Các quốc gia vùng Vịnh đang rất muốn phát triển nền tảng công nghiệp của mình và đang đầu tư hàng trăm tỷ USD vào các trung tâm dữ liệu và cơ sở hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) để viết nên chương tiếp theo của thời đại kinh tế mới. Tuy nhiên, tất cả những điều đó đều không thể thực hiện được nếu thiếu đi nguồn tài nguyên cơ bản nhất: nước.

Theo tờ National (UAE), Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), nền kinh tế lớn thứ hai thế giới Arab, đang dẫn đầu cuộc đua thu hút đầu tư vào AI. Thủ đô Abu Dhabi đang xây dựng Stargate UAE, dự án siêu máy tính và trung tâm dữ liệu AI khổng lồ công suất 1 gigawatt, dự kiến có chi phí hơn 30 tỷ USD. Các khoản đầu tư liên quan đến AI trong giai đoạn 2024-2025 tại UAE đã vượt 147,9 tỷ USD, với sự tham gia của các công ty toàn cầu như Microsoft và KKR, những đơn vị đã công bố các khoản đầu tư lớn vào UAE. Nguồn nước dồi dào là yếu tố then chốt đối với UAE và các quốc gia cùng khu vực trong nỗ lực mở rộng cơ sở công nghiệp và dẫn đầu cuộc đua toàn cầu về AI và trung tâm dữ liệu.

Về phần mình, Saudi Arabia nền kinh tế lớn nhất thế giới Arab, đang tìm cách đa dạng hóa nền kinh tế để không phụ thuộc vào dầu mỏ thông qua các khoản đầu tư hàng tỷ USD vào cơ sở hạ tầng mới, bất động sản và các dự án công nghiệp. Vương quốc này cũng đang theo đuổi tham vọng AI với 40 tỷ USD được phân bổ cho các dự án liên quan, bao gồm Humain, nền tảng hàng đầu cho cơ sở hạ tầng AI quốc gia. Trong khi đó, Qatar đã thành lập công ty Qai, đơn vị thuộc Cơ quan Đầu tư Qatar, để đầu tư, phát triển và quản lý cơ sở hạ tầng AI trong nước và quốc tế. 

Mặc dù nước là yếu tố vận hành thiết yếu để làm mát các trung tâm dữ liệu phát nhiệt và các đơn vị công nghiệp tiêu thụ nhiều nước, nhưng sự tăng trưởng dân số ở các quốc gia vùng Vịnh cũng dự kiến sẽ thúc đẩy nhu cầu về nước. Các trung tâm dữ liệu, bao gồm các máy chủ cực kỳ mạnh mẽ với hàng nghìn bộ xử lý trung tâm và chip xử lý đồ họa, cần phải được giữ mát để tránh quá tải nhiệt. Hệ thống nước làm mát và tháp làm lạnh, hay làm mát bằng không khí, là cần thiết để kiểm soát nhiệt độ trong các trung tâm dữ liệu. Theo tổ chức nghiên cứu chính sách công Brookings, một trung tâm dữ liệu điển hình sử dụng 300.000 gallon nước mỗi ngày, tương đương với nhu cầu của khoảng 1.000 hộ gia đình, nhưng các trung tâm dữ liệu lớn có thể sử dụng ước tính 5 triệu gallon nước mỗi ngày, tương đương với nhu cầu của một thị trấn có tới 50.000 cư dân.

Bên cạnh xu hướng thúc đẩy phát triển trung tâm dữ liệu, UAE còn là nơi đặt trụ sở của nhiều dự án công nghiệp lớn và nhiều dự án khác đang được lên kế hoạch theo chương trình "Sản xuất tại UAE" của quốc gia này, một sáng kiến nhằm mở rộng cơ sở công nghiệp và giảm sự phụ thuộc vào chuỗi cung ứng quốc tế. UAE đặt mục tiêu tăng đóng góp của ngành công nghiệp vào tổng sản phẩm quốc nội (GDP) lên 300 tỷ AED vào năm 2031, so với mức 133 tỷ AED đạt được vào năm 2021. 

