Phát biểu tại cuộc họp báo của Văn phòng Thông tin Quốc vụ viện Trung Quốc ngày 1/9 giới thiệu về hợp tác kinh tế, thương mại Trung Quốc - ASEAN, Thứ trưởng Bộ Thương mại Trung Quốc Yên Đông (Yan Dong) cho biết hợp tác cùng có lợi giữa Trung Quốc và ASEAN những năm gần đây đạt nhiều kết quả tích cực. Theo ông Yên Đông, quy mô thương mại song phương tiếp tục tăng mạnh. Năm 2025, kim ngạch thương mại hai chiều Trung Quốc - ASEAN lần đầu tiên vượt mốc 1.000 tỷ USD, đạt 1.050 tỷ USD, tăng 7,4% so với năm trước. Trung Quốc duy trì vị trí đối tác thương mại lớn nhất của ASEAN trong 17 năm liên tiếp, trong khi ASEAN là đối tác thương mại lớn nhất của Trung Quốc trong 6 năm liên tiếp.

Theo Thứ trưởng Yên Đông, hợp tác giữa Trung Quốc và ASEAN trong các lĩnh vực mới nổi cũng đạt những kết quả rõ nét, qua đó tiếp tục củng cố vị thế hai bên là những đối tác năng động trong lĩnh vực đầu tư. Hợp tác chuỗi sản xuất và cung ứng ngày càng sâu rộng cũng là một điểm nhấn trong quan hệ kinh tế Trung Quốc - ASEAN. Hai bên duy trì ủng hộ chủ nghĩa đa phương và thương mại tự do, phối hợp ứng phó với những thách thức đối với thương mại toàn cầu. Các dự án “Hai nước - Hai khu công nghiệp” giữa Trung Quốc với Malaysia và Indonesia, cùng Khu hợp tác kinh tế xuyên biên giới Trung Quốc - Lào, tiếp tục được triển khai. Trung Quốc và ASEAN đồng thời đẩy mạnh kết nối chuỗi công nghiệp và chuỗi giá trị, góp phần duy trì sự ổn định, thông suốt của chuỗi sản xuất và cung ứng trong khu vực.

Về thúc đẩy hội nhập kinh tế khu vực, Nghị định thư nâng cấp Khu vực thương mại tự do Trung Quốc - ASEAN phiên bản 3.0 đã được chính thức ký kết, mở rộng hợp tác thương mại tự do và tiến trình hội nhập kinh tế sang các lĩnh vực mới như kinh tế số, kinh tế xanh, tiêu chuẩn và chuỗi sản xuất, cung ứng.

Việc thực hiện chất lượng cao Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) tiếp tục phát huy hiệu quả, trong khi các dự án trong khuôn khổ sáng kiến “Vành đai, Con đường”, hợp tác Lan Thương - Mekong và hợp tác tiểu vùng Trung Quốc - ASEAN tiếp tục được thúc đẩy. Mức độ tự do hóa và thuận lợi hóa thương mại, đầu tư giữa Trung Quốc và các nước ASEAN tiếp tục được nâng lên.

Theo Thứ trưởng Yên Đông, thời gian qua, hợp tác thương mại Trung Quốc - ASEAN đang chuyển từ mở rộng quy mô sang nâng cao chất lượng, với trọng tâm ngày càng rõ vào tự do hóa thương mại, kết nối chuỗi sản xuất - cung ứng và các lĩnh vực mới như kinh tế số, kinh tế xanh. Việc nâng cấp Khu vực thương mại tự do Trung Quốc - ASEAN lên phiên bản 3.0 cùng việc triển khai RCEP được kỳ vọng tiếp tục tạo thuận lợi cho lưu chuyển hàng hóa, vốn và công nghệ, qua đó củng cố vai trò của quan hệ kinh tế Trung Quốc - ASEAN đối với tăng trưởng và ổn định của khu vực.

Cũng trong ngày 1/9 đã diễn ra họp báo giới thiệu Hội chợ Trung Quốc - ASEAN lần thứ 23 (CAEXPO 23) và Hội nghị Thượng đỉnh Thương mại và Đầu tư Trung Quốc - ASEAN, dự kiến được tổ chức tại Nam Ninh, Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, từ ngày 17-21/9 nhằm tăng cường phối hợp duy trì ổn định chuỗi công nghiệp và chuỗi cung ứng khu vực. 

