Phụ nữ kiến tạo sinh kế bền vững từ mô hình kinh tế xanh

Thông qua việc áp dụng kinh tế xanh và tuần hoàn, các chị em biết cách tận dụng nguồn nội lực cùng tài nguyên sẵn có tại địa phương để xây dựng những mô hình sản xuất hiệu quả. Sự thay đổi này không chỉ mang lại thu nhập ổn định mà còn tạo ra những thay đổi tích cực từ chính đời sống hằng ngày.

Tại các vùng đồng bào dân tộc thiểu số miền Trung, nguồn dược liệu tự nhiên từ núi rừng vốn là tài sản quý giá gắn liền với đời sống hằng ngày. Trong bối cảnh đó, phụ nữ Cơ Tu đã bắt đầu tiếp cận với những phương thức sản xuất mới, biến những nhành dược liệu thành sản phẩm hàng hóa có giá trị cao. Việc chuyển đổi từ tư duy khai thác thô sang quy trình chế biến bài bản giúp bà con vừa bảo vệ được rừng đầu nguồn, mở rộng cơ hội sinh kế gắn với bảo tồn tri thức truyền thống.

Dưới sự hỗ trợ của dự án “Tạo điều kiện cho phụ nữ miền Trung Việt Nam cải thiện cuộc sống và bảo vệ môi trường, tài nguyên thiên nhiên thông qua áp dụng kinh tế xanh và tuần hoàn” do Liên minh châu Âu tài trợ, phụ nữ Cơ Tu triển khai phát triển mô hình chè dây từ nguồn dược liệu bản địa. Cách tiếp cận này mở ra những hướng đi phù hợp với cả mục tiêu cải thiện thu nhập và bảo vệ môi trường.

Thay vì chỉ sử dụng đơn giản như trước, sản phẩm chè dây hiện nay được nâng cao giá trị thông qua các quy trình sơ chế sạch và đóng gói chuyên nghiệp. Cách làm này mở ra cơ hội sinh kế ổn định, giúp các hộ gia đình vùng cao có thêm nguồn thu nhập từ chính mảnh đất quê hương. 

Việc tận dụng những phụ phẩm nông nghiệp hay rác thải hữu cơ trong sinh hoạt để tạo ra sản phẩm hữu ích đã trở thành xu hướng mới. Sự chủ động tham gia của chị em vào các quy trình kỹ thuật cho thấy khả năng thích ứng linh hoạt của phụ nữ trước những yêu cầu phát triển bền vững hiện nay.

Trong khuôn khổ các dự án do Liên minh châu Âu hỗ trợ, tại phường Hải Vân, Đà Nẵng, một nhóm phụ nữ địa phương đã phát triển thành công mô hình sản xuất nước rửa bát sinh học. Nguyên liệu chính được tận dụng là vỏ cam, một loại phụ phẩm thường bị bỏ đi. Thay vì xả thải gây ô nhiễm, vỏ cam được chị em thu gom và đưa vào quy trình lên men tự nhiên để tạo ra sản phẩm tẩy rửa thân thiện môi trường. Sản phẩm này đáp ứng tốt nhu cầu tiêu dùng sạch, đồng thời góp phần giảm bớt gánh nặng rác thải sinh hoạt hằng ngày tại khu dân cư. 

Trung tâm Bảo tồn Đa dạng Sinh học Nước Việt Xanh (GreenViet) cùng các đối tác địa phương triển khai nhiều hoạt động nâng cao năng lực và hỗ trợ sinh kế, qua đó khuyến khích phụ nữ chủ động phát huy nguồn lực sẵn có. Nhờ mô hình phát triển phù hợp và những khóa tập huấn, nhiều phụ nữ đang từng bước trở thành những người khởi xướng và kết nối các hoạt động phát triển tại cộng đồng.

Ông Trần Hữu Vỹ, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Đa dạng sinh học Nước Việt Xanh (GreenViet), đơn vị triển khai các hoạt động hỗ trợ, nhấn mạnh việc nâng cao năng lực cho phụ nữ là ưu tiên hàng đầu. Theo ông Trần Hữu Vỹ, trang bị kiến thức giống như cung cấp cho cộng đồng một chiếc cần câu để họ tự mình tạo ra sinh kế bền vững. Ông cho rằng các mô hình nhỏ lẻ thường khó duy trì lâu dài, nhưng chính năng lực tự thân sẽ là động lực bên trong giúp cộng đồng chủ động phát triển kinh tế. Dự án đặt mục tiêu giúp người dân thấu hiểu về kinh tế xanh và hỗ trợ tăng thu nhập khoảng 30% thông qua các hoạt động sản xuất, kinh doanh bền vững này.

Bà Dương Thị Mỹ Hạnh, Phó Giám đốc Hợp tác xã nông nghiệp và xây dựng Ba Tư, chia sẻ khi tham gia vào dự án kinh tế tuần hoàn, mọi người được hỗ trợ đầy đủ về kiến thức và kỹ thuật. Các khóa tập huấn giúp thành viên nắm vững quy trình từ khâu chế biến đến sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Việc chuẩn hóa quy trình giúp hàng hóa có chất lượng tốt hơn, từ đó việc kinh doanh trở nên thuận lợi. Kiến thức thực tế giúp phụ nữ tự tin điều hành các công đoạn sản xuất, đảm bảo sản phẩm đầu ra đạt tiêu chuẩn và mang lại hiệu quả kinh tế ổn định cho hợp tác xã.

Cách tiếp cận của dự án dựa trên phương pháp phát triển cộng đồng nội lực giúp phụ nữ nhận diện rõ những thế mạnh của địa phương. Phụ nữ không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà dần trở thành những người khởi xướng các hoạt động phát triển tại cơ sở. Các kết quả ban đầu cho thấy 70% người dân tại địa bàn triển khai đã hiểu rõ về khái niệm kinh tế xanh và tuần hoàn. Những thay đổi trong thói quen sản xuất và tiêu dùng đang góp phần thay đổi diện mạo kinh tế tại các xã, phường.