TP Hồ Chí Minh đưa công nghệ vào động lực tăng trưởng mới

Ngày 17/9, tại TP Hồ Chí Minh, phiên toàn thể Triển lãm và Hội nghị Tech4Life 2026 đã diễn ra với chủ đề “Công nghệ lõi giải bài toán tăng trưởng lõi” nhằm phân tích về vai trò của công nghệ trong giải quyết các bài toán phát triển của Thành phố. Sự kiện do Hiệp hội Phần mềm và Dịch vụ công nghệ thông tin Việt Nam (VINASA) và Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN) TP Hồ Chí Minh phối hợp tổ chức.

Phát biểu tại phiên toàn thể, ông Nguyễn Hữu Yên, Phó Giám đốc Sở KH&CN TP Hồ Chí Minh, cho rằng Thành phố đang bước vào giai đoạn đòi hỏi những động lực tăng trưởng mới. Theo đó, không gian phát triển không chỉ nằm ở nguồn lực vật chất mà còn mở rộng sang không gian số, dữ liệu, năng lực tính toán và kinh tế tầm thấp.

“Mô hình tăng trưởng dựa vào thâm dụng lao động, gia công giá rẻ và khai thác tài nguyên đã hoàn thành sứ mệnh lịch sử và chạm tới ngưỡng giới hạn. Để vươn lên, Thành phố không thể chỉ tối ưu hóa những không gian cũ, mà buộc phải khai mở những không gian phát triển hoàn toàn mới”, ông Yên cho biết.

Từ yêu cầu này, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, trong đó có AI và các công nghệ lõi, được đặt trong mối liên hệ trực tiếp với những ngành kinh tế của Thành phố. AI và dữ liệu lớn có thể tham gia vào lĩnh vực tài chính; Digital Twin và AI Vision được định hướng phục vụ logistics; tự động hóa, IoT và công nghệ bán dẫn hỗ trợ sản xuất công nghệ cao; trong khi UAV và công nghệ tự hành mở ra khả năng ứng dụng trong vận tải hàng hóa chặng cuối, quản lý đô thị và cứu hộ, cứu nạn.

Tuy nhiên, theo lãnh đạo Sở KH&CN TP Hồ Chí Minh, điểm nghẽn hiện nay là khoảng cách từ năng lực công nghệ đến ứng dụng và thương mại hóa. Nhiều giải pháp vẫn dừng ở bước thử nghiệm do doanh nghiệp công nghệ chưa hiểu đầy đủ bài toán của ngành ứng dụng, cơ quan quản lý cần hoàn thiện hành lang pháp lý cho những công nghệ mới, còn các tổ chức tài chính thiếu cơ sở đánh giá hiệu quả đầu tư.

Để thu hẹp khoảng cách này, Thành phố định hướng tập trung vào thể chế và cơ chế thử nghiệm, không gian dữ liệu mở, hạ tầng số và phát triển các công nghệ chiến lược. Mục tiêu là tạo điều kiện để công nghệ được thử nghiệm, đánh giá, thương mại hóa và nhân rộng thay vì chỉ dừng ở những mô hình riêng lẻ.

Từ phía VINASA, ông Nguyễn Đình Thắng, Thành viên Hội đồng Sáng lập, cho rằng yêu cầu đặt ra trong giai đoạn mới là chuyển từ ứng dụng công nghệ sang tạo ra những giá trị cụ thể cho hoạt động sản xuất, kinh doanh. Theo ông, khi TP Hồ Chí Minh đặt mục tiêu tạo ra những động lực tăng trưởng mới, hiệu quả ứng dụng công nghệ cần được đánh giá bằng những kết quả thực tế thay vì chỉ dừng ở việc doanh nghiệp đã chuyển đổi số hay chưa.

Theo ông Thắng, cần xác định công nghệ đã giúp tăng năng suất bao nhiêu, giảm chi phí, rút ngắn thời gian và nâng cao chất lượng như thế nào, đồng thời tạo thêm doanh thu, mở ra thị trường mới và đóng góp cụ thể ra sao vào tăng trưởng của Thành phố.

“Bài toán phát triển là điểm xuất phát; công nghệ là phương tiện; giá trị tạo ra là thước đo. Thành phố cần xác định những bài toán lớn. Doanh nghiệp công nghệ cần tham gia từ sớm để cùng thiết kế giải pháp. Các mô hình mới cần được thử nghiệm thông qua sandbox, pilot và hợp tác công - tư. Sau thử nghiệm phải là đánh giá, thương mại hóa và nhân rộng”, ông Thắng chia sẻ.

Theo đó, hiệu quả ứng dụng công nghệ cần được lượng hóa qua các tiêu chí về năng suất, chi phí, thời gian, doanh thu, thị trường và giá trị gia tăng. Đây cũng là cơ sở để lựa chọn những mô hình có khả năng tiếp tục hoàn thiện, thương mại hóa và nhân rộng.

Để quá trình này diễn ra thực chất, sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp công nghệ, doanh nghiệp sử dụng công nghệ, viện nghiên cứu và trường đại học được xem là yếu tố quan trọng. Trong đó, cơ chế thử nghiệm có kiểm soát cùng khả năng tiếp cận dữ liệu và hạ tầng công nghệ sẽ tạo điều kiện để các giải pháp mới được kiểm chứng trong môi trường thực tế.

Ông Huỳnh Văn Tùng, Trưởng Đại diện Văn phòng phía Nam Bộ Khoa học và Công nghệ, cho biết Bộ xác định doanh nghiệp phải là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, còn Nhà nước đóng vai trò mở đường và kiến tạo thể chế.

“Mọi chính sách về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phải bám sát hơi thở thực tiễn của doanh nghiệp và địa phương. Doanh nghiệp phải là trung tâm của hệ sinh thái đổi mới sáng tạo; Nhà nước đóng vai trò mở đường và kiến tạo thể chế”, ông Tùng cho biết.

Theo đại diện Bộ Khoa học và Công nghệ, thời gian tới cần tiếp tục tháo gỡ điểm nghẽn về thể chế, thúc đẩy các khung thử nghiệm có kiểm soát đối với mô hình kinh doanh mới; đồng thời khai thác nguồn tài nguyên dữ liệu công và tăng cường liên kết giữa viện nghiên cứu, trường đại học với doanh nghiệp.

Từ các ý kiến tại Tech4Life 2026, yêu cầu đặt ra là đưa công nghệ gắn với những bài toán cụ thể của nền kinh tế, đồng thời hình thành quy trình từ thử nghiệm, đánh giá đến thương mại hóa và nhân rộng.

Đây là hướng tiếp cận nhằm đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo tham gia trực tiếp hơn vào quá trình nâng cao năng suất và tạo động lực tăng trưởng mới cho TP Hồ Chí Minh.