Văn học thiếu nhi: Gieo những hạt mầm đẹp từ trang sách

Ngày 2/7, tại Thư viện Khoa học Tổng hợp TP Hồ Chí Minh, đông đảo các em học sinh đã cùng tham gia cuộc trò chuyện với nhà văn Võ Thu Hương và nhà thơ, nhà báo Hồ Huy Sơn - hai cây bút nhiều năm gắn bó với văn học thiếu nhi.

Không đơn thuần là buổi giao lưu giới thiệu tác giả, chương trình mở ra không gian để các em chia sẻ về những cuốn sách mình yêu thích, cùng tập viết văn, làm thơ và khám phá vẻ đẹp của ngôn từ.

Theo ThS Nguyễn Thị Như Trang, Trưởng phòng Phục vụ bạn đọc, Thư viện Khoa học Tổng hợp TP Hồ Chí Minh, "Khi chữ nở hoa" là một trong những hoạt động điểm nhấn của chuỗi chương trình tại Hội sách Thiếu nhi TP Hồ Chí Minh năm nay.

Thông qua việc kết nối các nhà thơ, nhà văn chuyên sáng tác cho thiếu nhi với bạn đọc nhỏ tuổi, chương trình mong muốn đưa văn học thiếu nhi đến gần hơn với học sinh, giúp các em hiểu rằng việc đọc không chỉ để tiếp nhận tri thức mà còn để nuôi dưỡng cảm xúc, hình thành nhân cách và tình yêu đối với cuộc sống.

Theo bà Như Trang, khi trẻ được trực tiếp gặp gỡ tác giả, lắng nghe những câu chuyện phía sau mỗi trang viết và tự mình thử sáng tạo, việc đọc sách sẽ trở thành một trải nghiệm sinh động thay vì chỉ là hoạt động cá nhân. Đó cũng là cách Thư viện mong muốn góp phần xây dựng văn hóa đọc từ những cảm xúc tự nhiên nhất.

Tại buổi tọa đàm, nhà văn Võ Thu Hương - tác giả của hơn 20 đầu sách trong đó có nhiều tác phẩm được đưa vào sách giáo khoa, không nói nhiều về kỹ thuật viết văn mà dành phần lớn thời gian để trò chuyện với các em về việc đọc. Theo nhà văn Thu Hương, một bài văn giàu cảm xúc không đến từ những câu chữ cầu kỳ mà bắt đầu bằng thói quen quan sát cuộc sống, biết lắng nghe cảm xúc của chính mình và đọc thật nhiều.

"Mỗi cuốn sách là một cánh cửa mở ra thế giới mới. Khi trẻ em đọc đủ nhiều, các em sẽ tự nhiên tích lũy vốn từ, mở rộng vốn sống và học được cách yêu thương con người, thiên nhiên cũng như những điều bình dị xung quanh. Đó cũng là nền tảng để các em có thể viết nên những bài văn chân thật bằng chính trải nghiệm của mình", nhà văn Võ Thu Hương cho biết.

Trong khi đó, nhân dịp kỷ niệm 50 năm Ngày thành phố Sài Gòn - Gia Định vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhà thơ, nhà báo Hồ Huy Sơn đã đọc tặng thiếu nhi những bài thơ viết về thành phố. Những vần thơ giản dị về dòng sông, góc phố, hàng cây, con người và nhịp sống quen thuộc đã mang đến một góc nhìn gần gũi, giúp các em nhận ra rằng cảm hứng văn chương luôn bắt đầu từ chính nơi mình đang sống.

Từ những bài thơ ấy, cuộc trò chuyện giữa nhà thơ và các em mở rộng sang tình yêu dành cho thành phố, cho những địa danh, con người thân thuộc. Theo nhà thơ, nhà báo Hồ Huy Sơn, khi biết quan sát và yêu những điều bình dị quanh mình, mỗi người đều có thể tìm thấy chất liệu để viết nên những câu chuyện của riêng mình.

Không dừng lại ở việc lắng nghe, các em còn được trực tiếp thực hành cùng hai tác giả. Những câu thơ đầu tiên được gieo vần, những đoạn văn ngắn được viết bằng cảm xúc thật rồi được các nhà văn, nhà thơ góp ý ngay tại chỗ. Không khí buổi tọa đàm vì thế trở nên gần gũi, sôi nổi và đúng với tinh thần của chủ đề "Khi chữ nở hoa" để mỗi con chữ đều bắt đầu từ những rung động chân thành.

