Tại nhiều trường học trên địa bàn TP Hồ Chí Minh, các hoạt động văn hóa, nghệ thuật được tổ chức với nhiều hình thức đa dạng, từ biểu diễn sân khấu, giao lưu, trải nghiệm nghệ thuật truyền thống đến triển lãm ảnh về văn hóa đọc. Qua đó, học sinh, sinh viên có thêm cơ hội tiếp cận, tìm hiểu và cảm nhận những giá trị văn hóa trong đời sống đương đại.
Nổi bật là các chương trình đưa nghệ thuật hát bội và cải lương vào môi trường học đường do Nhà hát Nghệ thuật Hát bội TP Hồ Chí Minh và Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang thực hiện. Thay vì chỉ giới thiệu qua tư liệu, hình ảnh, các đơn vị nghệ thuật tạo điều kiện để học sinh, sinh viên trực tiếp thưởng thức, tìm hiểu và trải nghiệm những loại hình nghệ thuật truyền thống.
Tại Trường THPT Phú Nhuận, học sinh được tham quan không gian Nhà hát Nghệ thuật Hát bội TP Hồ Chí Minh, tìm hiểu những đặc trưng của loại hình sân khấu này qua nét vẽ hóa trang, trang phục, lời ca và động tác biểu diễn.
Trong khi đó, tại Trường THCS Hoa Lư, hai trích đoạn lịch sử “Anh hùng Võ Thị Sáu” và “Anh hùng Trần Bình Trọng” được giới thiệu qua ngôn ngữ sân khấu hát bội, tái hiện những câu chuyện về lòng yêu nước, khí phách và tinh thần bất khuất của các nhân vật lịch sử.
Tại Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, chương trình “Hát bội với âm nhạc dân tộc” do Nhà hát Nghệ thuật Hát bội TP Hồ Chí Minh tổ chức mang đến cho sinh viên những tiết mục biểu diễn đặc sắc, giới thiệu nét độc đáo của nghệ thuật hát bội cùng âm hưởng truyền thống của âm nhạc dân tộc. Thông qua hoạt động biểu diễn và giao lưu, sinh viên có dịp tìm hiểu sâu hơn về giá trị nghệ thuật, văn hóa của loại hình sân khấu truyền thống.
Theo ông Nguyễn Thanh Bình, Trưởng phòng Tổ chức biểu diễn, Nhà hát Nghệ thuật Hát bội TP Hồ Chí Minh, việc đưa hát bội đến trường học, tạo điều kiện để học sinh, sinh viên trực tiếp xem biểu diễn và giao lưu với nghệ sĩ là cách giúp người trẻ tiếp cận nghệ thuật truyền thống một cách sinh động.
Thông qua câu chuyện lịch sử trên sân khấu, cùng những trải nghiệm về hóa trang, phục trang, động tác biểu diễn và âm nhạc, các em không chỉ hiểu thêm về đặc trưng của hát bội mà còn có cơ hội cảm nhận giá trị văn hóa dân tộc, từ đó bồi đắp tình yêu và ý thức gìn giữ di sản.
Cùng với hát bội, nghệ thuật cải lương cũng được đưa đến nhiều trường học thông qua các chương trình biểu diễn kết hợp giới thiệu nhân vật lịch sử của Nhà hát Cải lương Trần Hữu Trang. Tại Trường Tiểu học Võ Văn Tần và Trường THCS Bùi Minh Trực, các tiết mục cải lương kết hợp âm nhạc dân tộc, giới thiệu những nhân vật lịch sử, giúp học sinh tiếp cận kiến thức lịch sử bằng hình thức biểu diễn trực quan, sinh động.
Đáng chú ý, tại Trường THPT Mạc Đĩnh Chi, chương trình giới thiệu tiểu phẩm “Bài học đầu tiên”, các vở cải lương “Lạc Long Quân - Âu Cơ”, “Trần Hưng Đạo chống quân Nguyên Mông”. Học sinh còn được giao lưu với Nghệ sĩ Nhân dân Tấn Giao và Nghệ sĩ Ưu tú Tâm Tâm, tìm hiểu và thực hành bài bản Long Hổ Hội dưới sự hướng dẫn của các nghệ sĩ.
Hoạt động không chỉ giúp các em thưởng thức nghệ thuật mà còn tạo cơ hội tiếp cận trực tiếp những giai điệu, nhịp phách đặc trưng của âm nhạc dân tộc.
Bên cạnh nghệ thuật biểu diễn, văn hóa đọc cũng được khơi gợi thông qua những cách thể hiện sáng tạo của sinh viên. Tại Trường Cao đẳng Phát thanh - Truyền hình II (phường Đông Hưng Thuận, TP Hồ Chí Minh), Khoa Báo chí - Truyền thông tổ chức khai mạc triển lãm ảnh “Click! Sài Gòn ơi!” với chủ đề “Tắt điện thoại, mở sách ra”, cùng sự tham dự của Hoa hậu Miss Charm Vietnam 2026 Nguyễn Ngọc Trà My cùng đông đảo giảng viên, sinh viên.
Triển lãm trưng bày 150 tác phẩm ảnh, gồm 12 bộ ảnh và 51 ảnh đơn xuất sắc được tuyển chọn từ quá trình thực hành sáng tác của 160 sinh viên năm thứ nhất Khoa Báo chí - Truyền thông tại Đường sách TP Hồ Chí Minh và Thảo Cầm Viên Sài Gòn trong tháng 10/2026. Các tác phẩm ghi lại những khoảnh khắc đời thường tại không gian văn hóa đọc, đồng thời gửi gắm thông điệp khuyến khích người trẻ tạm rời màn hình điện thoại để dành thời gian cho sách. Triển lãm diễn ra đến ngày 6/11.
Theo giảng viên, nhiếp ảnh gia Trung Nghĩa, người tuyển chọn và biên tập ảnh cho triển lãm, chủ đề “Tắt điện thoại, mở sách ra” hưởng ứng xu hướng tổ chức các buổi gặp gỡ đọc sách không sử dụng điện thoại (No-phone Reading Party) đang được quan tâm tại nhiều thành phố trên thế giới và ở Việt Nam.
Thông qua những bức ảnh, nhóm sinh viên mong muốn góp phần đưa thói quen đọc sách đến gần hơn với giới trẻ, khuyến khích việc gặp gỡ, cùng đọc sách và chia sẻ tri thức thay vì dành quá nhiều thời gian cho các thiết bị điện tử.
Giảng viên, nhiếp ảnh gia Trung Nghĩa cho rằng trong bối cảnh nhiều người có thói quen sử dụng điện thoại ngay khi thức dậy và trước lúc đi ngủ, việc chủ động cất điện thoại, mở những trang sách phù hợp có thể giúp giảm tình trạng quá tải thông tin, đồng thời nuôi dưỡng thói quen tiếp nhận tri thức lành mạnh.
Việc đưa nghệ thuật truyền thống và văn hóa đọc đến gần học sinh, sinh viên thông qua những hoạt động trực tiếp, sáng tạo góp phần làm phong phú đời sống văn hóa trong trường học. Qua đó, người trẻ không chỉ được tiếp cận tri thức mà còn có cơ hội cảm nhận, hiểu và trân trọng những giá trị văn hóa dân tộc, từng bước hình thành ý thức gìn giữ và tiếp nối di sản trong đời sống hôm nay.
