Đây là mùa giải có số lượng tác phẩm tham dự cao nhất kể từ khi được tổ chức, cho thấy sự quan tâm ngày càng lớn của báo chí đối với lĩnh vực văn hóa.
Theo Ban Tổ chức, đến hết ngày 15/9/2026, Giải đã nhận được 1.555 tác phẩm của các cơ quan báo chí Trung ương và địa phương. Qua rà soát, sàng lọc, Ban Thư ký - Tổng hợp đã lựa chọn 1.461 tác phẩm đủ điều kiện đưa vào vòng sơ khảo, gồm 397 tác phẩm báo in, 747 tác phẩm báo điện tử, 44 tác phẩm phát thanh, 142 tác phẩm truyền hình và 131 tác phẩm báo ảnh.
Sau 7 ngày thẩm định, thảo luận và chấm chọn nghiêm túc, khách quan, Hội đồng sơ khảo đã lựa chọn 108 tác phẩm xuất sắc vào vòng chung khảo. Trong đó, báo in có 25 tác phẩm, báo điện tử 30 tác phẩm, phát thanh 15 tác phẩm, truyền hình 20 tác phẩm và báo ảnh 18 tác phẩm.
Đánh giá về chất lượng các tác phẩm dự thi, Hội đồng sơ khảo nhận định, các tác phẩm năm nay đa dạng về đề tài, có chất lượng chuyên môn tốt, quy tụ sự tham gia của nhiều cơ quan báo chí ở cả Trung ương và địa phương. Nội dung tập trung vào những vấn đề lớn của đời sống văn hóa, thể thao, du lịch và gia đình, gắn với các sự kiện, chủ trương và định hướng phát triển đất nước trong giai đoạn 2025 - 2026.
Nổi bật là các đề tài về phát triển công nghiệp văn hóa, kinh tế sáng tạo; bảo tồn và phát huy giá trị di sản; chuyển đổi số, chủ quyền văn hóa số và bản quyền; xây dựng hệ giá trị con người, gia đình Việt Nam; bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng và bảo đảm an ninh văn hóa. Nhiều tác phẩm cũng phản ánh việc gìn giữ bản sắc văn hóa các dân tộc, phát triển du lịch cộng đồng, khai thác nguồn lực văn hóa phục vụ phát triển kinh tế xã hội.
Đáng chú ý, các tác phẩm dự thi đã có sự chuyển biến trong cách tiếp cận đề tài. Thay vì chỉ dừng ở phản ánh, giới thiệu hoạt động và thành tựu, nhiều tác phẩm đi sâu phân tích những vấn đề mang tính chiến lược, nhận diện điểm nghẽn về thể chế, chính sách, nguồn lực, đồng thời đề xuất giải pháp đưa văn hóa trở thành động lực phát triển.
Nhà báo Tạ Bích Loan, nguyên Trưởng ban Sản xuất các chương trình giải trí (Đài Truyền hình Việt Nam), thành viên Hội đồng chung khảo đánh giá, nhiều tác phẩm tham dự giải năm nay có chất lượng tốt, đề cập những vấn đề đáng chú ý về nội sinh văn hóa, bảo tồn văn hóa bản làng tại địa phương, đồng thời có sự đổi mới về kỹ thuật và ứng dụng khoa học.
Đáng chú ý, các tác phẩm tập trung vào nhiều vấn đề lớn như chiến lược phát triển văn hóa Việt Nam, bảo đảm an ninh văn hóa, phát huy văn hóa thành sức mạnh mềm và nguồn nội sinh của dân tộc. Nhiều tác phẩm cũng đi sâu vào những vấn đề cụ thể như phát triển công nghiệp văn hóa, khai thác giá trị văn hóa để thúc đẩy kinh tế xã hội, gắn bảo tồn với phát huy di sản. Tuy nhiên, một số tác phẩm còn dài, triển khai qua nhiều kỳ và thiên về tổng hợp, báo cáo.
Theo nhà báo Tạ Bích Loan, các tác phẩm báo chí về văn hóa cần tránh hai khuynh hướng. Một là chỉ tập trung vào những vấn đề vĩ mô, khái niệm, lý thuyết mà thiếu câu chuyện cụ thể, khiến nội dung khó tiếp cận công chúng. Hai là chỉ dừng ở phản ánh sự việc, hiện tượng mà chưa có sự khám phá, phát hiện xu hướng, quy luật và những vấn đề mới. Một tác phẩm có giá trị cần bắt đầu từ những câu chuyện chân thực về con người, di sản và đời sống, đồng thời có chiều sâu, khả năng khái quát và đưa ra những kiến nghị, kiến giải thiết thực cho sự phát triển văn hóa Việt Nam. Đây cũng là yêu cầu để báo chí vừa phản ánh sinh động thực tiễn, vừa đóng góp vào quá trình phát triển văn hóa.
Theo Ban Tổ chức, các tác phẩm tham dự giải tập trung phản ánh việc triển khai Chương trình hành động của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch thực hiện Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng; Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam và Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam.
Bên cạnh việc tôn vinh những thành tựu, mô hình hay, gương điển hình tiên tiến, Giải cũng khuyến khích các tác phẩm phát hiện, phản ánh những khó khăn, bất cập trong cơ chế, chính sách; hạn chế trong công tác quản lý, tổ chức hoạt động văn hóa, thể thao, du lịch. Qua đó, góp phần thúc đẩy phản biện chính sách, đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và phát huy các nguồn lực văn hóa.
Việc lựa chọn 108 tác phẩm vào vòng chung khảo tiếp tục khẳng định vai trò của báo chí trong phát hiện, phản ánh và lan tỏa những giá trị văn hóa tốt đẹp; đồng thời góp phần nâng cao nhận thức, trách nhiệm của toàn xã hội đối với sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hóa Việt Nam.
Lễ tổng kết và trao Giải dự kiến diễn ra ngày 24/11/2026 tại Hà Nội, trong chuỗi hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam.
