Tên lửa hành trình Tomahawk được phóng ở ngoài khơi Bahamas. Ảnh tư liệu: AFP/TTXVN
Động thái này ngay lập tức vấp phải sự phản đối từ phía Trung Quốc, trong bối cảnh căng thẳng khu vực vẫn diễn biến phức tạp.
Hệ thống Typhon, do tập đoàn quốc phòng Lockheed Martin sản xuất, đã được vận chuyển quãng đường gần 13.000 km từ Căn cứ Liên hợp Lewis-McChord ở bang Washington (Mỹ) tới đảo Luzon của Philippines. Việc triển khai này nằm trong khuôn khổ cuộc tập trận thường niên Salaknib giữa lực lượng hai nước, nhằm tăng cường khả năng phối hợp tác chiến và năng lực phòng thủ.
Theo giới chức quân sự Mỹ, mặc dù Typhon đã được đưa đến Philippines từ hai năm trước và thường xuyên tham gia các hoạt động diễn tập, song đây là lần đầu tiên hệ thống này được sử dụng để phóng đạn thật. Trong các cuộc tập trận trước đó, lực lượng Mỹ chủ yếu tập trung vào việc cơ động hệ thống trong điều kiện địa hình phức tạp và thời tiết khắc nghiệt.
Phát biểu với hãng tin Bloomberg ngày 4/5, Tư lệnh Lục quân Mỹ tại khu vực Thái Bình Dương, Tướng Ronald Clark, cho biết việc triển khai Typhon là nhằm đáp ứng nhu cầu từ các đồng minh và đối tác trong khu vực. Ông nhấn mạnh hệ thống này mang lại “khả năng răn đe chiến lược mạnh mẽ”, góp phần tăng cường năng lực phòng thủ tập thể.
Hệ thống Typhon có khả năng phóng nhiều loại tên lửa, bao gồm tên lửa Standard Missile-6 (SM-6) và tên lửa hành trình Tomahawk, từ các bệ phóng thẳng đứng đặt trên đất liền. Với tầm bắn ước tính từ 500 đến 2.000 km, hệ thống này có thể vươn tới nhiều mục tiêu chiến lược trong khu vực, bao gồm cả các khu vực ven biển của Trung Quốc nếu được triển khai tại Philippines.
Trung Quốc lâu nay vẫn duy trì lập trường phản đối việc Mỹ triển khai các hệ thống vũ khí tầm trung tại khu vực. Phản ứng trước động thái trên, Bắc Kinh cho rằng việc đưa Typhon đến Philippines có thể làm gia tăng nguy cơ mất ổn định an ninh, đặc biệt trong bối cảnh các tranh chấp trên Biển Đông vẫn chưa được giải quyết triệt để. Trung Quốc đã kêu gọi Philippines rút hệ thống này, đồng thời “sửa chữa sai lầm càng sớm càng tốt”.
Việc Lục quân Mỹ thúc đẩy phát triển và triển khai các hệ thống tên lửa tầm trung như Typhon được xem là một phần trong chiến lược lấp đầy khoảng trống năng lực sau khi chương trình nâng cấp Hệ thống Tên lửa Chiến thuật trước đó bị hủy bỏ. Typhon được thiết kế nhằm cung cấp khả năng tấn công chính xác ở khoảng cách chiến lược, đặc biệt là trong các kịch bản chống hạm.
Không chỉ dừng lại ở khu vực Đông Nam Á, Mỹ cũng đang mở rộng phạm vi triển khai hệ thống này. Sau khi được đưa tới Philippines, một hệ thống Typhon khác đã tham gia cuộc tập trận Talisman Saber tại Australia và thực hiện vụ phóng thử tên lửa SM-6 đầu tiên vào mùa hè năm ngoái. Hệ thống này sau đó tiếp tục được điều chuyển tới Nhật Bản vào tháng 9.
Theo kế hoạch, Lục quân Mỹ dự kiến triển khai thêm một hệ thống Typhon tới châu Âu vào năm 2026 trong chiến lược xây dựng các đơn vị chuyên trách về tên lửa tầm xa và vũ khí chính xác cao, bao gồm cả vũ khí siêu thanh và tên lửa tấn công chính xác PrSM.
Tuy nhiên, kế hoạch này đang đối mặt với những yếu tố bất định sau khi Tổng thống Donald Trump gần đây tuyên bố rút khoảng 5.000 binh sĩ Mỹ khỏi Đức, đồng thời để ngỏ khả năng xem xét lại các cam kết quân sự khác của Washington tại châu Âu, trong đó có việc triển khai các hệ thống tên lửa.