Đa số, các công trình thủy điện trên sông Mã đang vận hành an toàn, đảm bảo an toàn liên hồ chứa, kịp thời ứng phó khi có tình huống đột xuất xảy ra, cũng như phối hợp chặt chẽ với chính quyền địa phương thực hiện các giải pháp nhằm hạn chế thấp nhất ảnh hưởng do mưa lũ gây ra, góp phần đảm bảo an toàn cho người dân sống quanh khu vực hạ du.
Nhà máy Thủy điện Trung Sơn tại xã Trung Sơn, tỉnh Thanh Hóa, có công suất 260 MW vận hành an toàn mùa mưa bão. Ảnh: Nguyễn Nam/TTXVN
Tại xã miền núi Cẩm Thạch, Nhà máy Thủy điện Cẩm Thủy 1, thuộc Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng Hạ tầng và Giao thông Intracom, được xây dựng và đưa vào sử dụng vào tháng 12/2018, với công suất lắp máy 28,8MW, góp phần cung cấp điện cho hệ thống lưới điện quốc gia và điều tiết lũ, cấp nước cho hạ du của tỉnh Thanh Hóa. Nhằm đảm bảo an toàn vận hành trong mùa mưa bão 2026, nhà máy thủy điện Cẩm Thủy 1 đã triển khai nhiều phương án nhằm chủ động vận hành công trình an toàn, sẵn sàng phòng chống thiên tai.
Trước mùa mưa bão năm 2026, nhà máy đã xây dựng kế hoạch phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn gắn với các kịch bản thời tiết cực đoan, đồng thời thực hiện quan trắc để đo độ lún, thấm và chuyển dịch của công trình; bảo dưỡng hệ thống nâng, hạ cánh van đập tràn theo quy trình, quy định; định kỳ kiểm tra các mốc, cột thủy chí, các biển báo, phát quang bụi rậm xung quanh đê hồ chứa. Hiện nhà máy đang phối hợp với các xã vùng lòng hồ thực hiện công tác kiểm tra, quản lý chặt chẽ, không để người dân, tàu thuyền đi vào khu vực lòng hồ trong thời điểm mưa bão. Bảo đảm tuyệt đối an toàn về người và phương tiện khi thực hiện nhiệm vụ; tiến hành xả lũ khi cần thiết; khi vận hành điều tiết xả lũ tuân thủ các quy định để bảo đảm an toàn cho công trình, người dân sống tại khu vực hạ du.
Ông Nguyễn Thế Nhật, Giám đốc nhà máy thủy điện Cẩm Thủy 1, Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng Hạ tầng và Giao thông Intracom cho biết, để chuẩn bị ứng phó với mùa mưa lũ, đơn vị đã lên kế hoạch kiểm tra, bảo dưỡng định kỳ hệ thống máy móc, từ đó đánh giá được tình trạng vận hành của các tổ máy, hệ thống và công trình để bảo an toàn khi vận hành. Đồng thời, nhà máy cũng đã phối hợp với các đơn vị hồ chứa thượng lưu, vận hành đúng quy trình hồ chứa, theo dõi dự báo báo thời tiết và thông báo cho nhân dân, chính quyền nắm bắt tình hình mưa lũ, giảm ảnh hưởng đến mưa lũ, xả lũ xảy ra, ngoài ra trong ca trực, việc kiểm tra, phân tích thông số được thực hiện thường xuyên nhằm nhanh chóng phát hiện những thay đổi, bất thường để có giải pháp khắc phục nhanh nhất.
Tại Nhà máy Thủy điện Trung Sơn, xã miền núi Trung Sơn, tỉnh Thanh Hóa có công suất lắp đặt 260 MW, bao gồm 4 tổ máy sản xuất 949,66 triệu kWh mỗi năm, công tác phòng, chống thiên tai đã được triển khai đồng bộ trước mùa mưa lũ. Trước mùa mưa năm 2026, Nhà máy Thủy điện Trung Sơn đã triển khai phương án phòng chống thiên tai để đảm an toàn vận hành cho công trình và vùng hạ du. Cũng như kiểm tra an toàn đập, hồ chứa, thiết bị vận hành, cảnh báo khi xả lũ, lắp đặt hệ thống cảnh báo vận hành phát điện, vận hành xả lũ phù hợp với tình hình của địa phương, cũng như kiểm tra an toàn đập, hồ chứa và thiết bị vận hành, duy tu hệ thống cảnh báo xả lũ, đồng thời xây dựng phương án vận hành phù hợp nhằm bảo đảm an toàn cho công trình và khu vực hạ du.