CAEXPO 23 và Hội nghị Thượng đỉnh năm nay mang chủ đề “Chia sẻ FTA 3.0 khu vực, cùng kiến tạo cuộc sống tốt đẹp”, tập trung vào xây dựng FTA và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế chất lượng cao; dự kiến thu hút hơn 2.200 doanh nghiệp Trung Quốc và gần 1.000 doanh nghiệp ASEAN. Khoảng 50 hoạt động kinh tế, thương mại sẽ được tổ chức, gồm kết nối chuỗi cung ứng, xúc tiến đầu tư và đối thoại doanh nghiệp.

Một điểm nhấn của hội chợ là tăng cường ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) trong kinh tế và thương mại. Trả lời phỏng vấn phóng viên TTXVN tại Trung Quốc, bà Lư Tân Ninh (Lu Xinning), Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy Khu tự trị dân tộc Choang Quảng Tây, Phó Chủ tịch Khu tự trị, cho biết Quảng Tây đang nỗ lực xây dựng Trung tâm Hợp tác ứng dụng AI Trung Quốc - ASEAN, nhằm phát huy vai trò “cầu nối” giữa Trung Quốc và khu vực. Theo bà Lư Tân Ninh, Quảng Tây sẽ tận dụng CAEXPO và các hội nghị cấp cao để đưa những sản phẩm, giải pháp AI phù hợp đến gần hơn với các nước ASEAN. Bà cho rằng ASEAN là một trong những khu vực có tốc độ tăng trưởng ứng dụng và tiêu dùng AI nhanh nhất thế giới, trong khi chính phủ và doanh nghiệp các nước đều có nhu cầu lớn về hợp tác trong lĩnh vực này.

CAEXPO 23 tập trung vào ba định hướng. Thứ nhất, hội chợ chuyển từ giới thiệu công nghệ sang trình diễn các ứng dụng thực tế. Khu vực AI sẽ giới thiệu các công nghệ nền tảng như mô hình lớn, chip AI và những kịch bản ứng dụng trong sản xuất tiên tiến, quản trị đô thị, giáo dục và các lĩnh vực khác. Đáng chú ý, “Siêu thị AI” sẽ trưng bày hơn 400 sản phẩm của khoảng 60 doanh nghiệp Trung Quốc và ASEAN, gồm kính AI, đồng hồ thông minh, robot gia dụng, robot phục hồi chức năng và robot làm sạch. Mục tiêu của khu vực này không phải giới thiệu công nghệ cao nhất, mà là lựa chọn những sản phẩm phù hợp với nhu cầu và khả năng triển khai thực tế tại ASEAN.

Thứ hai, hội chợ chuyển từ tư duy “cung cấp những gì mình có” sang xuất phát từ nhu cầu của ASEAN. Lần đầu tiên, CAEXPO thiết lập khu vực “Nhu cầu ASEAN”, công bố danh mục nhu cầu về giao thông, logistics thông minh, quản lý đô thị và xây dựng khu công nghiệp. Các đề xuất của doanh nghiệp ASEAN, trong đó có Việt Nam, sẽ được giới thiệu tới doanh nghiệp Trung Quốc, giúp kết nối chính xác hơn giữa nhu cầu và nguồn cung.

Thứ ba, hai bên thúc đẩy hợp tác AI trong lĩnh vực tài chính. Khu chuyên đề “AI + tài chính” rộng 10.000 m2 sẽ giới thiệu các giải pháp thanh toán số xuyên biên giới và tài chính phục vụ thương mại. Các diễn đàn, hoạt động kết nối cung - cầu và tọa đàm chuyên gia cũng được tổ chức nhằm hỗ trợ hợp tác cả về công nghệ và vốn. Sau hội chợ, “Siêu thị AI” tại Nam Ninh dự kiến tiếp tục hoạt động thường xuyên.

CAEXPO 23 được kỳ vọng tiếp tục là nền tảng quan trọng thúc đẩy giao lưu kinh tế, thương mại và đầu tư, đồng thời mở ra cơ hội để doanh nghiệp Trung Quốc và ASEAN tận dụng hiệu quả hơn các lợi ích từ FTA 3.0 và mở rộng hợp tác trong những lĩnh vực mới.