Theo ông Abdulaziz Alobaidli, Tổng Giám đốc phụ trách các vấn đề pháp lý tại Sở Năng lượng Abu Dhabi, UAE không cho rằng tình trạng thiếu nước sẽ ảnh hưởng đến tham vọng phát triển kinh tế mới của mình, với các nhà máy khử muối mới dự kiến sẽ đáp ứng nhu cầu đang tăng nhanh. Theo báo cáo công bố vào tháng 4/2026, riêng lĩnh vực AI của UAE có thể cần khoảng 61 tỷ lít nước mỗi năm vào năm 2030. Tuy nhiên, ông Alobaidli lưu ý rằng việc bảo vệ nguồn nước và môi trường biển vẫn là ưu tiên hàng đầu và rất quan trọng để đảm bảo nguồn cung ổn định trong tương lai: “Biện pháp đầu tiên là bảo vệ nguồn nước và nguồn gốc đối với chúng tôi chính là biển, đại dương. Làm thế nào để bảo vệ nó khỏi ô nhiễm? Làm thế nào để bảo vệ hệ sinh thái trong đó và làm cho nó có khả năng chống chịu trước các mối đe dọa”. 

Sau cuộc chiến với Iran, những lo ngại về mối đe dọa "có khả năng gây thảm họa" đối với môi trường biển vùng Vịnh đã gia tăng. Tháng 4 năm nay, UAE cảnh báo tên lửa, thiết bị bay không người lái và các vụ cháy "có thể gây ra ô nhiễm biển trên diện rộng, bao gồm dầu, các chất độc hại, nước chữa cháy bị ô nhiễm, lắng đọng muội than" và các mối đe dọa khác đối với hệ sinh thái. Do khu vực phụ thuộc vào nước từ biển đã khử muối, bất kỳ sự ô nhiễm nào cũng có thể dẫn đến "những hậu quả nghiêm trọng đối với an ninh nguồn nước". Tháng 3/2026, các nhà máy khử muối ở Bahrain và Kuwait bị tấn công, đưa an ninh nguồn nước vùng Vịnh trở thành tâm điểm chú ý.

Bên cạnh đó, dân số khu vực tăng lên nhanh chóng cũng gây áp lực lên các nhà hoạch định chính sách phải tiếp tục đầu tư để duy trì nguồn cung. Theo số liệu của Ngân hàng Thế giới, tính đến cuối năm ngoái, dân số của Saudi Arabia đạt 37 triệu người, trong khi dân số UAE tăng lên đến khoảng 11,5 triệu người. Dữ liệu của Worldometer cho thấy dân số UAE dự kiến đạt 15,3 triệu người vào năm 2050.

Theo đánh giá rủi ro nước của Viện Tài nguyên Thế giới (WRI), các quốc gia vùng Vịnh nằm trong số những quốc gia chịu áp lực về nước cao nhất thế giới. Khu vực Trung Đông chỉ sở hữu 2% lượng nước ngọt tái tạo của thế giới và 83% diện tích khu vực này đang đối mặt với tình trạng khan hiếm nước nghiêm trọng. WRI ước tính khu vực sẽ phải đối mặt với tình trạng thiếu nước trầm trọng vào năm 2050. Tuy nhiên, các quốc gia trong khu vực đang tăng cường đầu tư để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng.

Mannat Jaspal, Giám đốc kiêm chuyên gia về khí hậu và năng lượng tại Tổ chức Nghiên cứu Quan sát viên Trung Đông (trụ sở tại Dubai), phát biểu trên tờ National: “Các quốc gia vùng Vịnh phụ thuộc rất nhiều vào nước khử muối để đáp ứng nhu cầu và đảm bảo nguồn nước sinh hoạt. Dự kiến đầu tư sẽ tăng từ 5,28 tỷ USD vào năm 2023 lên 8,43 tỷ USD vào năm 2030 trong các lĩnh vực khử muối, tái sử dụng nước thải và nâng cao hiệu quả quản lý tài nguyên, cũng như phát triển bền vững, trong bối cảnh dân số tăng, đô thị hóa và áp lực kinh tế ngày càng gia tăng”.