng, cần che chắn kỹ, đồng thời không nên lạm dụng điều hòa hoặc để trẻ thay đổi nhiệt độ đột ngột giữa môi trường trong nhà và ngoài trời.
Bác sĩ Trương Hữu Khanh cho biết thêm, khi sử dụng máy lạnh, nên duy trì nhiệt độ phòng ở mức khoảng 26 - 28 độ C để đảm bảo phù hợp với sức khỏe của trẻ. Khi đưa trẻ ra khỏi phòng lạnh, cần tắt điều hòa và mở cửa khoảng 3 phút để cơ thể trẻ thích nghi dần với nhiệt độ môi trường bên ngoài, sau đó mới cho trẻ ra ngoài nhằm tránh thay đổi nhiệt độ đột ngột.
Để phòng say nắng, cần hạn chế các hoạt động ngoài trời khi thời tiết nắng nóng gay gắt. Ảnh: Minh hoạ
Bác sĩ Khanh lưu ý, trong mùa nắng nóng, trẻ cần được bú đủ và uống đủ nước do cơ thể tiết nhiều mồ hôi, dễ mất nước. Chế độ dinh dưỡng nên chia thành nhiều bữa nhỏ, thức ăn có thể chế biến dạng lỏng hơn; với trẻ lớn cần bổ sung canh và rau xanh trong bữa ăn để tăng cường sức đề kháng.
Bác sĩ Nguyễn Đức Bá Đạt khuyến cáo thêm, người dân cần duy trì lối sống khoa học: hạn chế ra ngoài giờ nắng gắt, đội mũ, mặc quần áo thoáng mát, tránh lao động quá sức ngoài trời. Người lớn cần uống 1,5 - 2 lít nước mỗi ngày, đồng thời tăng cường rau xanh, trái cây tươi để bổ sung vitamin và khoáng chất.
Song song đó, cần giữ vệ sinh cá nhân và môi trường sống, rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, dọn dẹp nơi nước đọng để hạn chế muỗi sinh sản và giảm nguy cơ dịch bệnh; cần rà soát lịch tiêm chủng cho cả gia đình, đặc biệt với trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ chuẩn bị mang thai và người có bệnh nền để tiêm đầy đủ, đúng lịch theo khuyến cáo của ngành y tế.
Các bác sĩ khyến cáo thêm, trong quá trình chăm sóc trẻ tại nhà, phụ huynh cần theo dõi sát các dấu hiệu chuyển nặng và đưa trẻ đến cơ sở y tế kịp thời khi xuất hiện các biểu hiện như sốt cao, lơ mơ, co giật; nôn ói hoặc tiêu chảy nhiều; li bì, bỏ bú hoặc ăn uống kém.