Ban Quản lý Đường sắt đô thị TP Hồ Chí Minh cho biết, trong giai đoạn 2026 - 2030, Thành phố xác định triển khai 8 dự án đường sắt ưu tiên đầu tư; trong đó, Ban Quản lý Đường sắt đô thị được giao làm chủ đầu tư 4 dự án. Đáng chú ý, 3 tuyến đường sắt đô thị dự kiến được phê duyệt và khởi công vào cuối năm 2026.
Cụ thể, tuyến đường sắt đô thị số 1 (Thành phố mới Bình Dương - Suối Tiên) dài khoảng 32,8 km, từ Depot Phú Chánh, khu vực trung tâm Thành phố mới Bình Dương trước đây, đến ga Bến xe Suối Tiên, kết nối với tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên.
Tuyến đường sắt đô thị số 2 (Thành phố Thủ Dầu Một - TP Hồ Chí Minh) dài khoảng 35 km, từ ga S5, giao với tuyến Thành phố mới Bình Dương - Suối Tiên, đến ga Tao Đàn, kết nối với tuyến metro Bến Thành - Tham Lương.
Tuyến đường sắt đô thị số 6, Vành đai trong - giai đoạn 1, đoạn từ Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất đến Phú Hữu, dài khoảng 23 km. Tuyến bắt đầu tại khu vực nút giao Bà Quẹo (Trường Chinh - Âu Cơ), dự kiến kết nối với tuyến metro Bến Thành - Tham Lương tại ga ST09, kéo dài đến ga Phú Hữu và kết nối với tuyến đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành.
Về thủ tục đầu tư, Ban Quản lý Đường sắt đô thị đang hoàn thiện hồ sơ tuyến số 1, gồm phương án công nghệ, danh mục quy chuẩn và tiêu chuẩn kỹ thuật chủ yếu áp dụng; Báo cáo nghiên cứu khả thi dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; hướng tuyến và vị trí các công trình để trình thẩm định, phê duyệt.
Với tuyến số 2 và số 6, Ban đã trình thẩm định Báo cáo nghiên cứu khả thi dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, đồng thời trình thẩm định, phê duyệt hướng tuyến và vị trí công trình. Riêng tuyến số 2 đã trình thẩm định phương án công nghệ, danh mục quy chuẩn và tiêu chuẩn kỹ thuật chủ yếu áp dụng; tuyến số 6 đang được TP Hồ Chí Minh lấy ý kiến Bộ Xây dựng về danh mục quy chuẩn, tiêu chuẩn chủ yếu áp dụng.
Theo kế hoạch, cả ba dự án dự kiến được phê duyệt trong tháng 12/2026 và khởi công vào cuối năm.
Ông Phan Công Bằng, Trưởng Ban Quản lý Đường sắt đô thị TP Hồ Chí Minh, cho biết Ban đang tập trung lập dự án đối với ba tuyến trên. Hai tuyến kết nối với khu vực Bình Dương trước đây được nghiên cứu liên thông để phục vụ nhu cầu đi lại. Trong đó, tuyến từ ga Tao Đàn đi theo hướng Quốc lộ 13 đến khu vực Thủ Dầu Một và Thành phố mới Bình Dương. Tuyến metro số 6 kết nối sân bay Tân Sơn Nhất theo hành lang đường Phạm Văn Đồng về phía Đông, hướng tới kết nối với đường sắt Thủ Thiêm - Long Thành.
Để bảo đảm mục tiêu khởi công vào cuối năm 2026, Ban đang triển khai tách các dự án giải phóng mặt bằng, phối hợp tháo gỡ vướng mắc về thủ tục đất đai. Theo ông Phan Công Bằng, công tác này cần được chuẩn bị sớm; trong đó, tuyến từ ga Tao Đàn đến khu vực Thủ Dầu Một có khả năng triển khai giải phóng mặt bằng sớm hơn.
Ngoài ba tuyến do Ban làm chủ đầu tư, đơn vị tiếp tục theo dõi, phối hợp triển khai các dự án đang được nhà đầu tư nghiên cứu, gồm metro số 4 từ khu vực Quận 12 trước đây qua trung tâm Thành phố đến Hiệp Phước, khu vực Nhà Bè trước đây; tuyến từ ga Tham Lương dọc Quốc lộ 22 về Củ Chi; các tuyến Bến Thành - Thủ Thiêm và Thủ Thiêm - Long Thành.
Việc phát triển mạng lưới đường sắt đô thị gắn với định hướng phát triển đô thị theo giao thông công cộng (TOD). Trong quá trình lập dự án, Ban phối hợp với các cơ quan liên quan xác định khu vực có khả năng phát triển TOD, kết nối metro với không gian đô thị và khai thác hiệu quả quỹ đất quanh nhà ga.
Cùng với đầu tư hạ tầng, Ban đặt mục tiêu tăng sự tham gia của doanh nghiệp trong nước vào chuỗi cung ứng đường sắt đô thị, từ tư vấn, xây lắp đến sản xuất, cung cấp thiết bị cho nhà ga, đoàn tàu và các hệ thống kỹ thuật.
Về tuyến metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên), ông Phan Công Bằng cho biết lượng hành khách ngày càng tăng, nhu cầu đi lại phân bổ đều hơn trong ngày thay vì chủ yếu tập trung vào giờ cao điểm. Diễn biến này cho thấy người dân đang từng bước hình thành thói quen sử dụng metro.
Với 17 đoàn tàu, mỗi đoàn 3 toa, tuyến hiện cơ bản đáp ứng nhu cầu đi lại. Vào một số thời điểm đông khách, hành khách có thể phải chờ chuyến tiếp theo. Ban Quản lý Đường sắt đô thị và đơn vị vận hành đang nghiên cứu nâng cao năng lực phục vụ, xem xét bổ sung đoàn tàu khi nhu cầu thực tế tăng cao.
TP Hồ Chí Minh đặt mục tiêu phát triển khoảng 255 km đường sắt đô thị đến năm 2030, mở rộng mạng lưới vận tải hành khách công cộng, tăng kết nối giữa các khu vực và gắn phát triển đô thị với hệ thống metro.