Theo ông Trần Ngọc Thành, Phó quản đốc, Công ty TNHH Một thành viên Thủy điện Trung Sơn cho biết, ngoài kế hoạch chuẩn bị cho mùa mưa bão năm nay, nhà máy còn có kế hoạch phân công nhân viên tu sửa, xử lý khuyến khuyết của tổ máy khi máy móc có vấn đề, thực hiện vận hành hồ chứa theo đúng quy trình liên hồ trên lưu vực sông Mã, khai thác hiệu quả nguồn nước và bảo trì hệ thống cảnh báo hạ du. Thời gian tới, đơn vị cam kết vận hành an toàn trước, trong và sau mùa mưa lũ, bảo đảm an toàn cho người dân ven sông Mã.
Ông Trịnh Tuấn Anh, Phó chủ tịch UBND xã Trung Sơn cho hay, thời gian qua UBND xã luôn phối hợp tốt với Nhà máy thủy điện Trung Sơn trong công tác phòng chống thiên tai, khi đến mùa mưa bão, nhà máy đã có thông báo kịp thời đến bà con về việc xả lũ, công tác thông báo đến bà con đảm bảo cắt lũ luôn thực hiện kịp thời, hiệu quả. Thời gian tới, UBND xã sẽ tiếp tục phối hợp với nhà máy thủy điện Trung Sơn để làm tốt hơn nữa trong công tác phòng chống thiên tai khi mùa mưa về.
Theo thống kê, tỉnh Thanh Hóa đang có 25 dự án thủy điện được phê quyệt quy hoạch với tổng công suất khoảng 957,66 MW, trong đó đã hoàn thành và phát điện 13 dự án, với tổng công suất 610,6 MW, sản lượng điện 3 tỷ kWh/năm, đem lại doanh thu khoảng 2.900 tỷ đồng/năm, đóng góp khoảng 400 tỷ đồng/năm vào ngân sách tỉnh, hầu hết dự án đều nằm trên các địa bàn các xã miền núi như nhà máy thủy điện Trung Sơn và nhà máy thủy điện Thành Sơn, nhà máy thủy điện Cẩm Thủy 1, nhà máy thủy điện Bá Thước, nhà máy thủy điện Cửa Đạt, nhà máy thủy điện Xuân Minh… Nhằm nâng cao hiệu quả vận hành, các nhà máy thủy điện đang duy trì chế độ phối hợp thường xuyên với chính quyền địa phương, cơ quan chức năng và người dân khu vực hạ du, qua đó kịp thời thông báo kế hoạch điều tiết nước, xả lũ khi cần thiết trong mùa mưa bão.
Thời gian qua, Sở Công Thương tỉnh Thanh Hóa đã yêu cầu các nhà máy thực hiện nghiêm quy trình vận hành hồ chứa, duy trì hệ thống quan trắc, theo dõi, cảnh báo và thông tin kịp thời cho chính quyền, người dân khi xả lũ, thực hiện lắp hệ thống quan trắc, theo dõi, cung cấp số liệu cho cơ quan chức năng theo quy định, thông tin cảnh báo an toàn cho vùng hạ du khi xả lũ, cảnh giới khu vực nguy hiểm đảm bảo cảnh báo kịp thời cho chính quyền, người dân khu vực ảnh hưởng khi xã lũ khẩn cấp. Đồng thời, thành lập các đoàn phối hợp với các đơn vị kiểm tra, đánh giá tình trạng đập, các thiết bị, công trình xả lũ, cửa nhận nước và khắc phục khuyết định, báo cáo cấp thẩm quyền kịp thời xử lý đảm bảo an toàn công trình và xây dựng phương án phối hợp chính quyền, Ban chỉ huy phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn, phòng thủy dân sự các cấp, chủ động ứng phó thời tiết cực đoan và khi hồ chứa đã tích đầy nước. Đến nay, các công trình thủy điện trên địa bàn đều vận hành ổn định, bảo đảm an toàn liên hồ chứa và sẵn sàng ứng phó với thiên tai trong mùa mưa lũ năm nay.