Khi chip Nvidia không còn là lựa chọn duy nhất
Theo New York Times, quyết định của Mỹ cho phép Nvidia bán chip H200 cho Trung Quốc từng được kỳ vọng mở lại một phần thị trường quan trọng đối với hãng chip Mỹ. Tuy nhiên, sau khi được cấp phép, việc đưa H200 tới khách hàng Trung Quốc vẫn gặp nhiều trở ngại.
Reuters cho biết đến giữa tháng 5, khoảng 10 doanh nghiệp Trung Quốc, trong đó có Alibaba, Tencent và ByteDance, đã được Mỹ cho phép mua H200, nhưng chưa có lô hàng nào được giao. Bắc Kinh được cho là đang hướng các doanh nghiệp thận trọng với chip Nvidia và ưu tiên phát triển, sử dụng sản phẩm trong nước.
Diễn biến này phản ánh một thay đổi đáng chú ý trong ngành AI. Trong giai đoạn đầu của cuộc bùng nổ AI, năng lực tính toán phụ thuộc rất lớn vào những bộ xử lý tiên tiến của Nvidia. Nhưng khi AI trở thành công nghệ có ý nghĩa chiến lược, việc tiếp cận phần cứng bên ngoài không còn là câu chuyện thương mại đơn thuần.
Các quốc gia và doanh nghiệp ngày càng quan tâm tới khả năng tự xây dựng hoặc kiểm soát những mắt xích quan trọng của chuỗi công nghệ, từ chip, trung tâm dữ liệu đến phần mềm và mô hình AI.
Trung Quốc vẫn có nhu cầu rất lớn về năng lực tính toán. Các công ty công nghệ nước này tiếp tục đầu tư mạnh vào AI, trong khi các hãng như Huawei và Cambricon phát triển chip trong nước để giảm phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài.
Bởi vậy, việc hạn chế mua Nvidia không đồng nghĩa Trung Quốc không cần năng lực tính toán. Ngược lại, điều đó cho thấy Bắc Kinh đang tìm cách giải bài toán bằng một hệ sinh thái khác.
Từ chip đến cả hệ sinh thái AI
Một con chip mạnh là điều kiện quan trọng nhưng chưa đủ để tạo ra năng lực AI. Đằng sau mỗi mô hình lớn còn có trung tâm dữ liệu, hệ thống kết nối, phần mềm, dữ liệu huấn luyện, thuật toán và đội ngũ kỹ thuật.
Đây cũng là lý do các doanh nghiệp Trung Quốc đang tìm cách tối ưu mô hình cho phần cứng nội địa. Theo bài viết, DeepSeek đã bắt đầu tối ưu một số hệ thống AI cho chip Huawei thay vì chỉ dựa vào nền tảng Nvidia.
Sự chuyển dịch này cho thấy một xu hướng rộng hơn: thay vì phụ thuộc vào một nhà cung cấp duy nhất, các doanh nghiệp tìm cách xây dựng khả năng thích ứng giữa phần cứng và phần mềm.
Nvidia vẫn giữ vị trí rất quan trọng trên thị trường AI toàn cầu, đặc biệt nhờ năng lực tính toán và hệ sinh thái phần mềm. Các chip nội địa Trung Quốc cũng chưa hoàn toàn thay thế được Nvidia về hiệu năng, quy mô sản xuất và hệ sinh thái phát triển.
Nhưng chính khoảng cách đó đang tạo động lực để các doanh nghiệp Trung Quốc đầu tư vào toàn bộ chuỗi công nghệ. Cuộc cạnh tranh vì thế không còn đơn giản là Nvidia đối đầu với một hãng chip Trung Quốc, mà ngày càng trở thành cuộc đua giữa các hệ sinh thái AI.
Đây cũng là điểm khiến câu chuyện về chip AI vượt ra ngoài phạm vi của ngành bán dẫn. Năng lực tính toán quyết định khả năng huấn luyện và vận hành các mô hình AI; dữ liệu quyết định chất lượng của mô hình; còn phần mềm và nhân lực quyết định cách khai thác hạ tầng đó.
Việt Nam và câu chuyện tự chủ công nghệ
Từ diễn biến tại Trung Quốc, một vấn đề đáng chú ý với Việt Nam là cách tiếp cận đối với công nghệ chiến lược. Tự chủ không nhất thiết đồng nghĩa với tự sản xuất mọi công nghệ, mà trước hết là có khả năng tiếp nhận, hấp thụ, làm chủ và phát triển những công nghệ quan trọng đối với nền kinh tế.
Nghị quyết 57-NQ/TW xác định “thể chế, nhân lực, hạ tầng, dữ liệu và công nghệ chiến lược” là những nội dung trọng tâm, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu từng bước tự chủ về công nghệ chiến lược. Nghị quyết cũng đặt mục tiêu phát triển hạ tầng lưu trữ, tính toán, dữ liệu lớn và thúc đẩy ứng dụng AI dựa trên dữ liệu lớn trong các lĩnh vực quan trọng.
Điều này cho thấy với Việt Nam, phát triển AI không chỉ là đưa các mô hình có sẵn vào doanh nghiệp hay cơ quan nhà nước. Về dài hạn, năng lực cạnh tranh còn phụ thuộc vào khả năng xây dựng hạ tầng tính toán, dữ liệu, nhân lực và doanh nghiệp công nghệ đủ sức phát triển các giải pháp phù hợp với nhu cầu trong nước.
Cuộc đua AI vì thế đang chuyển sang một giai đoạn mới: lợi thế không chỉ thuộc về bên có con chip mạnh nhất, mà còn thuộc về bên xây dựng được hệ sinh thái công nghệ đủ hoàn chỉnh để biến năng lực tính toán thành sản phẩm, dịch vụ và giá trị kinh tế.