Điều đáng chú ý là sức sống của văn học thiếu nhi không chỉ được thể hiện qua những chia sẻ của các nhà văn mà còn được minh chứng từ chính những độc giả nhỏ tuổi - những em học sinh vẫn tìm thấy niềm vui, bài học và nguồn cảm hứng từ mỗi trang sách.

Thanh Vân, học sinh lớp 11 Trường THPT Phú Nhuận, cho biết từ nhỏ em đã yêu thích những cuốn sách khám phá và đặc biệt là các tác phẩm của nhà văn Nguyễn Nhật Ánh. Trong số những cuốn sách đã đọc, "Làm bạn với bầu trời" đã để lại trong em nhiều ấn tượng nhất.

"Em thích văn phong của tác giả vì rất dễ hiểu, dễ đọc. Điều em nhớ nhất là nhân vật cậu bé bị thương ở chân nhưng luôn nhìn cuộc sống bằng sự hồn nhiên và tích cực. Sau khi đọc cuốn sách, em cũng cảm thấy mình nhìn mọi thứ xung quanh vui vẻ hơn. Bạn bè cũng nhận xét em là người sống tích cực và em nghĩ cuốn sách đã góp phần giúp em có được điều đó", Thanh Vân chia sẻ.

Không chỉ mang đến những giờ phút giải trí, những tác phẩm văn học thiếu nhi còn âm thầm bồi đắp cảm xúc, hình thành cách nhìn nhận cuộc sống và truyền cho người đọc tinh thần lạc quan - điều mà Thanh Vân cảm nhận được từ chính cuốn sách mình yêu thích.

Cùng yêu mến những trang viết của Nguyễn Nhật Ánh, Cao Bùi Bảo Ngọc, học sinh Trường THCS Cát Lái, cho rằng sức hấp dẫn của tác giả nằm ở những câu chuyện rất gần gũi với tuổi học trò nhưng luôn chứa đựng nhiều bài học ý nghĩa. Ngoài các tác phẩm văn học, Bảo Ngọc còn dành nhiều thời gian đọc sách về Trái đất, thế giới động vật và các quốc gia để mở rộng hiểu biết.

"Nhờ sách mà con biết thêm rất nhiều điều về thế giới mình đang sống. Con thường đọc sách vào buổi sáng sau khi tập thể dục hoặc buổi tối trước khi đi ngủ", Ngọc chia sẻ. Dù lịch học khá dày với việc học văn hóa, học đàn và tham gia các hoạt động thể thao, Bảo Ngọc vẫn duy trì thói quen đọc sách mỗi ngày như một khoảng thời gian để thư giãn và khám phá những điều mới mẻ.

Nếu với Thanh Vân và Bảo Ngọc, sách góp phần nuôi dưỡng cảm xúc và mở rộng tri thức, thì với Nguyễn Hoàng Phương Nhi, mỗi lần đến thư viện lại là một chuyến phiêu lưu khám phá thế giới. Nhà ở phường An Hội Tây khá xa trung tâm, nhưng mỗi khi Thư viện Khoa học Tổng hợp TP Hồ Chí Minh tổ chức hoạt động, em đều theo mẹ đến từ sáng sớm. Có những ngày, hai mẹ con mang theo cơm để ở lại Thư viện đọc sách đến tận chiều.

"Khi có thời gian rảnh, con thường đọc sách về cuộc sống, thám hiểm và khoa học. Những cuốn sách đó giúp con học thêm kỹ năng sinh tồn và hiểu hơn về thế giới. Con thấy mùa hè được đến thư viện thật tuyệt vời nên mỗi khi có cơ hội, con đều muốn đến đây để tìm đọc thật nhiều loại sách mình yêu thích", Phương Nhi nói.

Trong bối cảnh trẻ em ngày càng chịu nhiều tác động từ các thiết bị số, những không gian như thư viện hay những cuộc gặp gỡ giữa tác giả với độc giả nhỏ tuổi càng trở nên ý nghĩa. Một buổi tọa đàm chỉ diễn ra trong vài giờ, nhưng điều còn đọng lại không chỉ là những bài thơ được đọc hay những đoạn văn vừa được viết, mà là cảm hứng để một đứa trẻ muốn đọc thêm một cuốn sách, thử viết nên những dòng cảm xúc của riêng mình và nhìn cuộc sống bằng đôi mắt giàu yêu thương hơn. Đó cũng là cách văn học thiếu nhi âm thầm thực hiện sứ mệnh của mình: Gieo những hạt mầm của lòng nhân ái, trí tưởng tượng và tình yêu cuộc sống trong tâm hồn mỗi đứa trẻ.